Zagreb zet fiscale middelen in tegen kritische kranten

De paar onafhankelijke en kritische kranten in het vooral door de regering beheerste medialandschap van Kroatië staan bloot aan steeds grotere druk....

DPA

DPA

ZAGREB

Blijkbaar bij gebrek aan andere argumenten heeft de politieke leiding in Zagreb besloten de fiscale autoriteiten tegen deze lastige bladen in het geweer te brengen.

De autoriteiten schijnen nu met een zeer strikte interpretatie van de voorschriften een weg te hebben gevonden om de in partij- en regeringskringen doorgaans als 'staatsvijandig' aangeduide journalisten langzaam maar zeker monddood te maken.

Nadat al in april de enige onafhankelijke krant, Novi List in Rijeka, samen met de media van de Italiaanse minderheid op het schiereiland Istrië wegens vermeende belastingschuld en malversaties met invoerrechten met een miljoeneneis aan de rand van het faillissement was gebracht, werd begin mei het weekblad Panorama het slachtoffer. Precies op 1 mei stonden de verslaggevers van het blad stomverbaasd voor de gesloten redactieruimten in Zagreb. Ze waren op aanwijzing van de financiële politie verzegeld, onder meer wegens 'het niet nakomen van de gezondheids- en milieuvoorschriften'.

Daarvoor waren overigens volgens hoofdredacteur Josip Jovic de diskettes met de teksten voor de nieuwste nummers 'zonder enig wettelijk protocol' geconfisqueerd. 'Het is duidelijk een reactie op de kritische berichtgeving door Panorama', zo vatte hij zijn indruk van het optreden van de autoriteiten samen.

Op dezelfde dag was Novi List met een openlijke verontschuldiging aan zijn lezers voor de verhoogde prijs van vier kuna (tot dan 3,5 kuna) op de markt verschenen, om met de toeslag de miljoenen te betalen die door het ministerie van Financiën en de douane waren geëist. In totaal hadden de autoriteiten Novi List en de Italiaanse Unie - de vertegenwoordiger van de minderheid in Istrië - al met Pasen ruim 80 miljoen gulden in rekening gebracht wegens 'belastingnaheffing, straf voor belastingontduiking, douane- en tariefontduiking'.

De verantwoordelijken van het blad beschouwden dit als 'gericht optreden tegen de onafhankelijke en kritische pers'. Vooral de belasting die aan de drukkerij in Rijeka werd opgelegd voor het 'eindprodukt krant', zag de hoofdredactie als een 'gezocht argument'. 'De andere (regerings- en door de partij geleide) kranten en drukkerijen hoeven dergelijke belastingen niet te betalen', aldus hoofdredacteur Veljko Vicevic.

De Italiaanse Unie op haar beurt, die in dezelfde drukkerij een reeks publicaties voor de minderheid laat vervaardigen, zag in de hele affaire een 'duidelijke overtreding van internationale afspraken'. Want er geldt een vrijstelling van alle douaneheffingen en belastingen op de invoer van de typografische machines op grond van een afspraak tussen de Kroatische en de Italiaanse regering. 'En nu komen ondergeschikte instellingen als het ministerie van Financiën en de douane in Rijeka met dergelijke eisen; dat kan niet kloppen', zo vermoedde Unievoorzitter Maurizio Tremul.

De regering van Kroatië en ook president Franjo Tudjman hadden begrip voor het optreden van de autoriteiten in de 'affaire Novi List', die intussen in Istrië tot een handtekeningenactie 'ter bescherming van de persvrijheid' heeftgeleid. 'Nu er vrede in het land heerst, moeten belastingovertreders alsnog hun schulden betalen', zo heette het op het bureau van de president.

Viktor Invancic, de hoofdredacteur van het onafhankelijke satirische weekblad Feral Tribune, werd vrijdag door de politie ondervraagd naar aanleiding van een artikel over het plan van president Tudjman om een monument voor joden en Serviërs in het voormalige kamp Jasenovac om te bouwen tot een monument voor Kroatische slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en het na-oorlogse Tito-bewind.

Volgens journalisten van Novi List zou president Tudjman zich beledigd voelen door de tekst, de illustraties en de koppen: 'Jasenovac - De grootste ondergrondse stad in Kroatië'. Viktor Invancic zei dat de politie hem te verstaan had gegeven dat onder een nog te schrijven wet door de openbare aanklager namens Tudjman een klacht wegens smaad zal worden ingediend tegen Feral Tribune.

De uitgevers van Feral Tribune hebben de regering er al eerder van beschuldigd het blad door intimidatie tot sluiting te willen dwingen. In 1994 verscheen het blad korte tijd niet nadat de autoriteiten het een 'pornografie'-belasting hadden opgelegd die duidelijk was bedoeld om het blad falliet te laten gaan. Nadat beroep was aangetekend, verklaarde een rechtbank de heffing nietig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden