Zacht

IS DE Nederlander harder en asocialer geworden? Dat las ik in de Volkskrant...

Het zou zijn gebleken uit een onderzoek van de Stichting Ideële Reclame (SIRE), die om het tij te keren ook meteen een campagne is gestart. Motto: 'De maatschappij, dat ben jij'.

Er is vanwege de stichting ook een Open Brief aan besteed waarin wordt gewaarschuwd dat ons gemeenschapsgevoel 'op de tocht' staat, en tussen nu en misschien wel 2000 krijgen we dagelijks voor en achter het Journaal spotjes te zien waarin we worden aangespoord zo nu en dan eens een bejaarde mee uit wandelen te nemen, of tussenbeide te komen bij een meningsverschil, of bananenschillen niet op straat maar in de openbare papiermand te gooien, of - ik citeer de krant - 'de politie te bellen als het stoplicht kapot is'.

'Stille boon, heilige boon', zong ik altijd als m'n kinderen blijk gaven van iets te zacht en iets te sociaal gedrag, en zeker als ze zich voor de politie zouden hebben willen uitsloven. Maar ik ben ook altijd te laf geweest om tussenbeide te komen als er twee aan het bakkeleien waren - en dan spreek ik van ver vóór de dagen van Meindert Tjoelker.

Door middel van welk onderzoek is SIRE overigens tot haar bevindingen gekomen?

Ik begreep dat 87 procent van de Nederlanders vindt dat we harder en asocialer zijn geworden - wat de betrouwbaarheid van de conclusies er wat mij betreft niet groter op maakte, want dat is toch zoiets als alle Kretenzers liegen zei een Kretenzer. Tenzij de resterende 13 procent zwart op wit zou hebben toegegeven dat ze zich inderdaad keihard en hardstikke asociaal hebben opgesteld, waardoor het landelijk gedragscijfer nadelig was beïnvloed.

Maar dan nog, eigenlijk.

De vraag die me bij zo'n postulaat uit de sociale wetenschappen altijd bekruipt is deze: als de Nederlander harder en asocialer is geworden, sinds wanneer dan precies? Hoe stonden we er vijfentwintig jaar geleden voor onder Den Uyl? Vijftig jaar geleden (toen we Indië nog net hadden) onder Drees? Een eeuw geleden onder Wilhelmina? In het revolutiejaar 1848 onder de liberalen? In 1648 bij de ondertekening van de Vrede van Munster? Een halve eeuw dáárvoor, toen prins Maurits (dus niet die van Van den Broek) Oldenbarnevelt liet arresteren?

Voor de aardigheid blader ik wel eens in oude geschiedenisschriftjes, en dan kom ik Hoekse en Kabeljauwse twisten tegen, of Gorkumse martelaren, of Jan Pieterszoon Coen op de Banda-eilanden, of politionele acties tegen België - maar jammer genoeg nooit een percentage van mensen die zich ergens zorgen over zouden hebben gemaakt, of die juist vonden dat het allemaal een stuk schappelijker en civieler toeging dan ten tijde van hun grootouders.

Ik bedoel: als je het in een wat langer perspectief zou zetten - maar 87 procent van de Nederlanders vindt waarschijnlijk dat de wereld is begonnen in hun geboortejaar - kun je volgens mij alleen maar concluderen dat we in de loop der eeuwen steeds zachter, steeds socialer, steeds medemenselijker zijn geworden, dat er honderd maal meer bejaarden over het Rokin worden geholpen dan in 1798, honderd maal zo weinig bananenschillen op straat liggen als toen ze er in Hollywood nog dagelijks over uitgleden, en honderd maal zo veel geklikt wordt als in de jaren vijftig van deze eeuw.

Dus durf ik me wel eens af te vragen of SIRE niet een campagne zou moeten beginnen om weer kerels van ons te maken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden