ZACHT

Het is alweer vijftien jaar geleden. Wij woonden in een tijdje in een ziekenhuis, waar ons zieke zoontje werd behandeld - en genezen. Er werd veel gestorven op die kinderafdeling. Elke paar dagen wel een. Maar gewoon werd het nooit.


Er lag een jongen van 17 die niet lang meer zou leven. Hij berustte daarin. Natuurlijk, zei hij tegen me, tijdens een potje stratego in de speelkamer, wilde hij niet dood. Hij had wel zin gehad in een lang, spannend leven. Maar ja. De dokter had hem beloofd dat doodgaan geen pijn zou doen. Het zou vanzelf gaan.


Maar zijn moeder was woedend. Niet op de artsen, niet op God, zelfs niet op het lot, maar op de wet. Haar minderjarige zoon had namelijk geen recht op euthanasie. Tegen dat onrecht trok ze ten strijde. Schande! Tot aan de sterfdag van haar kind was ze druk in de weer met euthanasiepapieren. Het was het laatste, zei ze, wat ze nog voor haar zoon kon doen. 'Laat mama maar', zei de jongen, 'het geeft haar wat afleiding. Ze denkt dat ze iets goeds doet.' Het was mijn eerste kennismaking met het romantische denken over euthanasie als het ultieme 'goede'.


In de aflopen jaren pleegden in de (ruime) omgeving van mijn kinderen drie pubers, net zo oud als die jongen, zelfmoord. Alle drie hadden ze zware psychische problemen. Wat mij verbaasde, was de alom heersende overtuiging dat deze kinderen het tóch wel, ooit, hadden gedaan. Hoe weet je dat? Ook hoorde ik: 'Als hij hulp bij zelfdoding had gekregen, had hij niet zo'n gruwelijke manier hoeven kiezen.' Niet de vroege dood zelf, maar dat het geen 'zachte' dood was, was de verschrikking.


Ik vind dat verbijsterend. Dood willen is een symptoom van depressie. Als iemand die daaraan lijdt, zegt: 'Ik wil dood', betekent dat 'Ik wil dít leven niet.' Er is altijd een kans op genezing; veel mensen zijn na een zelfmoordpoging blij dat ze nog leven.


Hoe oud moet je zijn om je te melden bij de 'levenseindekliniek' die de NVVE wil openen? In het item dat Nieuwsuur eraan wijdde, werd het verhaal van een jonge borderline-patiënte die zelfmoord had gepleegd door een zak over haar hoofd te trekken, gepresenteerd als hét voorbeeld van het nut van zo'n kliniek. Daar had ze rustig kunnen sterven, met haar ouders erbij. Niemand opperde dat dit meisje heel misschien, na een succesvolle therapie, rustig had kunnen leven. Iemand bij het leven houden is moeilijker dan iemand de dood in helpen. Zo'n levenseindekliniek, waar psychiatrische patiënten welkom zijn, kan een aanzuigende werking hebben.


Taal verraadt veel. Zoals oud-NVVE-directeur Rob Jonquière onthulde hoe hij dacht over dementerenden door hen 'zombies met een poepluier' te noemen, ging zijn opvolgster Petra de Jong over de schreef door te spreken van een 'blije kliniek'. Hoe krijg je het uit je mond? Wie zoiets zegt heeft respect voor het leven noch de dood.


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden