Zachte landing op de motorkap

Auto's hebben nu overal airbags en zijn superveilig, voor de inzittenden. Bij een botsing laten voetgangers echter nog te vaak het leven....

se gemeenteraad van Nijmegen Dwil SUV's, forse Jeepachtige auto's die hoog op de wielen staan, uit de stad weren. Dit autotype, dat ook als 'asobak' of 'PC Hoofttractor' door het leven gaat, slurpt benzine. Bovendien, zeggen critici, zijn deze auto's gevaarlijk voor voetgangers en fietsers.

Voetgangers die worden geschept door een SUV lopen een drie maal zo grote kans op ernstig letsel, vergeleken met een gewone gezinsauto, blijkt uit een recente Amerikaanse ongevalanalyse. Maar de ene SUV is de andere niet, zegt Honda Nederland, wijzend op hun CR-V. Die kleine SUV kreeg twee jaar geleden van de Europese keuringsinstantie NCAP drie groene sterren voor voetgangersveiligheid.

Een opvallend gegeven, omdat het driesterrenlijstje van deze onafhankelijke Europese instantie kort is. Er staan zegge en schrijve negen autotypes op, terwijl er toch enige honderden zijn. Geen enkele auto heeft vier sterren gekregen, de maximale score.

De meeste (grote) SUV's zoals de BMW X5, de Range Rover en de Opel Frontera zijn onveilig voor voetgangers: zij komen niet verder dan ster. Dit geldt ook voor het gros van de grotere (Audi A4, Opel Vectra) en de kleinere (Opel Astra, Renault Mne) gezinsauto's. En voor zogeheten MPV's als de Renault Espace en de Renault Scc, en voor luxe auto's van het kaliber Mercedes E-klasse.

Voetgangersveiligheid heeft tot nu toe weinig aandacht gekregen bij het ontwerpen van auto's. De veiligheid van de inzittenden had prioriteit. Auto's zijn volgestopt met veiligheidsriemen en airbags, voor en aan de zijkanten, en er zijn kooiconstructies en kreukelzones ontwikkeld. De meeste auto's scoren dan ook op dit punt vijf gele sterren. Dit is het maximaal haalbare in de testprocedure (onder meer botsproeven) die NCAP heeft ontwikkeld om die veiligheid voor inzittenden in kaart te brengen.

'De komende jaren zal de aandacht zich verplaatsen naar voetgangerveiligheid', verwacht Edgar Janssen van TNO Automotive in Delft. Hij was jarenlang voorzitter van een werkgroep die Europese richtlijnen heeft voorbereid, die tot 2010 stapsgewijs worden ingevoerd. 'Het doel is het aantal dodelijke slachtoffers bij autobotsingen met voetgangers met ongeveer 30 procent terug te brengen. In Europa betekent dat zevenhonderd tot tweeduizend doden minder per jaar. Bovendien zal dat een geweldige reductie in aantallen gewonden opleveren, gevallen van ernstig knieletsel en inwendige bloedingen.'

De werkgroep heeft testprocedures ontwikkeld om de voetgangersvriendelijkheid van een auto in kaart te brengen. Bij die trits van testen wordt onder meer gebruik gemaakt van botspoppen met op meerdere plaatsen sensoren die versnelling en krachten kunnen meten. Auto's rijden daar met een snelheid van veertig kilometer per uur tegen aan, de snelheid waarbij de meeste ongelukken met voetgangers plaatsvinden. Ook zijn er namaakledematen ontwikkeld, waarmee op een tiental zones op de motorkap en op de voorbumper de buigzaamheid, de energieabsorptie in kaart kan worden gebracht.

Een hoofd dat tegen plaatstaal slaat dat meegeeft, loopt aanzienlijk minder letsel op dan bij een botsing met een massief stuk staal. Bumpers zijn oorspronkelijk ontwikkeld om schade aan de auto te voorkomen, maar ze worden nu steeds meer ontworpen om de schade aan voetgangers beperkt te houden. Het zijn open, goed vervormbare constructies geworden, die zijn gevuld met schuim, voor optimale energieabsorptie.

De afgelopen tien jaar zijn autoontwerpen steeds compacter gemaakt waardoor er vaak maar enkele centimeters ruimte is tussen de motorkap en daaronder liggende, starre delen zoals motorblok, accu of zuigerveren. De motorkap kan daardoor maar beperkt meegeven omdat al gauw een star stuk staal in de weg zit. Verruiming van die ruimte met zo'n tien centimeter resulteert in 90 procent meer energieabsorptie, en daarmee in minder letselschade.

Sinds begin deze maand moeten nieuwe automodellen die op de Europese markt komen voor het eerst aan een aantal eisen voldoen die gerelateerd zijn aan voetgangersveiligheid. Aan de hand van testen heeft NCAP een sterrensysteem ontwikkeld. Vier sterren is de ultieme score. Geen autofabrikant heeft nog die score. Negen auto's hebben drie sterren gekregen, met Honda en Volkswagen als de belangrijke koplopers. 'Onze constructeurs hebben zowel bij de Touran als bij de nieuwe Golf extra ruimte geschapen achter de spatborden en onder de motorkop', verklaart een woordvoerder van Volkswagen. 'Zo wordt een soort kreukelzone voor voetgangers gecred. Ook zijn ruitenwissers weggewerkt. De bumpers zijn van nog meer kunststof gemaakt, en hebben minder stalen constructieversterkingen.'

Bij Honda Nederland klinkt eenzelfde verhaal. 'Voetgangersveiligheid is een belangrijk item, ook al verkoop je er geen wiel meer door', zegt woordvoerder Laurens Vogelesang. De Japanse autofabrikant wil verder, op naar vier groene sterren. Passieve systemen zoals extra ontwerpruimte volstaan dan niet meer. Daarom is Honda bezig met de ontwikkeling van een actief veiligheidssysteem: een opverende motorkap. Wanneer sensoren in de voorbumper ontdekken dat daar een voetganger tegenaan is gekomen, beslist een slim geprogrammeerde computerchip of er reden is om een veer of een airbag te activeren. Die krikt vervolgens binnen enkele milliseconden de motorkap tien centimeter omhoog, nog voor het hoofd van de voetganger daar tegen aan slaat. Dit breekt de val aanzienlijk. Het idee is om zo'n actieve motorkap als eerste in de dure CR-V Sport te zetten.

Ook Mercedes werkt aan een vergelijkbaar systeem. In mediaberichten is te lezen dat de Duitse autofabrikant plannen heeft voor introductie medio 2006, in een nieuw model van de dure S-klasse. Mercedes besteedt veel aandacht aan voetgangersveiligheid, claimt DaimlerChrysler in Utrecht. Ook bij de deze zomer geroduceerde nieuwe A-klasse is daarmee rekening gehouden. Onder de motorkap is meer ruimte gecred, het plaatwerk heeft minder starre verstevigingsconstructies en de voorbumper is gevuld met zeven centimeter dik schuimplastic.

Maar waarom staat er dan in de Euro-NCAP-lijst geen enkele ster achter dat A-klasse-type? 'Omdat ons nieuwe ontwerp nog niet door NCAP is getest. Maar van Mercedes mag worden verwacht dat we straks bij de test een uitstekende score zullen neerzetten. Nee, ik wil me niet vastpinnen op het aantal sterren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden