'Zacht bewijs' is duivels dilemma

De nieuwe wet terroristische misdrijven had niet geholpen om Samir A. achter de tralies te krijgen. Het probleem zit 'm in de bewijzen, die zijn onvoldoende hard....

Hij had wapens, een nachtkijker, een kogelwerend vest en een overvloed aan jihadistische documenten. Hij had gepoogd een explosieve constructie te vervaardigen. Hij had eerder een reis ondernomen naar Tsjetsjenië om aan de zijde van de onderdrukte moslimbroeders te vechten en was bereid daar als martelaar te sterven. In zijn testament had A. laten opnemen dat zijn zoontje Sayfudien ('zwaard van het geloof'), net als hij, moest leven voor de jihad.

Toch werd hij woensdag door de Rotterdamse rechtbank vrijgesproken. Kwade bedoelingen had Samir A. zeker, daarvan waren ook de rechters overtuigd. Maar harde bewijzen ontbreken. De vraag is wat het vonnis betekent voor de vervolging van de leden van de Hofstadgroep, het vermeende terroristische netwerk waarvan ook Mohammed B. deel uitmaakt. Zullen de meeste leden van die groep ook worden vrijgesproken? Of maakt het uit dat Samir A. nog niet kon worden berecht onder de nieuwe wet terroristische misdrijven, die in augustus 2004 van kracht is geworden?

'Voor vervolging van de Hofstadgroep betekent dit vonnis niets', reageert woordvoerder De Bruin van het Openbaar Ministerie. De nieuwe wet speelt volgens hem evenmin een rol. Van belang is hoe de rechter de bewijzen weegt. De Bruin: 'Deze zaak zit niet vast op wetgeving. We zijn van de schuld van A. overtuigd. Voor een veroordeling hebben we aan de oude wet genoeg. Daarom willen we dat een hogere rechter de zaak opnieuw bekijkt. Nieuwe wetgeving hebben we niet nodig.'

Ook strafrechtdeskundigen Coen Mulder (Universiteit van Amsterdam) en Klaas Rozemond (Vrije Universiteit) relativeren het belang van de nieuwe terrorismewet. Beiden leggen de nadruk op onomstotelijke bewijsvoering. 'Je moet nu eenmaal de opzet hebben tot het plegen van een specifiek misdrijf, in dit geval het plegen van een aanslag', zegt Rozemond. 'Ook onder de nieuwe wet, waarin onder meer het samenspannen strafbaar is gesteld, zou dat gebrek aan bewijs voor de rechters een probleem zijn. Voor een bewezenverklaring is het toch noodzakelijk dat de verdachte specifieke afspraken heeft gemaakt met anderen.'

Volgens Mulder heeft de politiek veel te hoge verwachtingen van haar eigen maatregelen. 'Het is onverantwoord dat de politiek doet voorkomen dat de verscherpte wetgeving echt zou werken. Die attitude van ''gaat u allen rustig slapen'' is onjuist. Rechters moeten overtuigend bewijs hebben. Hoe vager de delictomschrijving, hoe voorzichtiger de rechter zal zijn. Als je het kopen van kunstmest strafbaar stelt, dan zal de rechter hele hoge eisen stellen aan het verband van die aankoop met een mogelijk delict.'

Beiden stellen dat hoe gevaarlijk personen als Samir A. en diverse leden van het Hofstadnetwerk ook mogen zijn, rechters hen niet zullen veroordelen zonder voldoende bewijs. En daar wringt vaak de schoen in terrorisme-zaken, die veelal stoelen op informatie van de AIVD. De geheime dienst moet vaak lastige afwegingen maken. Op welk moment moet gevoelige informatie over samenzwering en ophandenzijnde terreuracties worden doorgesluist naar de opsporingsdiensten? Vlak voor het beoogde misdrijf wordt begaan, met het risico dat te laat wordt ingegrepen en de aanslag wordt gepleegd? Of in een eerder stadium, zodat potentiële terroristen kunnen worden opgepakt, maar met de kans dat de zaak juridisch stukloopt?

Nieuwe wetgeving biedt geen uitweg in dit duivels dilemma. Mulder: 'Eigenlijk is het strafrecht geen goed instrument om terrorisme te bestrijden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden