nieuwsmessenverbod in zaanstad

Zaanstad geeft signaal af: wie met een machete over straat loopt, riskeert boete van 2.500 euro

De criminaliteit mag in deze coronatijd dan afnemen, in Zaanstad merken ze er weinig van. Het aantal steekpartijen loopt er – zoals ook in andere steden – uit de hand. Sinds vrijdag geldt er op straat een ongenadig ‘messenverbod’.

De politie verricht in 2016 een aanhouding in de wijk Poelenburg in Zaandam, waar jongeren destijds voor onrust zorgen door overlast en intimidatie.Beeld ANP

Een jongere die een machete bij zich heeft, is niet strafbaar op basis van de Wet Wapens en Munitie. ‘Ik heb begrepen dat als zo’n kapmes maar één scherpe kant heeft, het niet onder de wet valt’, licht burgemeester Jan Hamming van Zaanstad toe.

Toch kan Zaanstad sinds vrijdagmiddag optreden tegen iedereen die met een machete over straat loopt. Op basis van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) kan actie worden ondernomen tegen degenen die ‘gevaarlijke voorwerpen’ bij zich hebben. De politie kan dat voorwerp in beslag nemen en een boete van 2.500 euro opleggen.

Ook een aardappelschilmesje en een schroevendraaier worden in Zaanstad als potentieel ‘gevaarlijk voorwerp’ gezien. Overdreven? De machete dook recentelijk niet alleen op in Parijs, waar een 18-jarige Pakistaan inhakte op twee mensen rondom de herdenking van de Charlie Hebdo-aanslag. Eind vorig jaar nam de Nederlandse politie diverse machetes in beslag, toen jongeren in Amsterdam-Zuidoost elkaar ermee te lijf waren gegaan. Een 18-jarige liet daarbij het leven.

Burgemeester Jan Hamming van Zaanstad gaat hard optreden tegen jongeren met messen.Beeld Politie Zuid-Buitenveldert

‘Als het in Amsterdam regent, druppelt het in Zaanstad’, zei Jan Hamming (54, PvdA) drie jaar geleden bij zijn aantreden als burgemeester. Inmiddels moet hij – na talloze initiatieven tegen wapenbezit- en gebruik, vooral gericht op jongeren – constateren dat het geweldsincidenten blijft regenen in zijn stad.

Een maand geleden werden in Zaandam en Zaandijk 37 jongeren aangehouden (van 14 tot en met 17 jaar) van twee rivaliserende jeugdgroepen die uit waren op een treffen. Meerdere slag- en steekwapens werden in beslag genomen.

Nog recenter: afgelopen vrijdag, enkele uren nadat ‘het messenverbod’ in werking was getreden, werd een 16-jarige maaltijdbezorger in de Zaandamse wijk Pelders- en Hoornseveld bij een ruzie geslagen en gestoken. Medische behandeling bleek noodzakelijk. Met welk ‘gevaarlijk voorwerp’ de bezorger is toegetakeld, is niet bekendgemaakt.

Jongeren

Dat de criminaliteit in deze coronatijd daalt, is niet de ervaring in Zaanstad, zeker niet wat het aantal steekincidenten betreft. De teller voor dit jaar staat alweer op 143. De vrees bestaat dat de 171 gevallen van vorig jaar in zicht komen. Bij veel van die incidenten zijn jongeren betrokken.

Ook in andere gemeenten zijn er zorgen over het toenemende wapenbezit en -gebruik door jongeren, vooral over allerhande steekwapens. Jeugdcultuur zoals drillrap (Hamming: ‘Die muziek verheerlijkt geweld’) draagt eraan bij. 

Zaanstad is een van de meest actieve bestrijders van wapenbezit en -gebruik. Grote inleveracties (waarbij overtreders van de Wet Wapens en Munitie ongemoeid hun waar kunnen inleveren) worden sinds enkele jaren gevolgd door op jongeren gerichte campagnes. Politiemensen geven voorlichting op scholen, scholen zelf voeren kluisjescontroles uit. Het altijd gevoelige instrument van preventief fouilleren is in Zaanstad twee jaar geleden ingevoerd en wordt nu, mede vanwege de populariteit van steekwapens onder jongeren, uitgebreid.

Drillrapmuziek zou geweld verheerlijken, volgens burgemeester Hamming.Beeld YouTube

In dat laatste staat Zaanstad bepaald niet alleen. Ook Amsterdam gaat vanwege het wapenbezit en -gebruik onder jongeren preventief fouilleren invoeren, voorlopig als proef – hoewel kritiek op etnisch profileren op de loer ligt én deze politieaanpak veel menskracht kost voor weinig oogst.

Hamming kent alle kritiek en scepsis. Ook in zijn gemeente sputteren vooral progressieve partijen tegen als het om preventief fouilleren gaat. Hijzelf vindt de opbrengst goed genoeg om ermee door te gaan. Vorig jaar werden 3.038 mensen gecontroleerd, waarbij 74 wapens in beslag werden genomen. In 51 gevallen ging het om een steekwapen.

Hamming: ‘Belangrijk vind ik ook dat we helemaal geen wanklank horen. Mensen vinden het prima dat we dit doen, ook zij die zelf gefouilleerd worden.’ De politie treedt echt willekeurig op, verzekert Hamming, onder toezicht van raadsleden.

Onverdroten

De burgemeester zegt onverdroten door te gaan met zijn strijd tegen wapenbezit en -gebruik door jongeren. Of de nieuwe APV-bepaling over ‘gevaarlijke voorwerpen’ juridisch overeind blijft, ziet hij later wel. Voor de zorgvuldigheid schrijft hij aan de gemeenteraad dat ‘indien de rechter deze bepaling onverbindend verklaart, dit juridische en financiële consequenties met zich meebrengt’.

In gewone mensentaal: ‘De politie kan straks heus wel beoordelen of iemand inderdaad een schilderijtje gaat ophangen met een voorwerp dat niet onder de Wet Wapens en Munitie valt maar wel als steekwapen kan worden gebruikt.’ Een jongere met een machete die zegt onderweg te zijn naar de waterkant om riet te kappen, zal beduidend meer moeite moeten doen om de politie te overtuigen.

Hamming: ‘Met deze aanpak geven we een signaal af. Dat alleen al is ook wat waard.’ Eén politicus is het ‘signaal’ in elk geval niet ontgaan. Meteen nadat Zaanstad ‘het messenverbod’ vrijdag had ingevoerd, vroeg het Amsterdamse raadslid Don Ceder (ChristenUnie, goed bekend in Zuidoost) schriftelijk aan burgemeester Femke Halsema of Amsterdam het Zaanse voorbeeld niet zou moeten volgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden