Zaak Russische hack Democraten splijt Amerika diep

De CIA meent dat Russische hackers de Amerikaanse verkiezingen probeerden te beïnvloeden. De FBI spreekt dat tegen. Bewijs is lastig in de politieke controverse.

De FBI acht niet bewezen dat de Russen zich met de verkiezingen hebben bemoeid om Donald Trump te helpen, de CIA wel.Beeld ap

De scheuren die door Amerika lopen, hebben ook de inlichtingen- en opsporingsdiensten bereikt. De FBI acht niet bewezen dat de Russen zich met de verkiezingen hebben bemoeid om Donald Trump te helpen, de CIA wel.

Daarmee zijn twee onpartijdig bedoelde overheidsorganisaties met verregaande bevoegdheden aan verschillende kanten van het politieke spectrum terechtgekomen: de CIA dichter bij Hillary Clinton en de Democraten, de FBI dichter bij Trump en zijn Republikeinen. Vorige week gaven zowel de FBI als de CIA een presentatie van hun onderzoek naar Russische hacks aan de inlichtingencommissie van het Huis van Afgevaardigden. Volgens bronnen van The Washington Post waren de rechercheurs van de FBI 'vaag', terwijl de spionnen van de CIA veel minder twijfel overlieten over het doel van de Russen: het helpen van Donald Trump.

Russische inmenging?

Cyberexperts die de hacks van de Democratische partij hebben onderzocht, twijfelen niet: het waren de Russen. Heel specifiek: het waren Cozy Bear en Fancy Bear. Deze codenamen staan voor 'geavanceerde hardnekkige bedreigingen' (APT's) die worden toegeschreven aan de Russische geheime diensten GRU en FSB. De twee spionagevirussen, die zich voortdurend aanpassen zodat ze niet opgemerkt worden door gewone virusbestrijders, zijn eerder aangetroffen in computers van het Witte Huis en de legerleiding, maar ook in die van het Duitse parlement. De lijnen naar het commandocentrum van die hack zijn nu teruggevonden in de computers van de Democratische Partij.

Donald Trump is niet overtuigd, liet hij weten.

De scheiding der geesten volgens partijlijnen heeft deels te maken met de cultuur van de organisaties. De FBI zou als politiedienst harder bewijs willen dan de CIA als inlichtingendienst. Daarnaast zijn CIA-ers 'intellectueler' dan de ordehandhavers van de FBI.

De FBI nam anderhalve week voor de verkiezingen ook al een 'Republikeinse' positie in toen directeur James Comey aankondigde dat het onderzoek naar de e-mails van Clinton moesten worden heropend. Dat bleek later vals alarm, maar lijkt de verkiezingen beslissend te hebben beïnvloed. Statistisch peilingen-analist Nate Silver zei zondag dat 'Clinton vrijwel zeker de nieuwe president zou zijn geworden als de verkiezingen zouden zijn gehouden op 27 oktober (de dag voor de brief van Comey)'.

Dat de Russen zich met de verkiezingen hebben bemoeid is voor analisten van zowel FBI als CIA een uitgemaakte zaak. Cybersecurtitybedrijven zagen in een hack van de Democratische partij dit voorjaar een duidelijke Russische signatuur, bleek deze zomer. In augustus kwamen via WikiLeaks duizenden mails naar buiten die beschadigend waren voor de Clinton-campagne. In oktober volgden nog eens duizenden mails uit de inbox van campagneleider John Podesta, hoewel de Russische hand daarin nog niet is bewezen.

Maar hadden de Russen een specifieker doel dan het trappen van rotzooi? Was de opzet echt om Poetin-vriend Trump te laten winnen?

Hard bewijs voor die stelling is er niet. Toch komt de CIA daarop uit, zeggen kranten als The Washington Post en The New York Times. De inlichtingendienst beweert namelijk dat de Republikeinse partij óók is gehackt, en dat de Russen met die informatie niets hebben gedaan. Conclusie: het ging niet om het trappen van rotzooi, maar om het specifiek beschadigen van Clinton en het helpen van Trump.

De FBI ziet dat anders. Er is helemaal niet ingebroken in de Republikeinse computers, zo citeerde CNN zondag een anonieme bron bij de federale recherchedienst. Wel zou een gelieerde organisatie gehackt zijn, waarbij Republikeinse gegevens zouden zijn buitgemaakt. Maar die waren van weinig waarde, volgens de bron.

Dit welles-nietes spel wordt nog mistiger doordat alles via drie filters naar buiten komt. De analyse van de CIA is geheim, en alleen via uitlatingen van parlementariërs en Obama-medewerkers in de openbaarheid gekomen. Vervolgens hebben The Washington Post, The New York Times en CNN dat opgeschreven, elke partij met zijn eigen interpretaties. CNN hield de grootste slag om de arm.

Grootste gemis is een hard bewijs voor de hack van de Republikeinen, een cruciaal element in de redenering van de CIA. Dat bewijs is (nog) niet geleverd.

'Taiwan-actie Trump is zo gek nog niet'

Verontrusting over Trumps houding ten aanzien van China overheerst. Maar misschien is het wel tijd voor onderhandelen, denkt de expert van Clingendael.

Vandaar dat Republikeins partijvoorzitter Reince Priebus, de aanstaande stafchef van Trump in het Witte Huis, zondag gewoon kon ontkennen dat de Republikeinse computers zijn gehackt en dus ook dat de Russen Trump hebben geholpen. Dat hij vervolgens in één adem door zei dat er überhaupt geen Russische bemoeienis met de verkiezingen was geweest, was een ontkenning te ver. Maar daarmee zit hij op dezelfde lijn als zijn baas Trump, die de Russische bemoeienis ook betwijfelt en de inlichtingendiensten probeert zwart te maken.

Niet alle Republikeinen staan aan de kant van Trump. Senatoren als John McCain en Lindsey Graham denken wel degelijk dat de Russen de verkiezingen hebben beïnvloed met het doel Trump te helpen. Zij en elf Republikeinse collega's pleiten ervoor dat Republikeinen en Democraten de gelederen sluiten, tegenover de buitenlandse inmenging in de Amerikaanse democratie. Graham: 'Voor mij is het tamelijk duidelijk dat de door WikiLeaks gelekte mails bedoeld waren om Clinton te beschadigen. Morgen kunnen wij aan de beurt zijn, is mijn booschap aan mijn Republikeinse vrienden.' Partijleider Paul Ryan in het Huis van Afgevaardigden en Senaatsleider McConnell zeiden gisteren verder onderzoek te steunen. Ryan zei 'elke politisering van inlichtingenkwesties' te verwerpen.

Trump vindt JSF te duur

Trump vindt dat de kosten van het gevechtsvliegtuig F-35, beter bekend als de JSF, 'uit de hand zijn gelopen.' Via Twitter liet hij maandag weten dat hij wil en kan bezuinigen op de aanschaf van defensiematerieel.

De F-35 is het duurste militaire project in de Amerikaanse geschiedenis. Het wordt al meer dan tien jaar geplaagd door kostenstijgingen en vertraging van opleveringstermijnen.

Oud-luchtmachtgeneraal Dick Berlijn ziet 'het drastisch snoeien in de aantallen toestellen' als enige serieuze bezuinigingsoptie voor de VS. Volgens hem hoeft dat voor Nederland geen negatieve financiële gevolgen te hebben. Nederland heeft naar zijn mening goede afspraken gemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden