Yukari zoent nog steeds met dichtgeknepen mond

'Voel je je een boom of een machine?', hadden Diane Elshout en Frank Händeler in Tokio gevraagd aan een danser die zijn pasjes zette te midden van zes videobeams, een batterij beweeglijke lichtspots en een supersonisch geluidsdecor....

Wie deelneemt aan een culturele uitwisseling met Japan verbaast zich onvermijdelijk over de hoge vlucht van de techniek en de wijze waarop uitvoerders aan het concept ondergeschikt lijken gemaakt. Eind februari toerden Elshout & Händeler, Roebana & Leine, Krisztina de Châtel, Ron Bunzl en Joaquim Sabaté drie dagen langs dansfestivals in Tokio en Kyoto. De tocht vormde de opmaat van het driejarig uitwisselingsproject tussen in Nederland werkende choreografen en Japanse collega's.

De Japans-Nederlandse bewegingskunstenaar Shusaku Takeuchi ontbrak. Volgens organisator Onno Stokvis van het Theater Instituut Nederland omdat 'dan de clash zou uitblijven'. Elshout en Händeler mochten wel van hun voorsprong - enige ervaring in Japanse workshops en dans concoursen - profiteren. Met steun van Julidans maakten ze in Japan in een maand een kwartet. Vandaag gaat Ketsu Atsu (bloeddruk) tijdens het Amsterdamse zomerdansfestival in première.

'Bij iedere videobeam die we zagen rekenden we calvinistisch het prijskaartje uit', vertelt Elshout tijdens een doorloop. 'Japanners werken met sponsors, niet met subsidie. Dansers worden niet betaald. Ze hebben allemaal een bijbaantje. De overheid ziet moderne dans vaak als veredelde hobby.'

Vier dansers heeft de vijfentwintig minuten durende voorstelling. Drie van hen hadden ook andere bezigheden. 'Kenzo Kusuda verkocht om vier uur 's ochtends zalm, Miki Sato kwam na acht uur werken nog acht uur dansen en Yukari Nonaka zei al haar lessen af', vertelt Händeler. 'Maar van de concentratie die ze opbrengen krijg je kippenvel. We noemen Yukari de steen, omdat ze stilte durft toe te laten. Wat ze missen is de variatie in techniek, die hier op academies voorhanden is.'

In Ketsu Atsu blijft de technologie beperkt tot een sample van muziekcollectief Yens & Yens: muziek van Bach gemixt met een opname van de drukte in de hal van de Holland Amerika Lijn. Alsof iemand op een receptie etudes instudeert.

Innerlijke rust versus collectieve drukte. Dat vormde het uitgangspunt van Ketsu Atsu. Händeler: 'Daar wilden wij op improviseren, maar dat vertrouwen was er nog niet. Ons materiaal is gebaseerd op touch me baby, throw me to the ground and roll over my body.' Dus voerde het Duits-Nederlandse duo een zoenritueel in: ' 's Ochtends consequent drie keer kussen en een knuffel. En naar elkaar blijven ze zwaaien. Yukari zoent nog steeds met dichtgeknepen mond.'

In de voorstelling glijden de Japanners soepel om elkaars torso's. De blik naar binnen, de spieren op spanning. Soms herken je gevechtstechnieken. Met - typisch Elshout & Händeler - de voet in de hoofdrol. Händeler: 'Wij zijn voetfetisjisten.' Elshout: 'Bleek dat we ons hart konden ophalen bij het Japanse Kabuki theater. Al die naar binnen gedraaide manieren om te schuifelen.' Toen Elshout ter inspiratie tegen de vlakte klapte als een huilende geisha, kwamen de dansers in opstand: 'Nu verkrachten jullie onze traditie.'

Ketsu Atsu is pas een begin, van Japanse kant gesteund door het productiebureau An-Creative, dat met de organisatie van grote sportevenementen geld genereert voor dansproducties. In 2000 moet met steun van diverse ministeries en het Fonds voor de Podiumkunsten de viering van 400 jaar Nederland-Japanse banden tot een explosie komen in een reeks van voorstellingen. Danser Kenzo Kusuda wil daarbij zijn. Komend seizoen staat hij in Verge, de volgende productie van Elshout & Händeler: 'In Japan word ik gechoreografeerd. Deze voorstelling heb ik meegecreëerd. Door hen heb ik de stilte van Japan opnieuw ontdekt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.