Yudhoyono toont weinig durf bij formatie ‘Dankjewelkabinet’

In Indonesië leek de tijd rijp voor een daadkrachtige regering. Maar president Yudhoyono koos toch weer voor de grootste gemene deler.

Susilo Bambang Yudhoyono noemt zijn tweede kabinet ‘Kabinet van de Eenheid van Indonesië, deel 2’, en dat moet het worden. Wekenlang heeft hij gepuzzeld om het voor elkaar te krijgen. Hij moest de juiste balans vinden tussen deskundige vakministers, politieke benoemingen en beloningen voor zijn vrienden.

Er waren 34 ministersposten nodig om iedereen tevreden te stellen. Maar uiteindelijk is, buiten de ministersploeg zelf, eigenlijk niemand echt tevreden.

Yudhoyono heeft de presidentsverkiezingen glansrijk gewonnen – in één ronde. Hij haalde meer dan 60 procent van de stemmen en zijn Democratische Partij werd de grootste partij van het land. Met zijn coalitiegenoten beschikte hij over een comfortabele meerderheid in het parlement. Een betere uitgangspositie voor een tweede ambtstermijn is niet denkbaar.

Vijf jaar had hij geschipperd met het ‘Kabinet van de Eenheid van Indonesië, deel 1’. In dat kabinet waren bijna alle partijen vertegenwoordigd, met alle gevolgen van dien. Ministers waren meer bezig hun partij of hun privébelangen te dienen, dan gezamenlijk beleid te maken. Sommige ministeries, zoals dat van Bosbouw en Milieu, stonden lijnrecht tegenover elkaar. Op enkele afdelingen na was het kabinet een stuurloze bende, die zo chaotisch werkte dat de president op een gegeven moment zelfs een speciaal team formeerde om toe te zien op de bezigheden van zijn ministers.

Dat team werd meteen weer ontbonden omdat het toch wel wat belachelijk was, maar het tekende de sfeer. Elke minister deed maar wat. Het was nog een geluk dat het belangrijke economische team van de president wél functioneerde en de Indonesische economie wonderbaarlijk vooruit heeft weten te stuwen.

De ‘eenheid’ in de naam was dus maar schijn. Door zo veel mogelijk partijen in zijn kabinet op te nemen wilde Yudhoyono elke mogelijke oppositie het gras voor de voeten wegmaaien. Als ex-generaal houdt hij duidelijk niet van tegenspraak. Zijn strategie werkte wel. Van het parlement had hij niets te duchten. Alleen de PDI-P van zijn verslagen voorgangster Megawati Soekarnoputri bleef mokkend in de oppositie, maar kon daar geen vuist maken.

Na de glansrijk gewonnen verkiezingen groeide in Indonesië de hoop dat het in de tweede ambtstermijn allemaal anders zou gaan. Nu zou Yudhoyono spijkers met koppen kunnen slaan. ‘Hij heeft de unieke kans om zijn plaats als een van Indonesiës grootste presidenten te vestigen’, schreef de Engelstalige Jakarta Globe woensdag in zijn commentaar. Maar de krant voegde eraan toe dat er nu geen enkel excuus meer is als het land de komende vijf jaar niet de duidelijke vooruitgang boekt die Yudhoyono in zijn inaugurele rede heeft beloofd. Als de president faalt, is het zijn eigen schuld.

Dat falen zit volgens de eerste kritieken al ingebakken in het nieuwe kabinet. Dat lijkt verdacht veel op het vorige, ook al zijn veel ministers vervangen door nieuwe. De 34 ministersposten zijn opnieuw verdeeld over alle belangrijke partijen. Opnieuw is alleen de PDI-P eenzaam achtergebleven in de oppositie, omdat Megawati opnieuw verloren heeft en opnieuw dat verlies niet kan verkroppen. Politieke benoemingen vullen een groot deel van het kabinet. Verder was van belang dat de belangrijkste bevolkingsgroepen elk hun minister hebben en dat er genoeg vrouwen in het kabinet zitten.

Behalve deze strategische benoemingen, zijn er de ‘beloningen’. Yudhoyono’s trouwe woordvoerder Andi Malarangeng krijgt de post Jeugd- en Sportzaken, Yudhoyono’s campagneleider, ex-generaal Djoko Suyanto, wordt coördinerend minister van Politieke Veiligheid en Juridische Zaken. Zo zijn er nog een paar. Dat heeft het nieuwe kabinet al de bijnaam ‘Kabinet Terima Kasih’ (‘Dankjewelkabinet’) opgeleverd.

Een van de meest omstreden benoemingen is die van Hatta Radjasa tot coördinerend minister van Economische Zaken. Radjasa is geen econoom, maar ingenieur. Hij is ex-minister van Research en Technologie en een naaste vertrouweling van Yudhoyono. Deze benoeming wordt vooral door economen veroordeeld. Volgens de waarnemer Ichsannodin Noorsy bewijst dit dat ‘de Indonesische politiek nog altijd niet meer is dan een politiek van zetels verdelen’.

De meeste critici slaan een mildere toon aan. Die wijzen erop dat Hatta Radjasa weliswaar geen econoom is, maar met zijn lange politieke ervaring de groep economische vakministers enorm kan versterken. ‘Ministersbenoemingen zijn altijd politiek. Dat wil niet zeggen dat ze bij voorbaat slecht zijn’, zegt Bambang Harymurti, een vooraanstaand journalist. ‘Laten wij eerst maar eens kijken hoe het uitpakt.’ Harymurti’s weekblad Tempo waarschuwde deze week echter ook voor het gevaar dat de ministers niet alleen het landsbelang, maar vooral ook het belang van hun partij zullen dienen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden