Column

'Yes we can' is uit het assortiment

Ik maakte in 2008 een kleine documentaire over het Bronx Museum of the Arts, een gerespecteerd kunstmuseum dat culturele diversiteit en de Bronx als uitgangspunt had.

Shirts met een beeltenis van Barack Obama. Beeld afp

Arm, rommelig, superdivers en de bakermat van de hip hop, is de Bronx een boeiende plek. Het was de loeispannende laatste maand voor de verkiezingen. Zou het? Alles wees erop dat Barack Obama ging winnen. De immigrantenzoon. President. Zelfs de stoere gangstatypes in de Bronx straalden.

Zelf woonde ik een maand op stand. Voor een zacht prijsje dankzij een gemeenschappelijke vriendin, een prachtig appartement gehuurd van een vermaarde Broadwayactrice op tournee. 90 vierkante meter in hartje Manhattan, aan de 93e straat in de Upper Westside.

Een formal dining room en glanzend visgraatparket, sjieker New York zou ik nooit meemaken. Ik integreerde snel als local. Beneden, in het soort onvermijdelijke hippe vegantentje dat de ultieme Upper West Side spirit ademde, stond een lange leestafel.

Hoewel de tofu clay pot bepaald niet smaakte, genoot ik van het feit dat iedereen er altijd een praatje wilde maken. De opengeslagen New York Times gaf er altijd aanleiding toe.

Of de talkshow van de geestig messcherpe Rachel Maddow op MSNBC van gisteravond. Iedereen was zo bevangen van de verkiezingskoorts, en zo smoorverliefd op Barack, dat het altijd gedeeld moest worden. Hope, change, yes we can! Het waren mantra's van progressief optimisme dat de New Yorkers op dat moment diep verinnerlijkt hadden. Ze gloeiden.

Ik was onder de indruk omdat het helemaal niet zo vanzelfsprekend was. Dit was tenslotte New York, de stad met nog altijd de schaduw van de fantomen van die ooit kolossale tweelingtorens.

Wat New Yorkers te verwerken hadden gehad op 11 september 2001 was immers zo immens geweest, dat het te verklaren was geweest als op momenten de nuance zoek was geraakt. Bij ons, op acht uur vliegen, had die traumatiserende terreuraanslag geresulteerd in de opkomst van Pim Fortuyn, die de islam hard aanviel.

Maar juist die nog altijd zichtbaar verwonde stad liep warm voor de fluwelen hope en change die Obama predikte. 'Het is als een catharsis', werd er gezegd.

Was de welgestelde, hip intellectuele Upper West Side begeesterd, in Harlem was Obama bijkans de second coming of the messiah. Op 125th street struikelde je als vanouds over de kraampjes met black history snuisterijen. Maar nu moesten de shirts, petjes, trainingsoutfits van Mandela, X en King wijken voor 'the black future'. Ik kocht een XL slaapshirt met een hagelwit lachende Obama van een verkoper met witte stofdreadlocks. 'Kan je het geloven, sis? Hier, in the freag'n United States of America?'

Omdat ik toch een camera bij me had, besloot een reportage te filmen in Harlem, voor MTNL, migrantentelevisie, dat toen nog bestond. Met mijn camera op Malcolm X Boulevard werd ik staande gehouden door een straatdominee die spontaan in mijn lens over Obama begon te preken. Hattie, een zwarte vrouw van midden in de 70, nodigde me een thuis uit voor sweet potato pie.

Ze was geboren in Louisiana en als meisje met haar ouders tijdens in de jaren '30 tijdens de Great Migration in Harlem komen wonen. Haar ouders ontvluchtten net als 1,5 miljoen andere zwarten tijdens het geweld en de segregratie van het Zuiden en waren in Harlem neergestreken.

'The Klan, weet je, we hebben geleden. We waren altijd bang', vertelde ze over haar jeugd. Harlem was ook een struggle, maar het was beter dan de angst. Ze was actief geweest in de Civil Rights Movement. Zij aan zij met Martin Luther King had ze gezongen, gebeden. 'We shall overcome'. 'And with Barack we háve overcome!' Ik moet veel aan haar denken, nu ons nieuws opnieuw gedomineerd wordt door de KKK die, in vol ornaat, de overwinning van Trump viert.

Ik vraag me af wat de man met de witte dreads van het stalletje op de 125th me nu zou willen slijten. Yes we can is uit het assortiment. Ik verwacht hol sarcasme. Een geforceerde schaterlach. Wat wil je, this is good ol' America for ya. Hier, wil je een t-shirt van Malcolm? By any means necessary in grote letters op je buik?

Nee, zou ik zeggen, doe mij maar iets van Martin Luther King. Hate can not drive out hate, only love can do that. Want Kings boodschap is in deze Trumpiaanse tijden urgenter dan ooit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden