Ybeltjes ontboezemingen zijn vrolijke potpourri geworden van roddel, zelfspot en afrekeningen

Beeld de Volkskrant

Na de beroemdheidscultus waarin mensen bekend werden vanwege hun bekendheid, kregen we de tweede golf: mensen die bekend werden omdat publiekelijk breed werd uitgemeten dat ze volslagen ónbekend waren. Zo vergaarde Ybeltje Berckmoes van de VVD in één klap eeuwige roem, nadat ze in 2015 uit een analyse van de Volkskrant was komen rollen als het onbekendste lid van de Tweede Kamer.

Het was een verantwoorde analyse. Met spreadsheets, gevuld met verschijningen in de media en debatbijdragen in het parlement, gecorrigeerd voor het aantal dagen in de Kamer. Aangevuld met empirisch onderzoek met bevindingen als: 'Dit zijn disfunctionerende Kamerleden. De schrik slaat me om het hart dat jullie met ze willen praten.'

Op het moment van publicatie in 2015 schoot Ybeltje Berckmoes omhoog op de publiciteitsladder. De stelling had zichzelf op slag vernietigd.

Helemaal eerlijk was dat niet tegenover andere Kamerleden van wie niemand ooit gehoord had. Zo viel Perjan Moors, tweede op de ranglijst der onbekenden en ook van de VVD, amper aandacht ten deel - het intrieste lot van de nummer twee.

Voor een uitgever zijn de politieke memoires van het bekendste onbekende Kamerlid natuurlijk niet te versmaden. En zo kon het gebeuren dat ik gisteren genietend zat te lezen over het leven van Ybeltje Berckmoes als behang in de grote debatzaal van de volksvertegenwoordiging. Het is een vrolijke potpourri geworden van roddel, wrok, zelfspot en afrekeningen. Het gaat onder meer over de zoektocht naar 'het goede populisme'. Mijn favoriete stukje in dit verband handelt over Henk Kamp, voor wie ik een onberedeneerd zwak heb en die altijd om 5 uur 's morgens opstond om alle rapporten te lezen: 'Henk Kamp las altijd in De Telegraaf de rubriek 'Stelling van de dag'. Daar staat een diagrammetje bij. Dan zei hij: '60 procent van de Nederlanders vindt dit of dat.' Met als boodschap: wat de mensen vonden, dat moest de VVD ook vinden. Omdat Henk Kamp het zei, was dat dan doorslaggevend in de vergadering.'

Het boek gaat ook over de obsessie met beeldvorming, met als hoogtepunt een passage over de dame van de afdeling Voorlichting die Mark Rutte 'in zijn bretelletjes hijst' voor een bezoek aan de Toppers in het kader van het uitventen van 'het goede populisme'.

En over hoe, ondanks die bezetenheid met 'hoe de buitenwacht tegen ons aankijkt', er amper voeling is met diezelfde buitenwacht. Zo was volgens de afdeling Voorlichting Jan Hoedeman, voormalig Volkskrant-journalist, 'de gevaarlijkste man van het Binnenhof', terwijl Bas Haan van Nieuwsuur allang stilletjes bezig was met de voorbereidingen voor een bloedbad onder een reeks VVD-bewindspersonen.

Bovenal is het een boek over het bizarre personeelsbeleid van 's lands grootste partij. 'Hoe ben jij in godsnaam in de Tweede Kamer terechtgekomen?' vraagt Halbe Zijlstra aan Berckmoes. Wel, simpel. Berckmoes meldde zich op een mooie dag in Den Helder: 'Ze bleken nog kandidaten nodig te hebben voor de gemeenteraad. Ineens zat ik erin. Dat was helemaal niet de bedoeling geweest.' Later werd ze voorgedragen voor de landelijke kieslijst, waar ze op kwam dankzij demografische kenmerken: 'vrouw en uit de Noordkop'.

En toen haar beëdiging een bedrijfsongeval bleek te zijn, stelde 'de VVD-contactpersoon burgemeesters' voor om voor Berckmoes een burgemeesterspost te regelen, 'in een kleine gemeente'.

We run this country, zeiden ze ooit bij het CDA toen het op de toppen van de macht verkeerde. De VVD heeft dat stadium inmiddels bereikt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden