nieuws nieuw xs4all

XS4ALL-idealen gaan verder als Freedom Internet, maar stokoude webpagina’s dreigen te verdwijnen

Kees Teszelszky, conservator bij de Koninklijke Bibliotheek, werkt zich een slag in de rondte om duizenden oude homepages van XS4ALL-klanten te redden voordat ze worden vernietigd.

Op 11-11 om 11:11 werd Freedom gelanceerd. Beeld ANP

XS4ALL kon niet meer gered worden, maar de oude idealen (privacy, vrijheid) van de provider worden voortgezet in de nieuwe provider Freedom, waarvan de plannen maandag zijn gepresenteerd. Nu klanten van het eerste uur massaal lijken over te stappen naar deze provider, dreigt een andere ramp: duizenden oude homepages zullen verdwijnen omdat XS4ALL-eigenaar KPN zomaar kan besluiten de stekker eruit te trekken.

Het is voor Kees Teszelszky, conservator digitale collecties van de Koninklijke Bibliotheek, een nachtmerrie. Kom bij hem niet aan met het argument dat dit nu eenmaal het lot is van verouderde webpagina’s in een snel innoverende omgeving. Nee, al die foeilelijke antieke pagina’s (veel tekst, piepkleine plaatjes, rare knoppen, bewegende logootjes) maken onderdeel uit van ons digitale erfgoed.

Oertijd

Het team van Teszelszky heeft geld gekregen uit verschillende fondsen om die pagina’s met voorrang te redden. Het is een race tegen de klok, zegt de conservator, die van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat die pagina’s uit de oertijd van het wereldwijde web bekijkt.

Het gaat in elk geval om zo’n drieduizend homepages van XS4ALL-klanten van voor 2001. Veel van deze sites zijn nu al moeilijk of niet meer te vinden. ‘Webcrawlers zoals die van Google komen er niet meer langs’, zegt Teszelszky. Voor Google bestaan pagina’s alleen in een web van verwijzingen naar andere pagina’s, maar de pagina’s waarnaar de Koninklijke Bibliotheek op zoek is zijn vaak losse eilandjes met linkjes naar dode webpagina’s.

Aliens

De conservator spint garen bij de zogenoemde ‘Homepage Index’ die XS4ALL rond de millenniumwisseling bijhield: een soort telefoonboek met alle pagina’s van de klanten. ‘Het is een goudmijn’, zegt Teszelszky.

Die goudmijn biedt een zicht op de Nederlandse internetcultuur van de tweede helft van de jaren negentig. Het zijn de homepages van internetpioniers, zoals bijvoorbeeld de websites ‘Stone-Age computer’ uit 1993, de ‘virtuele metro’ van De Digitale Stad en de chatbox voor medewerkers van de VPRO. En, een particuliere favoriet van Teszelszky, de pagina van het Alien Abduction Resource Center; ‘de grootste online database over aliens’.

Het oude homepages-overzicht van XS4ALL. Beeld XS4ALL

Hampster Dance

Teszelszky vergelijkt het met familie-antiek: niet meer van deze tijd, maar belangrijk als tijdsbeeld. ‘Het zijn de eerste jaren van onze internetgeschiedenis.’ Daarnaast waren veel dingen die we nu normaal vinden en van LinkedIn of Facebook kennen toen al in de kiem aanwezig, ziet hij: mensen die hun cv online zetten om zichzelf te presenteren of hun vrienden of familie wilden laten zien waarmee ze bezig waren.

Van de oudste pagina’s wordt alles wat Teszelszky tegenkomt bewaard, bij latere pagina’s moet hij kritischer zijn. Daarvan wordt niet elke pagina met kattenfoto’s opgeslagen, maar alleen de sites die uniek zijn of iets vertellen over het tijdsbeeld. De Nederlandse versie van de Hamster Dance uit 2002 bijvoorbeeld, een van de eerste internet-memes.

Hamster Dance. Beeld XS4ALL

Fractie

De Koninklijke Bibliotheek begon pas in 2007 met het archiveren van het web. Ook the Internet Archive probeert oude pagina’s te archiveren, maar volgens Teszelszky gaat het hier om een fractie van het web:  ‘90 procent wordt niet bewaard.’

De conservator hoopt over een maand of zes klaar te zijn. Tegen die tijd zal de nieuwe provider Freedom Internet zijn eerste klanten hebben aangesloten, is de verwachting.

Meer over webarchivering:

De Koninklijke Bibliotheek wil alle ‘punt-nl-sites’ archiveren 

Waar zo’n beetje elke papiersnipper wordt bewaard, verdwijnen de eerste Nederlandse sites in rap tempo. Maar er zijn plannen om ze op te graven. 

De eerste website van Nederland zag in 1992 het licht. Een historisch moment? ‘Ik vond het gewoon handig.’

Backups als medicijn tegen de vergankelijkheid: de man achter the Internet Archive

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden