nieuwsCoronavirus

XL-teststraten worden uit de grond gestampt: van gebrek aan testcapaciteit naar overcapaciteit

De aanbouw van de beoogde XL-teststraat op Rotterdam Airport.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Acht megagrote testlocaties in de grote steden, de zogenaamde XL-teststraten, worden in hoog tempo uit de grond gestampt, met hulp van Defensie. Deze maand nog moeten de eerste XL-locaties open gaan, onder andere op Rotterdam Airport en op het Utrechtse Jaarbeursterrein.

In de XL-straten kunnen dagelijks tussen de drieduizend en tienduizend tests worden afgenomen, zowel reguliere PCR-tests als sneltests. Ook wordt nog zeker een tiental zeer grote testlocaties opgebouwd, verspreid over het land. Met de opening ervan verdubbelt de Nederlandse testcapaciteit, belooft ‘coronaminister’ Hugo de Jonge. Hij zei dit vrijdag op de XL-locatie Rotterdam Airport, waarvan de bouw eerder deze week voortvarend is begonnen. Het dak van het eerste paviljoen ligt al klaar om omhoog te worden getakeld.

Nu is er in Nederland capaciteit voor de afname van 70 duizend tests per dag. De XL-teststraten moeten daar 100 duizend tests per dag aan toevoegen. ‘Deze extra testcapaciteit is noodzakelijk, zodat de economie zo veel mogelijk aan de gang kan blijven’, zegt De Jonge. ‘Als de besmettingscijfers weer teruglopen, helpt voldoende testen en traceren om onze samenleving zo veel mogelijk draaiende te houden.’

De XL-testlocaties worden opgezet in samenwerking met de GGD’s, de werkgeversorganisatie VNO-NCW en Defensie. Duizend defensiemedewerkers zijn inmiddels opgeleid om in de beginperiode waar nodig de teststraten te bemensen. Een boordschutter en een scherpschutter vertellen dat zij inmiddels hebben geleerd hoe zij de wattenstaafjes in de neus en de keel moeten steken voor de testafname. Dat was wel even wennen, zeggen ze. ‘Zonder de militairen zouden we deze locaties niet zo snel uit de grond kunnen stampen’, zegt De Jonge.

Volgens voorzitter André Rouvoet van GGD-koepel GGD GHOR zijn deze nieuwe grote testlocaties hard nodig, om sneller te kunnen testen. ‘Om zo het virus te kunnen bestrijden, en om de economie open te houden.’

Sneltests

Voor het eerst worden in de XL-teststraten sneltests op grote schaal ingezet: onder meer de LAMP-test, de PCR-sneltest en antigeentests. Daarvan zijn er miljoenen ingekocht. Op termijn is de bedoeling dat ook de adem-sneltest wordt ingezet.

Hoe de verhouding tussen PCR-tests en sneltest is, zal per locatie verschillen. Het is niet zo dat personen met vitale beroepen, in bijvoorbeeld de zorg en het onderwijs, voorgaan bij de sneltests. Per situatie wordt volgens De Jonge beslist wie welke test ondergaat. Voorlopig zullen alleen personen met klachten in aanmerking komen voor een sneltest, omdat nog niet duidelijk is hoe nauwkeurig deze tests zijn voor personen zonder klachten.

‘We laten nu alleen nog mensen met klachten toe voor een test’, zegt De Jonge. ‘Maar als we, naar verwachting in december, genoeg capaciteit hebben, kunnen ook personen zonder klachten zich laten testen, bijvoorbeeld als uit het bron- en contactonderzoek of uit de corona-app blijkt dat ze in contact zijn geweest met een coronapatiënt. Of als zij net terugkeren uit een land met veel besmettingen.’

Wachttijden

Vanaf eind augustus liep de wachttijd op een coronatest flink op vanwege een tekort aan laboratoriumcapaciteit. Toen die capaciteit begin oktober op orde was, was het wachten op de GGD’s om de afnamecapaciteit van hun teststraten te vergroten. Inmiddels is de wachttijd voor een coronatest en de uitslag ervan bijna overal weer binnen de afgesproken limieten van twee keer 24 uur.

Maandenlang zuchtte Nederland onder gebrek aan testcapaciteit, nu stevent het land af op een situatie van overcapaciteit. Maar dat is juist de bedoeling, zegt GGD-voorman Rouvoet. De verwachting is dat de vraag naar tests alleen maar verder zal oplopen. ‘Het is helemaal niet erg als het aanbod van de teststraten niet volledig worden benut. We moeten voorbereid zijn op de winter en op de griepgolven. En zo kunnen we ook mensen zonder klachten de gelegenheid bieden zich te laten testen.’ 

Als deze megatestlocaties op orde zijn, wil minister De Jonge werkgevers in staat stellen eigen snelteststraten op te zetten. Voor de zorg en voor het onderwijs, maar ook voor het bedrijfsleven. ‘Deze werkwijze willen we komende maand verder ontwikkelen.’

Het materiaal is er, nu het personeel nog: heeft de zorg, net als het leger, baat bij reservisten?

André Rouvoet: ‘Heb er begrip voor dat de GGD’s in een vliegende storm aan het werk zijn’

Heel Europa door de knieën voor het virus: valt er wel te ‘dansen’ met corona?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden