XL geworden door S te blijven

Platenbaas Richard Russell, ooit dj en afkomstig uit de housescene, ontfermde zich over soullegende Bobby Womack. Met krakende elektronica en kale pianoklanken.

Richard Russell

Niks aan het interieur wijst erop dat we ons in de directiekamer van een van de succesvolste platenlabels van de laatste jaren bevinden. Het ruime vertrek in het pand van XL Recordings in het Londense Ladbroke Grove oogt als een jongenskamer. Aan de wanden wat posters, concertaffiches en boekenplanken met rijtjes cd's. Een bureau ligt bedolven onder tijdschriften en posters. Een computer of laptop staat er niet. Wel midden in de kamer op tafel een dj-set.


'Daar rommel ik wat mee als we lunchpauze hebben', grapt Richard Russell, de oprichter en eigenaar van XL Recordings, het label dat in de jaren negentig furore maakte met The Prodigy en tegenwoordig succes heeft met Jack White maar vooral met Adele, wereldwijd de succesvolste artiest van de laatste jaren.


Behalve platenbaas is Russell ook producer. Een ambacht dat hij een paar jaar geleden weer oppikte toen hij met Gil Scott-Heron de plaat I'm New Here maakte. Samen met Damon Albarn (Blur, Gorillaz) tekent hij nu voor de productie van The Bravest Man In The Universe, de eerste plaat met nieuw eigen werk van de soulzanger Bobby Womack in achttien jaar. Russell werd ervoor uitgenodigd door Albarn, met wie hij vorig jaar had samengewerkt aan een project met Afrikaanse muzikanten. 'Er was een klik en Damon kende mijn plaat met Gil, zoiets zag hij ook voor zich met Womack. Een plaat maken die niet ouderwets of retro klinkt, maar helemaal van nu is. Zo kwam ik weer even los uit de dagelijkse sleur ja. Maar hier liggen mijn roots.'


Russell wijst naar de dj-set op tafel. 'Muzikant is een groot woord, maar ik heb altijd muziek gemaakt. Ik begon eind jaren tachtig als dj en maakte zelf ook al snel platen. Dat was in de hoogtijdagen van de ravecultuur. Overal in Londen waren piratenstations die de hele dag harde acidhousemuziek draaiden. Daar zat ik middenin, in die scene van dj's, producers, partyorganisatoren en radiostations. Samen met een paar maten begon ik in 1989 zelf een label.'


Russell (41) had al snel een belangrijke troef in handen: The Prodigy. Voorman Liam Howlett was een goede vriend uit 'de scene'. The Prodigy is altijd bij het aanvankelijk piepkleine label van Russell gebleven. ook toen het in 1997 wereldwijd doorbrak met de plaat The Fat Of The Land. 'Een krankzinnig succes, dat ik nooit had durven voorspellen. Zoals ik ook niet kon voorspellen dat Adele tientallen miljoenen platen zou verkopen.'


Het geheim van zijn label, dat in 2000 met de aanvankelijk zeer succesvolle Badly Drawn Boy zijn werkterrein uitbreidde naar pop en in 2003 de Britse rapper Dizzee Rascal op de kaart zette? 'We houden alles klein en we brengen niet te veel uit, een stuk of zes albums per jaar. Verder geloof ik erg in scenes van muzikanten. The Prodigy kwam uit een scene, die van mijzelf. Dizzee was de man in de grimescene, de harde hiphop, en Adele kwam uit een groep jongens en meisjes opgegroeid in dance die met gitaar popliedjes gingen schrijven. Jamie T, Jack Peñate en Kate Nash zaten in die lichting uit 2006, maar ook Adele.'


Adele wist heel goed wat ze wilde, maar vooral ook wat ze niet wilde, legt Russell uit. 'Adele wilde geen popfestivals doen. Lastig, want dat is een manier om jezelf te presenteren. Maar ze was resoluut. Dat herkende ik van The Prodigy. Die zeiden meteen al dat ze niet op tv wilden, wat onhandig is voor een beginnende band, maar ik accepteerde het.'


Over hoe ver zijn bemoeienissen gaan met de muziek van zijn artiesten, is Russell weinig spraakzaam. 'Ik teken in principe alleen artiesten die heel precies weten wat ze willen, en het liefst iets doen wat er nog niet was. Geen nieuwe Adele dus. Maar wel een band als The xx, die dance en pop volkomen anders integreert dan andere bands dat doen.'


Daarom wilde hij ook wel meewerken aan de Womackplaat en hem op zijn eigen label uitbrengen. Want Damon stond erop, aldus Russell, dat het een plaat moest worden met een actueel hedendaags geluid. 'Als het maar niet conventioneel klinkt, dan vind ik iets al snel interessant.'


En conventioneel klinkt The Bravest Man In The Universe bepaald niet.


De plaat kwam gemakkelijk tot stand. 'Een paar sessies, hier in Londen. Damon met een keyboard, Bobby met gitaar en ik achter een drumcomputer. Dat was alles. Bobby was in bloedvorm. Hij zong geweldig, ik hield de beats en de elektronica bewust spaarzaam, zijn stem, daar ging het om. Bobby vond het allemaal prachtig, vraag het hem maar, hij was dolblij dat er eindelijk iemand was die hem voor een groot orkest met strijkers en blazers wilde zetten.'


Krakende elektronica en kale pianoakkoorden: het werkte in 2010 ook bij Gil Scott-Heron, die andere soullegende met wie Russell werkte. Heeft hij meer grote soulnamen van weleer op het oog? 'Nee, het is toeval. Gil zocht ik op omdat ik vond dat er een nieuwe plaat van hem moest komen. Bobby's plaat deed ik omdat Damon Albarn dat vroeg. Ik hoop alleen dat het niet zoals Gils plaat meteen de zwanenzang van Bobby wordt.'


Gil Scott-Heron overleed in 2011, op dit moment is Womack herstellende van diverse operaties. Hij moest zijn Europese optredens in juli afzeggen. 'Maar gelukkig is Bobby een taaie, die komt er wel weer bovenop.'


Bobby Womack

'Joh, nog een paar weken en dan ben ik weer de oude.' Bobby Womack (68) klinkt vitaal aan de telefoon. Na een verblijf in het ziekenhuis waar 'de ene kankervorm nog niet was genezen of er een nieuw gezwel werd ontdekt en ik ook nog longontsteking kreeg', is Womack weer thuis in Los Angeles. Hij laat via de transatlantische telefoonverbinding weten inderdaad 'blij als een kind' te zijn met zijn nieuwe plaat.


Damon Albarn kende hij al een jaar of drie. 'Hij vroeg me voor die band van hem, Gorillaz. Ik deed vijftig shows met ze over de hele wereld. Maar die Richard kende ik niet. Kwam ik de studio binnen, stond daar zo'n knul een beetje met wat apparaatjes te rommelen. Dit is de directeur van je platenmaatschappij Richard, zei Damon.'


Zoiets had Womack zijn hele leven nog niet meegemaakt. Een producer annex platenbaas die bij alle opnamen aanwezig is en meedoet. 'Ik heb nooit zo prettig samengewerkt sinds vijftig jaar geleden met Sam Cooke', roept Womack enthousiast. 'En ik ben nog niet zo blij geweest met een plaat als met deze. Ik had trouwens nooit gedacht nog een plaat te maken. Als Damon me niet voor Gorillaz had gevraagd, was dat nooit gebeurd. Vader had er even genoeg van, haha.'


Womack, die begin jaren zestig met zijn broers de zanggroep The Valentinos vormde, werd 'ontdekt' door Sam Cooke, de soulzanger die in 1964 werd doodgeschoten.


Cooke had vlak voor zijn dood Womack nog ervan overtuigd zijn liedje It's All Over Now af te staan aan de Rolling Stones, die toen nog moesten doorbreken. 'Ik wilde eerst niet, maar toen de eerste royalty-check binnenkwam, dacht ik daar anders over.'


Womack brengt het gesprek weer snel naar het heden. 'Ik heb zo veel ellende meegemaakt, laat me nu even over wat leuks praten. Kijk, dat ik zo lang geen platen meer gemaakt heb, komt allereerst door mezelf. Ik had wat andere dingen te doen, van persoonlijke aard, die prioriteit hadden. Ja, afkicken. Ik was twintig jaar of nog langer verslaafd aan cocaïne. Daar moest ik vanaf, maar dat duurde even.'


Een jaar of tien zegt Womack van de dope af te zijn. 'Maar de muziekwereld is zo veranderd. Ik word weleens benaderd maar dan willen ze me als een oude man voor een orkest op een kruk zetten. Ik heb het geprobeerd hoor, weer de studio ingaan. Maar het voelde nooit goed. Ik zat daar altijd maar alleen en voelde de muziek niet. Daar had ik vroeger ook al zo'n moeite mee. Ik heb veel platen gemaakt, maar was zelden blij over hoe ze tot stand kwamen. Met deze jongens voelde ik me weer 25. Echt, ik heb zelden zo'n lol gehad in muziekmaken als nu.'


Maar vindt hij het dan niet jammer dat er op de plaat zo weinig van zijn gitaarspel te horen is? Van Sly Stone tot Elvis Presley (Womack speelde in 1969 op diens hit Suspicious Minds) was Womack indertijd immers een veelgevraagd sessiegitarist. 'Ik speel wel wat akoestisch. Maar weet je wat het is jongen, ik kan het niet allemaal tegelijk meer, zingen en spelen. Dan zing ik toch liever. Oh, wat vond ik het lekker om weer te zingen. Als die ellendige ziekte er niet was, ging ik weer het podium op. Ik heb er weer zo veel zin in, dat komt allemaal door Damon en hoe heet ie ook al weer, o ja, Richard.'


Bobby Womack: The Bravest Man In The Universe. XL Recordings/Beggars.

CV Robert Dwayne 'Bobby' Womack

1944 Op 4 maart geboren in Cleveland, Ohio


1960-1966 Zanger in familieband The Valentinos en gitarist voor Sam Cooke


1964Schrijft voor The Valentinos het nummer It's all over now, dat later wordt gecoverd door de Rolling Stones


1967- heden Heeft als solozanger verschillende hits, zoals What Is This, That's The Way I Feel About Cha, If You Think You're Lonely Now, Across 110th Street en Back To My Roots


2009 Opgenomen in de Rock and Roll Hall of Fame


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden