Xie Jun heel even in verlegenheid

Zoals Anand zijn stempel drukte op het mannen-WK, zo deed Xie Jun dat in het vrouwentoernooi. De Chinese wereldkampioene bleef ongeslagen en verdeelde vijf winstpartijen netjes over de vijf tegenstanders die ze op haar weg naar titelprolongatie tegenkwam....

Slechts eenmaal werd Xie in New Delhi in verlegenheid gebracht. Het moment deed zich voor na de halve finale toen ze een interview toestond aan Valeri Salov. Misschien had ze beter moeten weten. Salov, in 1997 nog winnaar van het Hoogovenstoernooi, speelt tegenwoordig nauwelijks meer en is een nieuw leven begonnen als een van grote razernij vervuld inquisiteur. Zijn woede betreft vele zaken: het corrupte en totalitaire Westen, de critici van de FIDE en boven alles Gari Kasparov die voor Salov een personificatie van de duivel is.

Aangezien de schaaktijdschriften hun vingers niet meer willen branden aan zijn artikelen, kon Salov zijn meningen de laatste tijd alleen nog kwijt op zijn internetsite. Maar tijdens het WK had hij weer eens een breder podium. Van de FIDE kreeg hij opdracht partijanalyses te verzorgen en spelers te interviewen. Het ging een tijdje goed. Salov beet op zijn tong, beperkte zich tot vragen over schaken en hield zijn eigen opmerkelijke meningen voor zich.

Maar na twee weken niet al te opwindende gesprekjes te hebben gepubliceerd, barstte de oude woede in Salov los. In zijn interviews met Khalifman en Xie Jun ging hij zo ver over de schreef dat de FIDE ingreep, hem waarschuwde en zijn stukken censureerde. Wie de gewraakte artikelen leest op de officiële WK-site, is al geneigd het hoofd te schudden maar de ongecensureerde versies zijn nog vele malen erger.

Zo vraagt Salov aan Xie Jun of ze niet bang is dat het perfide Westen van plan is met China hetzelfde te doen als het met Rusland heeft gedaan: het land desintegreren en in ellende storten om het vervolgens te plunderen.

Arme Xie, de vraag bevalt haar helemaal niet maar te beleefd om het gesprek af te breken, slaagt ze erin een diplomatiek antwoord te vinden: 'Wij hebben een wijze regering in China. Misschien hebben we niet zo veel vrijheid als in andere landen maar we hebben nu eenmaal een andere beschaving.'

Ook door Salovs andere provocaties laat Xie zich niet uit het veld slaan. Ze formuleert zorgvuldig en beledigt niemand maar toch zal ze een zucht van verlichting hebben geslaakt toen ze merkte dat de riskantste passages uit het interview door de FIDE-censor waren geschrapt. Wie belangstelling heeft voor de ongekuiste versie kan terecht op Salovs eigen site: ajedrez~democratico.tripod.com.

Anders dan we van wereldkampioenen gewend zijn, vroeg Xie geen voorkeursbehandeling in New Delhi. Ze speelde mee vanaf de tweede ronde en bewees haar superioriteit aan het bord. Het begin was wat stroef - door na barrage tegen de Russin Matveeva - maar in de derde ronde was ze warm gedraaid. Ze had aan twee partijen genoeg om Elena Zayac te elimineren:

Xie Jun - ZayacTweede partij

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 Pg8-f6 4. d2-d3

Zayac is getrouwd met Andrei Kharlov, onlangs secondant van Kasparov tijdens de match tegen Kramnik. Haar man had haar vertrouwd gemaakt met de finesses van de door Kramnik met succes gespeelde Berlijnse verdediging (4. 0-0 Pxe4). Maar helaas, Xie Jun werkt niet mee en omzeilt de familievoorbereiding.

4 ... d7-d6 5. 0-0 a7-a6 6. Lb5xc6+ b7xc6 7. d3-d4 e5xd4 8. Dd1xd4 c6-c5 9. Dd4-d3 Lf8-e7 10. Pb1-c3 0-0 11. Tf1-e1 Lc8-b7 12. Lc1-g5 h7-h6 13. Lg5-h4 Tf8-e8 14. Ta1-d1 Dd8-b8

Na deze onnatuurlijke zet komt zwart er niet meer aan te pas.

15. e4-e5 Lb7xf3

Nog slechter is 15. e5 dxe5 16. Pxe5 met de dreiging 17. Dc4.

16. Dd3xf3 d6xe5 17. Te1xe5 Le7-d6 18. Te5xe8+ Pf6xe8 19. Td1-e1 Db8-c8

Misschien bood 19 ... c6 nog enige kans op verdediging.

20. Df3-c6

Zie diagram 1

Zwart heeft geen zetten meer en kan slechts wachten op de klappen die gaan komen.

20 ... f7-f6 21. f2-f3 Ta8-b8 22. Lh4-f2 Kg8-h7 23. b2-b3

Met pionwinst.

23 ... Ld6-e5 24. Dc6xc5 Pe8-d6 25. Pc3-d5 Tb8-b5 26. Dc5-c6 Pd6-b7 27. Pd5-e7 Dc8-b8 28. c2-c4 Tb5-a5 29. Dc6-e4+ ...

Zwart geeft op.

In de kwartfinale wachtte een zwaardere opdracht. Xie's tegenstander was de Europese kampioene, de Oekraïense Natalia Zjoekova:

Xie Jun - ZjoekovaEerste partij

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-d2 a7-a6 4. Lf1-d3 Pg8-f6

Principieel onjuist. De zet 3 ... a6 laat zich alleen met 4 ... c5 combineren. Als zwart ... Pg8-f6 wil spelen, dient dat op de derde zet te gebeuren.

5. e4-e5 Pf6-d7 6. Pg1-e2 c7-c5 7. c2-c3 Pb8-c6 8. 0-0 Lf8-e7 9. Pd2-f3 Dd8-b6 10. Ld3-c2 Pd7-f8

Zwart is het spoor bijster en laat een paard verdwalen.

11. d4xc5 Le7xc5 12. Pe2-d4 Lc8-d7 13. Tf1-e1 Ta8-c8 14. h2-h4 Db6-c7 15. Pd4-b3 Lc5-e7 16. Lc1-f4 Pf8-g6 17. Lf4-g3 Dc7-d8 18. h4-h5 Pg6-h4 19. Pf3-d4 Pc6xd4 20. Pb3xd4 g7-g6 21. Dd1-d2 Ph4-f5 22. Lc2xf5 g6xf5

Ooit zal zwarts stelling uit elkaar geslagen worden door een paardoffer op f5 maar eerst moet zorgvuldig worden gemanoeuvreerd.

23. Lg3-f4 Th8-g8 24. Te1-e3 Le7-h4 25. Te3-h3 Tg8-g4 26. Pd4-f3 Lh4-e7 27. Th3-g3 Tg4xg3 28. Lf4xg3 Ld7-c6 29. Lg3-f4 Ke8-d7 30. Pf3-d4

Xie bedenkt zich. Ze kon hier met 30. Lg5 de lopers van de donkere velden ruilen maar met zwarts koning op d7 besluit ze de stukken op het bord te houden.

30 ... Dd8-g8 31. b2-b4 Lc6-a4 32. Ta1-c1 Kd7-e8 33. f2-f3 Tc8-c4 34. Tc1-b1 b7-b5?

Afschuwelijk. Zwart sluit de terugweg af van haar belangrijkste verdediger. Nu ligt de weg naar het offer op f5 open.

35. Kg1-h2 Le7-d8 36. Tb1-e1 Ld8-b6

Zie diagram 2

37. Pd4xf5

Onmiddellijk beslissend.

37 ... e6xf5 38. e5-e6 d5-d4 39. e6xf7++ Ke8xf7 40. Dd2-e2 Lb6-c7

Zwart wachtte 41. De7 mat niet af en gaf op.

Na een wat moeizame halve finale tegen Kovalevskaja won Xie in de finale gemakkelijk van landgenote Qin Kanying. De overwinning in de eerste partij was beslissend.

Xie Jun - Qin KanyingEerste partij

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 a7-a6 4. Lb5-a4 Pg8-f6 5. 0-0 Pf6xe4 6. d2-d4 b7-b5 7. La4-b3 d7-d5 8. d4xe5 Lc8-e6 9. Pb1-d2 Pe4-c5 10. c2-c3 Lf8-e7 11. Lb3-c2 d5-d4 12. Pd2-e4 d4-d3 13. Pe4xc5 d3xc2 14. Dd1xd8+ Ta8xd8 15. Pc5xe6 f7xe6 16. Lc1-e3 Td8-d5 17. c3-c4 b5xc4 18. Ta1-c1 Le7-c5 19. Tc1xc2 Lc5xe3 20. f2xe3 Td5-c5 21. Pf3-g5 Pc6-d8 22. Tc2-d2 Tc5-d5 23. Tf1-d1 Td5xd2 24. Td1xd2 c4-c3 25. b2xc3 Ke8-e7 26. Td2-d4 Pd8-c6 27. Td4-f4 Pc6xe5 28. Tf4-e4

Zie diagram 3

Nu kan zwart kiezen uit verschillende afwikkelingen naar verloren eindspelen. Ze kiest het pionneneindspel waarin ze vele tempi te kort komt.

28 ... Ke7-f6 29. Te4xe5 Kf6xe5 30. Pg5-f7+ Ke5-f6 31. Pf7xh8 g7-g5 32. Kg1-f2 Kf6-g7 33. e3-e4 Kg7xh8 34. Kf2-e3 Kh8-g7 35. g2-g4 Kg7-f6 36. Ke3-d4 Kf6-e7 37. e4-e5 Ke7-d7 38. Kd4-c5 a6-a5 39. Kc5-b5 a5-a4 40. a2-a3 h7-h6 41. h2-h3 Wit geeft op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden