Xenotransplantatie is nog heel ver weg

Het gebruik van organen van dieren in mensen is nog lang geen praktijk. Terwijl het kabinet nog druk doende is met het uitwerken van een standpunt, nemen VVD, CDA en christelijk rechts alvast een voorschot op de discussie....

Van onze wetenschapsredactie

AMSTERDAM

Patiënten die wanhopig op een donororgaan wachten, zijn de afgelopen weken mogelijk in de waan gebracht dat ze kans maken op een orgaan van een varken of een ander dier. Op 13 november stelde het kabinet zich in navolging van de Gezondheidsraad namelijk op het standpunt dat zulke xenotransplantaties ethisch gezien aanvaardbaar zijn. Bovendien had minister Borst van Volksgezondheid (VWS) drie dagen daarvoor alvast vier academische centra aangewezen waar dergelijke transplantaties mogen worden uitgevoerd.

De voortvarendheid die kabinet en minister twee weken geleden aan de dag legden om tot een regeling voor xenotransplantatie te komen, stuitte woensdag in de Tweede Kamer bij de behandeling van de begroting van VWS op verzet. VVD, CDA en de kleine christelijke partijen (tezamen precies de helft van de Kamer) lieten blijken het niet zonder meer eens te zijn met het kabinet. De VVD wees bovendien op de medische risico's die kleven aan het transplanteren van dierlijke organen naar de mens.

De kritische kanttekeningen van de 'halve' Kamer lijken nogal voorbarig. Het kabinet deed niet meer dan zijn werk door een standpunt te bepalen over het zelf gevraagde advies aan de Gezondheidsraad over xenotransplantatie, dat al sinds eind januari op een reactie wachtte. En minister Borst wees er bij haar Planningsbesluit over transplantaties nadrukkelijk op dat xenotransplantaties nu nog niet zijn toegestaan. Daarvoor zal bijvoorbeeld eerst de Wet op de bijzondere medische verrichtingen moeten worden aangepast.

Xenotransplantatie is nog ver van de realiteit verwijderd. Het is zelfs de vraag of het er ooit van zal komen. De medisch-technische problemen zijn vooralsnog zo immens, dat het nog gemakkelijk tien jaar kan duren voordat het transplanteren van dierlijke organen naar de mens uitvoerbaar is.

Niet bekend

Het lijkt er derhalve op dat de rechterhelft van de Tweede Kamer woensdag een voorschot heeft genomen op de medisch-ethische en maatschappelijke discussie over xenotransplantatie die er, ook naar het oordeel van de Gezondheidsraad, moet komen. Daarbij heeft kennelijk meegespeeld dat de Raad van Europa aankoerst op een moratorium op de klinische toepassing van xenotransplantatie.

Eerder heeft onder meer de Nederlandse Dierenbescherming gepleit voor zo'n moratorium, dat ook het wetenschappelijk (voor)

onderzoek naar xenotransplantatie zou moeten beslaan. De Gezondheidsraad voelde daar niet voor, en ook de regering vindt dat - het geringe - onderzoek in Nederland mogelijk moet blijven.

Het kabinet zal nu moeten aangeven of het met de Raad van Europa van mening is dat er een expliciet moratorium moet worden gezet op de klinische toepassing van xenotransplantatie. Gezien de rudimentaire fase waarin xenotransplantatie zich momenteel nog bevindt, lijkt zo'n stap voorbarig, om niet te zeggen overbodig.

Gerbrand Feenstra

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden