NieuwsCoronavirus

Wuhanvirus woedde al langer, nadert omvang Sars

De uitbraak van het Wuhan-coronavirus is ernstiger dan die van Sars in 2002-2003. Een dezer dagen maakt de WHO waarschijnlijk bekend dat het aantal patiënten de 8.098 heeft overschreden. Een magische grens, want dat is het totaal aantal mensen dat destijds Sars opliep. 

Chinese toeristen met gezichtsmaskers tijdens een bezoek aan de Taj Mahal in India. Beeld AFP

Officieel is nu bij 4.515 mensen het nieuwe coronavirus vastgesteld, maar China test nog duizenden patiënten met ziekteverschijnselen op het virus. Wel is het aantal dodelijke slachtoffers veel lager dan bij Sars: 774 destijds, tegenover net meer dan 100 nu.

De nieuwe ziekte is eerder uitgebroken dan men tot nu toe aannam. Al begin december meldde zich de eerste patiënt met het virus in het ziekenhuis, blijkt uit een vorige week verschenen Chinese analyse in The Lancet. Dat betekent dat het coronavirus al in november, of misschien zelfs in oktober op de mens is overgesprongen, blijkt uit diverse modelstudies.

Zeer opmerkelijk is bovendien dat de eerst bekende patiënt, een Chinese man, geen aantoonbaar verband had met de inmiddels beruchte dierenmarkt in Wuhan waar de uitbraak zou zijn begonnen. Dat is een sterke aanwijzing dat het virus al in november van mens op mens ging. Toen de Chinese autoriteiten eind december voor het eerst repten over de ziekte, verklaarde men nog dat het vroegst bekende geval half december opdook, en dat er ‘geen duidelijk bewijs’ was voor mens-op-mens-besmetting.

Onder de pet

Hoewel het denkbaar is dat China de gegevens domweg niet meteen goed op orde had, groeit met de nieuwe ontwikkelingen ook de verdenking dat China nog steeds niet helemaal open kaart speelt over de uitbraak. Zo wijzen critici erop dat het land maandag het aantal bevestigde ziektegevallen plotseling met 1.771 verhoogde, haast een verdubbeling. Dat kan erop duiden dat de autoriteiten die informatie even achterhielden. De WHO roept China – en andere landen – juist op tot volledige openheid.

‘Er is iets raars en verontrustend met de tijdlijn’, reageert viroloog Raoul de Groot (Universiteit Utrecht), een van de kenners die al opmerkte dat de eerste patiënt zich eerder meldde dan China aanvankelijk aangaf. ‘Deze gegevens roepen veel vragen op, over hoe lang dit al aan de gang is en de link met die vismarkt. Dat is informatie die hard nodig is om een risico-inschatting te kunnen maken.’

Een ander netelig punt is het ziekteverloop. Volgens de eerste cijfers komt zo’n 3 procent van de patiënten aan de ziekte te overlijden, overwegend ouderen en zieken. Maar diezelfde cijfers in The Lancet laten ook zien dat van de 41 eerste patiënten die zich meldden in het ziekenhuis er liefst 35 jonger waren dan 65 jaar. Ruim de helft was zelfs veertiger of jonger. Van de patiënten belandde eenderde op de intensive care en overleden er zes: de cijfers melden niet hoe oud de overledenen waren.

Reizigers met maskers arriveren op het vliegveld van Kathmandu, Nepal.Beeld Reuters

Onderrapportage

Bovendien is onduidelijk hoe lang de ziekte precies duurt, zegt De Groot. ‘Dat kan betekenen dat er een onderrapportage is van mensen die genezen. Maar als herstel een langdurige kwestie is, kan dat een veel grotere druk leggen op de medische zorg.’

Een andere kwestie is de besmettelijkheid van het virus. De officiële onderzoeken geven een overdrachtscijfer aan van rond de 2 tot 3, wat betekent dat één patiënt gemiddeld 2 tot 3 andere mensen kan besmetten. Maar in de Lancet-studie staat ook een geval van een familie met zes personen van wie er vijf besmet raakten. Dat kan erop duiden dat het coronavirus, net als bijvoorbeeld Sars, door sommige mensen meer wordt verspreid dan door andere.

‘We bevinden ons in een lastig parket’, vindt De Groot. ‘Nuchter blijven is belangrijk. Maar het lijkt toch wel meer dan zomaar een griepje. Het is belangrijk dat we ons voorbereiden op een uitbraak in Nederland, in het besef dat het ook best kan meevallen, net als destijds met Sars en Mers. We moeten er in elk geval voor zorgen dat we niet worden overvallen door eventualiteiten.’

‘Zelfs als dit uitdooft’, zegt De Groot, ‘is het belangrijk dat we niet genoegzaam achterover leunen, maar dat we dit beschouwen als een situatie waar we lessen uit moeten trekken. Dit geval bewijst dat er vroeg of laat virussen kunnen opduiken die veel schade kunnen toebrengen.’

Een eerdere versie van dit stuk bevatte een on­nauw­keu­rige alinea waarin de verspreidingssnelheid van Sars werd vergeleken met die van het nieuwe virus. 

Meer over de situatie in Wuhan

Hoe kan het dat China het weer niet voor elkaar heeft?
Net als bij de Sars-uitbraak in 2002, die leidde tot een pandemie, verzwegen ook nu lokale Chinese autoriteiten de ernst van de uitbraak van het coronavirus. Heeft China dan helemaal niets geleerd? 

Sterven in Wuhan de mensen op straat? 
Op sociale media (en daarbuiten) gonst het van de hele en halve waarheden over het nieuwe coronavirus. Wat weten we echt? 

Wat gebeurt er als het virus Nederland bereikt?
Ook in Duitsland is nu het eerste ziektegeval van het virus vastgesteld.Hoe bereidt Nederland zich voor op eventuele patiënten?

Dossier: het Wuhan-virus
Zijn we getuige van de geboorte van een nieuwe killer? En kunnen we nog wel op reis naar China? In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het virus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden