Wrijven en botsen

Het onlangs verschenen negende deel van de dagboeken van Frida Vogels beslaat de jaren 1972-1973 en ook deze keer heeft de schrijfster de jaarwisseling doorgebracht in Castellina, de geboorteplaats van haar man.


Deze logeerpartij in de schoot van haar Italiaanse schoonfamilie is een terugkerende hindernis die Vogels neemt met een mengeling van inschikkelijkheid en verzet. Ze schrijft: 'De gedwongen sociale activiteit, het voortdurende wrijven en botsen prikkelen me uiteindelijk tot weerwerk. Ik weet heel goed wat ik daaraan te danken heb. Zie Kanker. Misschien moet ik zeggen dat ik in Cas-tellina gedwongen word tot een menselijkheid die op of onder de rand van mijn vermogen ligt.'


Vogel refereert in haar dagboek expliciet aan haar werk, wat interessant is voor de bewonderaars van haar vuistdikke boek De harde kern dat bestaat uit de delen Kanker en De naakte waarheid. Ze is er in 1972 allang mee bezig, maar pas in 1994 zal ze er de Libris Literatuurprijs mee winnen. Soms is ze goed aan het werk, andere keren voelt haar boek 'alsof je je hoofd in een zak steekt'. Ze stelt: 'dat ik hoe langer hoe meer tot de overtuiging kom dat mijn schrijven een op niets berustende, loze pretentie is, dat ik geen enkel excuus heb om de dagelijkse dingen zo slecht te doen omdat daar niets tegenover staat.'


Schuldgevoel is ook een wezenlijk onderdeel van haar relatie met haar man E., die in deze periode verdiept is in het bouwen van een virginaal, een voorloper van het klavecimbel. Het huwelijk als krachtmeting tussen een traditionele man en een vrouw die zich slecht raad weet met haar behoefte aan een meer vrijgevochten bestaan. Zo geven de notities ook een beeld van de tijd en de omgeving waarin ze leeft.


Vogels dagboekproza is buitengewoon rijk en verzorgd. Ze is zich er van bewust dat ze haar moedertaal moet bijhouden, nu ze al zo lang in Italië leeft. 'Ik praat met mijn dagboek, bij gebrek aan beter, in de hoop de gewrichten van mijn taal soepel te houden.' Al verfoeit ze clichés, hier is het bewijs: oefening baart kunst.


Frida Vogels: Dagboek 1972-1973.

Van Oorschot; 500 pagina's; € 29,50


ISBN 978 90 2824 209 8.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden