Wreedheden van partizanen niet in Defiance

In Defiance van Hollywood-regisseur Zwick worden joodse wreedheden in WO II niet behandeld...

Zijn nieuwste film 007 Quantum of Solace heeft de bioscoop nog niet bereikt of de Britse acteur Daniel Craig, alias James Bond, staat opnieuw voor hete vuren: in de Amerikaanse oorlogsfilm Defiance, die in december uitkomt, neemt hij het als joodse verzetsstrijder op tegen de Duitsers.

In tegenstelling tot zijn optreden in de Bondfilm is Craigs rol deze keer wel op waar gebeurde feiten gebaseerd. In Defiance (Verzet) kruipt hij namelijk in de huid van Tewje Bielski, een Poolse Jood die samen met zijn broers Zus (gespeeld door Liev Schreiber) en Asael (Jamie Bell) honderden lotgenoten van de dood redde. Na de Duitse inval van de Sovjet-Unie stichtten ze in de bijna ondoordringbare bossen van Oost-Polen (vandaag Wit-Rusland) een dorp, Jeruzalem genaamd, waar ze de rest van de oorlog zouden doorbrengen. Behalve houten hutten beschikte hun schuilplaats over een synagoge, een ziekenhuis en zelfs – voor potentiële verraders – een gevangenis.

De enigen met wie de vluchtelingen contact hadden, waren de communistische partizanen die van het woud hun thuisbasis gemaakt hebben. Op die manier zouden naar schatting 1200 Joden aan de holocaust ontsnappen. Ook Tewje Bielski zou de Tweede Wereldoorlog overleven. Na in Israël te hebben deelgenomen aan de Onafhankelijkheidsoorlog emigreerde hij in de jaren vijftig naar de VS.

Maar terwijl in de film Bielski de strijd aanbindt met de bezetter, zag de werkelijkheid er veel minder gewelddadig uit. Hoewel de Duitsers 100 duizend mark op zijn hoofd hadden gezet, durfden ze het bos niet in om hem te zoeken. Zelf was Bielski ook niet uit op een confrontatie met de zwaarbewapende vijand. Twee weken voor zijn dood in 1987 zou hij bekennen nooit aan een schietpartij met de Duitsers te hebben deelgenomen: ‘Ik wilde redden, niet doden.’

De contacten met de plaatselijke bevolking verliepen minder vreedzaam. Om te overleven, zagen de Joodse vluchtelingen zich genoodzaakt voedsel van de aan de rand van de bossen wonende Poolse en Wit-Russische boeren te confisqueren. Geregeld vielen daarbij slachtoffers. De ergste wreedheden vonden plaats op 8 mei 1943. Die dag werd het stadje Naliboki in de provincie Nowogrodek na een gemeenschappelijke actie van communistische en Joodse partizanen ingenomen. In de slachtpartij die daarop volgde kwamen volgens het Poolse Instituut van Nationale Herinnering, dat de zaak onderzocht heeft, 128 inwoners om. Volgens de communisten hadden ze zich schuldig gemaakt aan collaboratie met de Duitsers.

In Defiance van Hollywood-regisseur Edward Zwick, die onder meer Blood Diamond, een film over de burgeroorlog in Sierra Leone, op zijn palmares heeft staan, komen die wreedheden niet aan bod.

Ook het bestaan van een vierde broer, Aaron Bielski, die in 1941 samen met zijn broers Jeruzalem stichtte en de enige van hen is die nog leeft, wordt erin doodgezwegen.

In oktober 2007 werd de 83-jarige Aron Bell, die een naamsverandering onderging na zijn emigratie naar de Verenigde Staten, door de staat Florida onder huisarrest geplaatst.

Hij zou samen met zijn Poolse vrouw een andere Poolse vrouw hebben opgelicht. Er hangt hem een gevangenisstraf van negentig jaar boven het hoofd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden