Wraak is een gif dat zelden het mooiste in de schrijvende mens naar boven haalt

Verbijsterend welwillend waren de reacties op het schrijfdebuut van oud-VVD-parlementariër Ybeltje Berckmoes, ook in dit dagblad.

U weet, haar enige claim to fame was tot voor kort haar benoeming in 2015 tot 'onopvallendste Kamerlid'. Maar ineens verscheen er deze week een boekje - naar we sinds gisteren weten geschreven met behulp van de jammerlijk geradicaliseerde journalist Joost Niemöller.

Voorlichting loopt met u mee tot het ravijn blijkt een flinterdun gesamtkunstwerkje. Het telt (buiten de bijlagen) krap 160 pagina's platte tekst, met een regelafstand waartussen je bijkans verdwaalt. Het bevat hoofdzakelijk roddels over de omgangsvormen binnen en rond de VVD-fractie. En dit alles geschreven in een bakvisproza dat Joop ter Heul op slag tot hogere literatuur promoveert. 'Nou, als ik ergens een hekel aan heb, dan zijn het wel die vrouwenclubjes. (...) Vijftigplusvrouwen met parelketting of sjaaltje. (...) Van die vrouwen met het haar tot in de puntjes verzorgd. Moet je mij zien. Ik doe mijn haar even snel goed in de auto en dat is het wel.'

Toch haalde Berckmoes de afgelopen dagen moeiteloos de nationale praatprogramma's. Kritische geluiden bleven vrijwel uit.

Kleine bekentenis: zelf ben ik van nature geen liefhebber van het genre, ongetwijfeld omdat mijn eigen beroepsgroep er patent op heeft. Wat heet. Ooit werkte ik bij een befaamd weekblad waar zo'n beetje elke oud-redacteur en oud-directeur postuum boekstaafde wat hem destijds was aangedaan - al dan niet in de vorm van een halfslachtige sleutelroman.

Ybeltje Berckmoes lucht na zes jaar haar hart. Dankzij haar boek weten we dat ze heel wat uurtjes op Netflix zat. Foto HH

Dat mag. Leve het vrije woord, nietwaar. Maar wraak is een gif dat zelden het mooiste in de schrijvende mens naar boven haalt - dankzij de onweerstaanbare neiging om de eigen verantwoordelijkheid weg te moffelen. Precies dit maakt ook Berckmoes' boekje tot zo'n treurig product, al doet ze nog zo haar best om het luchtig te houden.

En oud-collega Sharon Gesthuizen dan? Zij schreef toch onlangs net zo goed een boek (Schoonheid macht liefde) waarin ze afrekent met haar partij? Dat klopt. Maar zij probeerde in haar Kamerjaren aantoonbaar de SP-cultuur te veranderen, met als hoogtepunt een gooi naar het partijvoorzitterschap. Bovendien is Gesthuizen in haar boek openhartig over haar eigen feilen, kruipt nergens in de slachtofferrol. Berckmoes doet niet anders. Alles overkwam haar, ze stond erbij en ze keek ernaar.

Neem die inmiddels veel geciteerde scène waarin fractievoorzitter Halbe Zijlstra haar na anderhalf jaar in een functioneringsgesprek toebijt: 'Hoe ben jij in godsnaam Kamerlid geworden?' Iedere parlementariër met ballen (m/v) zou zo'n man alle hoeken van de vergaderzaal hebben laten zien. Berckmoes schrijft: 'Ik speelde de Griekse tragedie mee en gaf nog antwoord ook.'

Blijkbaar drong nooit tot haar door dat er in zulke situaties altijd twee personages in het spel zijn: degene die schoffeert en degene die zich laat schofferen. Wie niets doet, geeft er onbedoeld zijn goedkeuring aan.

Ter vergelijking: als oppermachtig SP-leider Jan Marijnissen Gesthuizen in een fractievergadering voor de zoveelste keer afbekt, besluit ze terug te meppen. Ze schrijft: 'Het was gewoon zelfverdediging. Ik werd aangevallen en dus verdedigde ik me.'

Maar, hoor ik u nu denken, waarom in hemelsnaam zoveel aandacht voor dat boekje van Berckmoes als het toch niks voorstelt?

Goeie vraag.

Om te beginnen bevestigt ze het vooroordeel dat toch al kleeft aan vrouwelijke politici: zij zouden, braaf en op de inhoud gericht als ze zijn, te weinig snappen van het spel van de macht. Onzin, natuurlijk. Zie Bundeskanzlerin Angela Merkel. Die weet zich al twaalf jaar te handhaven in de grotemensenwereld, zonder de inhoud uit het oog te verliezen, en ze blijft ook nog eens volstrekt zichzelf. Zij bewijst de vrouwenzaak een grote dienst. Types als Berckmoes doen dat juist niet.

Ernstiger nog vind ik de schade die ze toebrengt aan het hoogste ambt van ons land. Hoe je het wendt of keert, de boodschap die beklijft is dat het in Den Haag krioelt van de ijdeltuiten, nitwits, drinkebroers en klaplopers. De hoge heren doen maar! Schandalig!

Het zal gerust. Maar zes jaar lang je mond houden, minimaal 6 ton gemeenschapsgeld opstrijken, en dan pas roepen hoe verschrikkelijk het eraan toegaat op het Binnenhof - dat is het echte schandaal.

Meer over