Wordt Zalm de norm voor Europa?

Minister Zalm van Financiën wist de Nederlandse begroting op orde te krijgen met een strak 'uitgavenkader', de zogeheten Zalm-norm. Hij wil nu hetzelfde voor de EU, want de Europese uitgaven moeten omlaag....

Van onze verslaggever

Mike Ackermans

DEN HAAG

De begroting van de Europese Unie moet even sober worden als die van Nederland. Dat betekent geen verhogingen meer van de Europese uitgaven van jaar op jaar, behalve voor het corrigeren van de inflatie. Deze maatregel moet leiden tot 1,3 miljard gulden minder contributie die Nederland jaarlijks aan Brussel afdraagt.

Het kabinet stelt vandaag een nota vast waarin deze doelstelling is vastgelegd, die vervolgens in de komende onderhandelingen met de Europese partners moet worden bereikt. Wat goed is voor Nederland, is goed voor Europa, is de redenering. Een 'nulgroei' voor Brussel leidt niet tot bezuinigingen op de Europese begroting, maar wel tot lagere uitgaven dan eerder geraamd.

Het brein achter deze Nederlandse strategie is minister Zalm van Financiën, eerder deze week nog verguisd vanwege zijn onverbloemde kritiek op Nederlandse europarlementariërs die zijn plannen zouden willen ondermijnen. Zalm is vol goede moed. De komende maanden wil hij samen met premier Kok en minister Van Aartsen van Buitenlandse Zaken de Europese lidstaten op diverse topontmoetingen overtuigen van de noodzaak van zijn plan.

De gesprekken beginnen in december in Wenen en worden in maart afgesloten in Duitsland, waar de Europese begroting voor de komende acht jaar wordt besproken. Het Nederlandse plan is niet kansloos. Zes andere lidstaten in noordwest-Europa staan achter de Nederlandse ideeën, die overigens mede door Duitsland zijn ontworpen. Vier lidstaten weten het nog niet, en de vier zuidelijke lidstaten zijn tegen. De vraag is hoe overtuigend Zalm en zijn medestanders zullen zijn. Dat is cruciaal, want de besluiten moeten unaniem worden genomen.

De kern van het Nederlandse voorstel is dat de plannen voor de begroting van de Europese Commissie worden teruggeschroefd. Om dat te bereiken wil Zalm Europa zijn financiële wondermiddel opdringen, waarmee hij de afgelopen jaren de Nederlandse financiën op orde heeft gebracht.

Dat middel is het uitgavenkader, een plafond voor de uitgaven van alle ministeries. Het kader stijgt met een van tevoren vastgesteld percentage, dat wordt vastgesteld aan de hand van een behoudende schatting van de economische groei. Deze 'Zalm-norm' moet de norm voor Europa worden.

Europa kent al een soort uitgavenkader, dat 'financiële perspectieven' is gedoopt. Die perspectieven groeien de laatste jaren fors, en zelfs zo, dat de werkelijke uitgaven van Europa daar steeds meer bij achterblijven. In haar 'Agenda 2000' heeft de Europese Commissie voorgesteld de perspectieven in de periode 1999-2006 jaarlijks met 1,2 procent te laten groeien, de inflatie niet meegerekend. Als het aan minister Zalm ligt, wordt dat dus nul procent. De ruimte tussen perspectieven en werkelijke uitgaven is zo groot, dat Europa daar weinig van hoeft te merken.

De neerwaartse druk die deze maatregel oplevert voor de uitgaven, heeft het gewenste effect op de contributie die de lidstaten jaarlijks moeten afdragen. Die zal voor de vijftien lidstaten ongeveer 28 miljard gulden lager worden dan wat de Europese Commissie nu voorziet. Voor Nederland resulteert dat in 1,3 miljard minder afdracht vanaf 2002.

Deze bezuiniging betekent niet dat Nederland ook daadwerkelijk jaarlijks 1,3 miljard minder kwijt is aan Europa. Want Nederland ontvangt ook geld uit Brussel, vooral subsidies voor, onder meer, achtergebleven regio's. Die ontvangsten zullen dalen als de uitgaven van Brussel worden teruggeschroefd. Nederland is nu per saldo per jaar zes miljard gulden aan Europa kwijt. Na een eventueel succes van Zalm zal dat bedrag waarschijnlijk met minder dan 1,3 miljard dalen.

De Nederlandse regering strijdt op meerdere fronten om haar doel te bereiken. Zo zou Europa moeten stoppen met subsidies voor arme gebieden, vooral in het zuiden. Dat geld komt nu uit speciale cohesiefondsen. Die zijn bedoeld om landen als Spanje, Portugal, Italië en Griekenland de stap te kunnen laten doen naar de muntunie, die voor de lidstaten een streng financieel beleid afdwingt.

Maar drie van deze vier lidstaten zijn al toegelaten tot de EMU, waardoor de subsidie die ze ontvangen, overbodig is geworden. Het Nederlandse voorstel om de cohesiesubsidies een andere bestemming te geven (voor kandidaat-lidstaten in Oost-Europa) en de subsidies niet te verhogen moet vooral worden gezien als wisselgeld in de onderhandelingen.

Daarnaast kan er een 'netto-begrenzer' voor de contributies worden ingevoerd, waarmee al te hoge bijdragen van lidstaten automatisch worden gecorrigeerd. De speciale korting die Groot-Brittannië nu als enige op zijn contributie ontvangt, moet dan eerst verdwijnen.

Zalm heeft al met al voldoende munitie om een stevig gevecht te kunnen voeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden