vijf vragen

Wordt Utopia de reallife-GTST voor SBS6?

Een nieuwe variant op de realityshow moet SBS6 de hit geven die het al zo lang wenst. In 'Utopia' bouwen 15 Nederlanders op een drassig stuk land in het Gooi een jaar lang aan 'een nieuw bestaan', dag en nacht geregistreerd door 103 camera's. Wat maakt Utopia anders dan al die soortgelijke realityshows? Het nieuwe megaproject van John de Mol in vijf vragen.

John de Mol bij de presentatie van Utopia aan de pers, 'De kijkcijfers van de eerste aflevering op 6 januari zijn allesbepalend, daarna staan ze in rijen voor de deur, of hoor je van niemand meer; iets ertussenin bestaat niet.' Beeld anp

Is Utopia niet gewoon de zoveelste variant op Big Brother?
Een dozijn uitgesproken types op een afgesloten terrein, talloze camera's, één winnaar. Ja, de basis is Big Brother, maar Utopia heeft een twist: de deelnemers worden 12 maanden met rust gelaten. Er is geen liveshow, geen 'dagboekkamer' en het ontbreekt aan speciale 'battles'.

Producent John de Mol: 'Dat is eng, want we hebben als makers geen mogelijkheden om de gebeurtenissen bij te sturen. Het is een sociaal experiment, waarbij wij in principe alleen maar registreren.' De bewoners moeten al snel allerlei keuzes maken, want naast een loods, twee koeien, wat kippen en onbewerkt landbouwgrond, is er helemaal niets. 'Daarom wordt het ook niet saai', denkt De Mol. 'Als ze zoals in Big Brother op de bank blijven liggen, wordt het buitengewoon onplezierig voor ze.'

Dat wordt dus knokken, net als in De Gouden Kooi?
Dat zou heel goed kunnen. 'De bewoners moeten ruzies zelf oplossen, maar wij hebben natuurlijk wel onze verantwoordelijkheid', vertelt productieleider Willem Roskam tijdens een wandeling over het terrein van het voormalig asielzoekerscentrum Crailo, in het bos tussen Laren en Hilversum. 'We zijn binnen 40 seconden op het terrein, mocht het nodig zijn.' En het ziekenhuis is om de hoek, voegt De Mol er aan toe.

Voor de eerste uitgaven ligt er wat geld, maar als dat op is, is creativiteit noodzakelijk. Ze mogen de 'normale wereld' naar Utopia halen, vertelt De Mol: 'Hoe ze dat doen mogen ze zelf weten. Een biologische markt? Een groot concert? Het kan.' Ze mogen het terrein een jaar lang niet verlaten. Doen ze dat wel, dan zijn ze hun ingelegde borgsom kwijt. 'En die is fors'.

De loods - het onderkomen voor de 15 Utopianen, het komende jaar. Elke maand wordt één bewoner 'democratisch' vervangen. In december volgt de afvalrace waarbij er op 31-12-14 één winnaar overblijft. Beeld Thijs van Soest
De 'state-of-the-art'-regie van Utopia. Volgens John de Mol is er al belangstelling uit het buitenland voor het 'nieuwe' format. Beeld Thijs van Soest
Beeld anp

Naar wie gaan we een jaar lang kijken?
Voor het succes van Utopia is de casting van levensbelang - denk aan reality-iconen 'knuffel-Ruud', 'porno-Kelly' en 'terror-Jaap'. Zo'n 5000 Nederlanders zagen zichzelf wel een jaar bouwen aan hun eigen Utopia en dat waren dit keer niet de gebruikelijke stardomseekers. 'Timmermannen, artsen, loodgieters; het niveau ligt veel hoger', vertelt De Mol, die talloze malen persoonlijk sprak met de uitverkorenen. 'Maar ook met hun familie; ik wilde zeker weten dat het ze menens is.'

Onder de deelnemers bevinden zich een beveiliger (Harold, 38), een aannemer (Paul, 53) en een paraveterinair (Lindy,23). Wat de winnaar wint op 31 december 2014 is nog niet bekendgemaakt. De Mol denkt dat Utopia zich kan ontwikkelen tot 'een Goede Tijden Slechte Tijden met echte mensen en echte emoties'.

Ultiem geluk of complete chaos?
'Om ultiem geluk te bereiken, moet er eerst chaos zijn', lacht De Mol. Van chaos is de eerste dagen nog geen sprake geweest, getuige de belevenissen van de groep die op Oudejaarsdag het terrein betrad. Via streams is alles te volgen; vanavond begint SBS6 met de dagelijkse samenvattingen om 19.30 uur.

Er is al een 'ondernemersraad' gevormd, er zijn plannen voor een pannenkoekenrestaurant en er is reeds stromend water - mede dankzij een door aannemer Paul meegenomen kraantje. Het levert kritiek op van de eerste kijkers die de belevenissen online via de Utopia-streams volgen. Wordt het ze niet te makkelijk gemaakt?

Bewoner Ruud verlaat het Big Brother-huis, eind 1999. Beeld ANP
Een paar bewoners van Utopia. Beeld SBS
Beeld anp

Gaat het programma aanslaan?
De voorgangers in het genre voorspellen weinig goeds. Alleen de eerste van de zes Big Brother-reeksen trok voldoende kijkers om van een succes te spreken. Dat was in 1999. De Bus (2000), De Farm (2005) en De Gouden Kooi (2006-2008) deden het matig. In 2011 werd Secret Story nog de grootste flop in jaren voor de kleinere SBS-zender Net 5. Producent Endemol weet het gebrek aan tv-kijkers aan de online streams die wél goed werden bekeken.

De ervaringen ten spijt hangen er drie jaar later weer 100 camera's, ditmaal in en de rond de loods van Utopia. De Mol denkt dat de kijker er 'in deze tijden van crisis' weer aan toe is. En zo niet, dan is het format vast internationaal ten gelde te maken. Het succes hangt heel erg af van wat er gaat gebeuren. Creëert de groep in no-time een goed werkende samenleving, dan ligt een flop op de loer. Chaos, ruzie, drama? Dan heeft SBS6 zijn eigen GTST en is het kassa voor De Mol.

Beeld anp
Beeld anp
Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden