Wordt het Samsom, Asscher of een lachende derde?

De ene kandidaat wil premier worden, de ander gooit modder naar hem: de verkiezing om het partijleiderschap van de PvdA is losgebarsten. Als ik mijn partij de grootste maak, word ik premier, zei PvdA-leider, fractievoorzitter en kandidaat-lijstrekker Diederik Samsom zondag. Een van zijn tegenstanders, Jacques Monasch, zei zaterdag in het AD dat Samsom zijn fractie bewust heeft verwaarloosd om te voorkomen dat PvdA-Kamerleden zoals Monasch zelf het kabinetsbeleid doorkruisen.

Samsom (R) en de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb, die bedankte voor de race om het lijsttrekkerschap. Beeld anp

De deadline voor de kandidaatstelling verstrijkt maandag om 10 uur, op de dag van de presentatie van het concept-verkiezingsprogramma. Net als in 2012 hebben zich vijf mensen gemeld die de PvdA zouden willen leiden bij de verkiezingen van maart volgend jaar. In tegenstelling tot vijf jaar geleden kunnen geen van die vijf kandidaten erop bogen vrouw te zijn of van niet-westerse afkomst. PvdA-leden zullen op 9 december een witte man van middelbare leeftijd tot partijleider kiezen.

Tenzij zich op het allerlaatste moment een zesde kandidaat meldt, gaat de strijd tussen Samsom, Monasch, vice-premier Lodewijk Asscher, Linksom-aanvoerder Gerard Bosman en gewestelijk bestuurder Pelle Oosting. Allen hebben de pretentie de desastreuze peilingen - 11 zetels tegen 38 in 2012 - te verslaan. Op 7 november besluit het partijbestuur wie mee mag doen met de lijsttrekkersverkiezing, waarna vier verkiezingsdebatten volgen. Ook niet-leden kunnen stemmen voor het partijleiderschap, verkiezingsprogramma en kandidatenlijst. Als ze voor 2 euro 'flitslid' worden. De PvdA heeft 45 duizend leden; activisten kunnen door de lage drempel de lijsttrekkersverkiezing kapen. Een tweederde meerderheid op het partijcongres kan die 'kaping' weer ongedaan maken.

Diederik Samsom

De huidige partijleider heeft ervaring met PvdA-lijsttrekkersverkiezingen. Hij won de laatste, in 2012, glansrijk met de latere minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk als naaste belager. Samsom (45) kapitaliseerde destijds op de vele bezoeken die hij aan lokale PvdA-afdelingen had gebracht. Ook nu moet die onvermoeibare Bill Clinton-achtige aanpak Samsom aan de overwinning helpen. Hij is vrijwel dagelijks op pad om PvdA-leden de hand te schudden. 'Ik wil best premier worden', zei Samsom zondag in het tv-programma -NL Op Zondag. 'Vanuit het Torentje kun je heel veel bereiken.' Daarvoor moet de Partij van de Arbeid in maart wel de grootste worden. Samsom erkende dat die kans niet erg reëel is.

doorknokken.nl

Beeld anp

Lodewijk Asscher

Waar partijtijger Samsom met rode rozen deuren en afdelingen afgaat en PvdA-leden bijna individueel benadert, lijkt zijn voornaamste uitdager Asscher - door Samsom als vice-premier en minister van Sociale Zaken vanuit Amsterdam naar Den Haag gehaald - PvdA'ers meer en groupe te willen bereiken. De nadruk ligt bij Asscher (42) op sociale media, traditionele media en een gelikte presentatie. Zowel Samsom als Asscher vinden het lastig om de verschillen tussen hen beiden te benoemen. PvdA'ers die tussen beide partijprominenten moeten kiezen, zullen zich daardoor vermoedelijk meer op smaak en gevoel baseren dan op inhoud.

Facebook-pagina met meer informatie.

Beeld anp

Jacques Monasch

In februari verklaarde Tweede Kamerlid Jacques Monasch (54) zijn politieke baas, fractievoorzitter Diederik Samsom, ongeschikt voor het partijleiderschap. De burgemeesters van Amsterdam, Eberhard van der Laan, of Rotterdam, Ahmed Aboutaleb, hebben het statuur dat Samsom mist, stelde Monasch.

Zou onder zijn leiding de PvdA de grootste worden, dan vraagt hij Aboutaleb premier te worden. Monasch voert een anti-establishmentcampagne gericht tegen het viertal dat de PvdA nu leidt: Samsom, Asscher, Spekman en Financiënminister Jeroen Dijsselbloem. Zij hebben de PvdA overgeleverd aan de VVD met behulp van gezeglijke Tweede-Kamerleden waarover Monasch eerder zei: 'De meesten kunnen zo hun lidmaatschap inruilen voor GroenLinks.' Monasch staat een 'conservatief sociale koers' voor: scepsis over de EU, straffer optreden tegen vluchtelingen, pal voor de verzorgingsstaat. Omdat hij tegen het Oekraïne-verdrag stemde, dreigen referenduminitiatiefnemers GeenPeil de lijsttrekkersverkiezing te kapen zodat Monasch wint.

jacquesmonasch.nl

Beeld anp

Gerard Bosman

De 60-jarige voorzitter van de PvdA-afdeling Ridderkerk, Gerard Bosman, is medeoprichter van 'Linksom! in de PvdA'. Het logo van de beweging die wil dat de partij een veel progressievere weg inslaat, is geënt op de oude 'roos in de vuist', waarbij de wijsvinger naar links wijst. Bosman is geïnspireerd door Bernie Sanders die Democratisch presidentskandidaat in de VS Hillary Clinton tot een iets progressievere koers dwong.

Bosman gebruikt woorden die in de jaren 70 onmiskenbaar PvdA waren: rechtvaardigheid, solidariteit en verheffing. Een 32-urige werkweek zou mooi zijn. Weer samen met de VVD in een kabinet? Nou nee. Wel met GroenLinks en SP. Bosman mikt op teleurgestelde leden en kiezers die de PvdA door de samenwerking met de VVD de afgelopen vier jaar hun partij de rug hebben toegekeerd. Vier jaar geleden verloor Bosman zijn baan. 'Ik heb toen de kloof ervaren tussen Den Haag en de mensen.'

gerardbosman.com

Beeld anp

Pelle Oosting

Met de handen in de zij en een dreigende blik staat Deventer PvdA-bestuurder Pelle Oosting (46) op zijn website. De tekst boven zijn foto past bij zijn houding: ZET JE HANDTEKENING HIERONDER. Oosting moet net als alle kandidaten 100 steunverklaringen hebben om mee te mogen doen met de lijsttrekkersverkiezing. De Stentor vergeleek hem met Donald Trump. Klopt inderdaad wel een beetje, reageerde Oosting. 'Ik ben niet vies van populistisch taalgebruik, wel met behoud van de ideologie natuurlijk.'

Net als Bosman wil Oosting dat zijn partij een linksere koers vaart. Oostings oneliner: 'Wat jij kán is net zo belangrijk als wat jij weet.' De raadsadviseur en loco-griffier van de gemeente Deventer bepleit ook toegang tot de beste gezondheidszorg, ongeacht het inkomen. 'Kom naast me staan', is Oostings uitnodiging op zijn sobere campagnesite, inclusief link om flitslid van de PvdA te worden voor 2 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.