Vijf vragen over E-sigaret

Wordt e-sigaret na Amerikaanse doden ook in Nederland aan banden gelegd?

De VS hebben een verbod op de e-sigaret met smaakjes aangekondigd en in Nederland pleit de bekendste anti-rookactivist en longarts Wanda de Kanter (in De Telegraaf) voor een totaalverbod.  Staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid laat onderzoek doen. Besluit hij tot een verbod? Vijf vragen over de elektronische sigaret.

Medewerker van e-sigarettenwinkel in Sacramento, Californië, test zijn eigen koopwaar. Beeld Bloomberg via Getty Images

Wat is een e-sigaret ook al weer?

In een elektronische sigaret zit geen tabak, maar wel vloeistof met nicotine. Een e-sigaret bestaat uit een batterij, een vloeistofreservoir en een verdampingselement (een soort gloeidraad die de vloeistof met nicotine laat verdampen). Er is dus geen sprake van het ‘roken’ van tabak, maar wel van het inhaleren van damp met nicotine en een smaakje.

Waarom willen de Verenigde Staten de e-sigaret aan banden leggen?

‘Mensen gaan dood aan vaping’, zei president Donald Trump woensdag tijdens een interview in het Witte Huis. ‘We kunnen niet toestaan dat mensen ziek worden en dat onze jongeren erdoor geraakt worden.’ De FDA, de toezichthouder op voedsel en medicijnen, kondigde een verbod aan op e-sigaretten met een smaakje. Die zijn populair onder Amerikaanse jongeren. Alleen vapors (verdampers) die daadwerkelijk naar tabak smaken blijven toegestaan.

Het verbod op een deel van de elektronische sigaretten volgt nadat een week geleden het Amerikaanse gezondheidscentrum CDC berichtte over een groot aantal zieke en enkele overleden e-sigaret-gebruikers. De instantie onderzoekt ruim 450 mensen met ernstige longklachten en zeker zes doden. Het CDC adviseerde gebruikers om voorlopig de e-sigaret niet aan te raken.

Mogelijk is niet de e-sigaret de boosdoener, maar het spul dat mensen in het apparaat stoppen. De FDA liet weten dat veel slachtoffers THC hadden gebruikt met hun e-sigaret. THC is de werkzame stof in cannabis. Tegelijkertijd had de FDA een hoge concentratie vitamine-E-acetaat aangetroffen in de gerookte waar, een verbinding tussen vitamine E en azijn. Er wordt nog onderzocht of  deze stoffen de gezondheidsklachten veroorzaakt kunnen hebben.

De FDA wil met het verbod vooral het e-sigarettengebruik onder jongeren tegengaan. ‘Kinderen hebben toegang tot dit spul’, zei de Amerikaanse minister Alex Azar van Volksgezondheid, die bij het interview met Trump aanwezig was. Dit jaar hebben 5 miljoen Amerikaanse kinderen een e-sigaret gebruikt, zei hij. Een flinke stijging ten opzichte van de 3,6 miljoen van vorig jaar.

Volgt Nederland het Amerikaanse voorbeeld?

Het is eerder andersom. De e-sigaret is in Nederland al aan vrij strenge regels gebonden. Ook binnen Europa gelden regels voor de verdamper. Na onderzoek van het RIVM in 2015, waaruit bleek dat de e-sigaret niet het geheel onschadelijke alternatief is voor de sigaret, zijn regels aangescherpt. Sinds 2016 geldt een leeftijdsgrens van 18 jaar, er mag een beperkte hoeveelheid nicotine in de capsules en producenten mogen alleen reclame maken bij speciaalzaken en tabakswinkels. De in Amerika populaire nicotineverdamper Juul, die een hoog nicotinegehalte heeft, is in Nederland verboden (maar wordt in sommige winkels toch verkocht).

Staatssecretaris Blokhuis heeft verdere maatregelen aangekondigd in zijn preventieakkoord. Vanaf volgend jaar moet ook de e-roker de kroeg verlaten of de rookruimte opzoeken voor zijn nicotineconsumptie. Overal waar het rookverbod geldt, gaat dit ook gelden voor e-sigaretten. Twee jaar later krijgen de e-sigaretten ook neutrale verpakkingen.

Hoe schadelijk zijn e-sigaretten?

Het meest recente Nederlandse onderzoek dateert uit 2015. De e-sigaret gold toen nog als gezond alternatief voor de sigaret, een gebruiksvriendelijke manier om van een rookverslaving af te komen. Het RIVM prikte die mythe door. Ook het inhaleren van de damp van de e-sigaret kan schadelijk zijn. De nicotinecapsules bevatten (naast nicotine) stoffen als propyleenglycol, glycerol en aldehydes, nitrosamines en metalen. ‘Inhalatie hiervan kan leiden tot irritatie en schade aan de luchtwegen, hartkloppingen en een verhoogde kans op kanker.’ Het zijn stoffen die ook bij het roken van gewone sigaretten worden geïnhaleerd, maar dan in mindere mate. ‘Minder ongezond’ dan tabak, maar nog steeds schadelijk. Ernstige klachten zoals in Amerika zijn in Nederland niet bekend.

De meest recente gebruikscijfers van het Trimbos-instituut dateren uit 2017. Toen gebruikte 3 procent van de volwassenen een e-sigaret. De gebruikers zijn vooral voormalige rokers.

Dat onderzoek naar de schadelijke effecten is vier jaar oud. Zijn er geen recenter inzichten?

Nee, maar die komen er wel. Vorige week stemde Blokhuis van Volksgezondheid in met een verzoek van de VVD om nieuw onderzoek te doen. De motieven van de staatssecretaris en de grootste regeringspartij verschillen. De VVD beschouwt de e-sigaret nog steeds als alternatief voor de sigaret. Blokhuis wil alle vormen van roken onaantrekkelijk maken. Nieuw onderzoek kan hem daarbij helpen. Over de berichten in Amerika laat zijn ministerie weten: ‘We gaan in gesprek met de FDA omdat we willen weten of er nieuwe inzichten zijn waar we in Nederland rekening mee moeten houden.’ In de Kamer zei Blokhuis vorige week: ‘Ik wil niet op zoek naar de gezonde sigaret. Ik wil juist van dat verrekte ding af.’

Fabrikanten e-sigaretten verlangen naar Brits vertrek uit EU

Fabrikanten van e-sigaretten zien uit naar de Brexit. De Britse overheid gelooft heilig in het vapen als gezonder alternatief voor het roken. De verwachting is dat het land de huidige EU-restricties op het product versoepelt zodra daar na de Brexit kans toe is.

Verboden e-sigaret Juul gewoon te koop in de winkel

De in de Europese Unie verboden e-sigaretten van het Amerikaanse merk Juul zijn toch in Nederlandse winkels te koop. De vloeistof daarin bevat bijna drie keer de toegestane hoeveelheid nicotine, waardoor ze als zeer verslavend gelden. De verboden e-sigaret lijkt in het voetspoor van de toeristenstroom naar Amsterdam te zijn gekomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden