Wordt Cadzand-Bad een tweede Knokke?

In Cadzand - bekend om zijn rust - wordt koortsachtig gebouwd om de groeiende stroom Belgische toeristen te kunnen bedienen. Goed voor de economie, maar de Zeeuwen vrezen ook dat het gedaan is met de stilte.

'Weet je wat ik graag deed: gewoon in het weiland zitten. Stoeltje mee, boekje lezen, een beetje naar de koeien kijken. Zo rustig. Maar ja, nu is dat weiland volgebouwd met vakantiehuisjes. Ik vind dat jammer. Voor mij hoeft Cadzand niet gefacelift te worden. Hoe meer toeristen, hoe minder leuk.'


Marie-José van den Hout is 67 jaar, en prettig gestoord. Ze logeert in een oude garage, omgebouwd tot vakantiehuisje. Één kamer met een keukentje, douche en toilet. Een barak, maar wel op 100 meter van het strand. 'Voor mij is dit een pareltje', zegt de half-Belgische, half-Nederlandse. 'Ik hoef geen luxe, alleen maar zee en natuur. Er is hier niks te doen, en dat vind ik heerlijk.'


Van den Hout heeft haar paradijs gevonden in Cadzand, de laatste badplaats voor de Belgische grens. Het zeedorpje staat bekend om zijn rust, zijn ruimte en zijn ongerepte natuur. De tijd is er blijven stilstaan, en dat vinden veel toeristen juist zo charmant.


Sinds een paar jaar komen echter steeds meer Belgen naar Cadzand, op de vlucht voor de hoge appartementsblokken en de drukke stranden aan de Belgische kust. Op een zonnige julidag staan de straten van Cadzand vol auto's met Belgische nummerplaten. Op het strand klinken Antwerpse en Oost-Vlaamse accenten, en in de kiosk is er keuze uit zes Vlaamse kranten.


'Hier heb je geen betonnen muur zoals aan de Belgische kust', zegt Marcel Lootens (66) uit het Oost-Vlaamse Wannegem-Lede, met een rieten tas vol emmertjes en schepjes in de hand. Hij is hier een weekje met de kleinkinderen. 'Op het strand zie je geen bebouwing, maar zee en duinen. En ook al is het maar een kilometer over de grens, je hebt toch een beetje een buitenlandgevoel.'


Geld rolt

De Cadzantenaren zien de Belgische toeristen graag komen. Ze vinden Belgen rustiger, bescheidener en minder lawaaierig dan de Hollanders. Niet voor niets noemen de Zeeuwen zichzelf 'reservebelgen'.


Bovendien laten de bourgondische Belgen het geld af en toe flink rollen. Ze gaan uit eten in sterrenrestaurant Pure-C of in de betere strandpaviljoenen. 'Mijn dochter werkt in strandpaviljoen Moio, en ze zegt dat je er de Belgen zo uithaalt', zegt Marijke van Pamelen (49), een bewoonster van Cadzand. 'Ze eten uitgebreider, en ze bestellen champagne of cava.'


Maar met de Belgen lijkt ook de bouwwoede naar Cadzand-Bad over te waaien. Eerst bouwde de Nederlandse projectontwikkelaar Roompot een vakantiepark in de polder, met liefst 435 vakantiehuisjes. In een klap verdubbelde Cadzand-Bad in oppervlakte.


Vorige maand legde Compagnie het Zoute, de machtige bouwpromotor uit Knokke-Heist, de laatste hand aan een complex van zes appartementsvilla's, met 131 appartementen en een ondergrondse parking. Liefst 60 procent van de appartementen, prominent gelegen aan het begin van de zeeboulevard, werd door Belgen gekocht.


Volgens sommige inwoners - de meningen zijn verdeeld - begin je de toegenomen drukte al te voelen. Natuurlijk, Cadzand is nog lang geen Scheveningen, maar in het hoogseizoen moet je al eens een rondje rijden om een parkeerplaats te vinden, iets wat vroeger nooit gebeurde.


Bovendien zijn er nog meer Belgische bouwplannen. Compagnie het Zoute heeft plannen voor twee gezichtsbepalende appartementencomplexen in het hartje van Cadzand. Elders komt nog een derde, misschien zelfs een vierde complex, en een jachthaven met 140 ligplaatsen. In totaal zal Cadzand er in tien jaar meer dan duizend appartementen bij krijgen.


De Cadzantenaren reageren verdeeld op die veranderingen. Veel ondernemers en jonge inwoners zijn blij dat hun verouderde dorpje eindelijk een facelift krijgt. Een badplaats met alleen rustzoekers, Belgen op de vlucht voor beton en dagjesmensen met hun eigen picknick is economisch niet haalbaar.


Ziel verkocht

Maar de oudere Cadzantenaren - Kezantenaren, zeggen ze zelf - vinden dat de gemeente te ver gaat. Ook sommige ondernemers hebben bedenkingen. Ze zijn blij met de extra inkomsten, maar vrezen dat Compagnie het Zoute het voor het zeggen krijgt. Straks wordt Cadzand-Bad volgebouwd, als een elfde Belgische kustgemeente, als een soort Knokke-Noord.


'De gemeente heeft haar ziel aan Compagnie het Zoute verkocht', zegt Marijn de Grip, uitbater van vliegerwinkel Montezza. Vanuit zijn winkel heeft hij zicht op de nieuwe appartementsvilla's van de Compagnie, met semi-authentieke klokgevels en vakwerk. De gloednieuwe appartementen zijn een stuk luxueuzer dan wat men in Cadzand-Bad gewend is.


'Dit is de bouwstijl van Knokke het Zoute', zegt De Grip, die meer idealist dan ondernemer lijkt. 'De Belgische toeristen die hier komen zijn mensen die vluchten van de dichtgeslibde Belgische kust. Die zoeken rust, ruimte en duinen, en schrikken als ze deze gebouwen zien. Het heeft wel allure, maar het past hier niet.'


Voor De Grip speelt nog wat anders mee. Aan de overkant van het pleintje baten zijn twee schoonzussen een frituur uit. De familieleden hadden zelf plannen voor een vernieuwing van het pleintje, maar kregen nooit goedkeuring van de gemeente. Nu wil Compagnie het Zoute hun panden opkopen, om er appartementen te bouwen.


'Ik juich toe dat er een kwaliteitsslag plaatsvindt, maar de individuele ondernemers hebben nooit een kans gekregen', vindt De Grip. 'Nu gaat de gemeente in zee met grote spelers, die wel voldoende macht hebben om hun wil op te dringen. Ik hoop maar dat ze niet de hele kust gaan volbouwen.'


Cadzandse stijl

Tien kilometer verderop, in het kantoor van Compagnie het Zoute in Knokke-Heist, windt gedelegeerd bestuurder Philippe Muylle zich op over de Cadzandse verhalen. 'Ze zeggen dat wij de hele kust gaan volbouwen, maar daar klopt niets van. We bouwen alleen waar nu al bebouwing is. We pikken geen vierkante meter duin in. We tasten geen ons helmgras aan.'


Muylle wil de goede bedoelingen van Compagnie het Zoute aantonen met een rondleiding door Cadzand. Hij toont wijken vol verouderde huurhuisjes, appartementen bedekt met golfplaten, een mistroostige winkelgalerij en als finale de tot vakantiehuizen omgebouwde garages. Het strand in Cadzand-Bad is prachtig, maar de gebouwen hebben de uitstraling van een sociale woonwijk uit de jaren zestig.


'Is dit de Cadzandse stijl?' vraagt Muylle. 'Vervallen en slecht onderhouden? Cadzand heeft geen stijl. De tijd heeft hier dertig jaar stilgestaan. Sommigen klagen over de Knokse stijl van onze gebouwen. Maar de appartementen die wij neerzetten, zien er tien keer mooier uit dan wat hier al staat.'


Niettemin heeft Muylle begrip voor de onzekerheid in Cadzand. 'De Cadzantenaren zijn bang dat we in korte tijd te veel te zeggen hebben gekregen. Maar wij zijn ons terdege bewust van onze verantwoordelijkheid. Cadzand wordt geen tweede Knokke, het moet zijn eigen karakter behouden. Maar als badplaats moet je tegenwoordig een bepaalde grootte hebben. Ofwel je gaat vooruit, ofwel je gaat achteruit.'


Dubbel gevoel

Vooruit of achteruit, die vraag verdeelt het Nederlandse badplaatsje. Gaat Cadzand mee in de vaart der volkeren, of houdt het vast aan zijn charmante eenvoud, met het risico op leegloop? Het is een economisch vraagstuk, maar ook een kwestie van levensfilosofie.


Sommige Cadzantenaren zijn radicaal voor of tegen, maar de meesten zitten er ergens tussenin. Marijke van Pamelen, een van de weinige permanente inwoners van Cadzand-Bad, heeft zo'n dubbel gevoel. 'De Belgen kopen alles op, en zetten er appartementen op. Toegegeven, ze maken er iets moois van. Maar ik vrees dat je er als gewone Cadzantenaar niet meer tussen komt.'


Lotte Mulders van ijssalon La Spezia is dolgelukkig met de extra klanten, en juicht de nieuwe appartementsgebouwen toe. En Ingrid van Liere van strandpaviljoen Caricole is blij dat er wat gebeurt, al is ze ook bang dat het doorslaat. 'Maar ach, de tijd zal het leren.'


Volgens Philippe Muylle draaien steeds meer Cadzantenaren bij. Dat geluid klinkt ook binnen het gemeentebestuur. 'Ik heb een kennis uit Cadzand-Dorp die het allemaal maar niets vond', zegt Peter Ploegaert, schepen van toerisme en ruimtelijke ordening van de gemeente Sluis, waaronder Cadzand valt. 'Maar een jaar later zag ik hem met brochures uit het verkoopbureau van het nieuwe vakantiepark komen. Steeds meer mensen beginnen erin te geloven.'


De gemeente is laaiend enthousiast over de vernieuwingen. De gemeenteraad heeft de nieuwste bouwplannen van Compagnie het Zoute vorige maand unaniem goedgekeurd. 'Als je al veertig jaar naar Cadzand komt en je hebt vijfendertig jaar stilstand meegemaakt, dan kan ik me voorstellen dat je nu even schrikt', zegt Ploegaert. 'Cadzand-Bad zal misschien veranderen, maar het zal nog steeds een van de rustigste plekjes van de Noordzeekust zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden