Worden vliegtuigen echt zoveel stiller?

Als Lelystad Airport in 2043 het plafond bereikt van 45 duizend of meer vluchten, zijn er andere vliegtuigen. Maar zorgen die per definitie ook voor minder overlast?

Lelystad Airport vanuit de lucht. Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant

Hoe snel verstillen vliegtuigen? Die vraag dient zich aan, nu blijkt dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft laten uitrekenen dat er fors meer vliegtuigen in Lelystad kunnen opstijgen en landen als vliegmotoren de komende decennia veel stiller worden.

Dat het aantal vluchten kan toenemen zonder extra geluidshinder te veroorzaken, omdat vliegtuigmotoren steeds schoner en stiller worden, is een veelgehoord argument binnen de luchtvaart. Sinds 2008 is de geluidshinder rond Schiphol met dank aan stillere motoren al met '20 procent of 34 procent' afgenomen, zei Schiphol-topman Jos Nijhuis begin 2017 in Het Parool. Voor die goede prestatie moet de luchtvaartsector beloond worden, vindt Nijhuis. De geluidswinst die de Nederlandse luchthavens na 2020 boeken, moet daarom 'helemaal ten goede komen aan de groei van de luchtvaart'.

Zijn vliegtuigen inderdaad zoveel stiller geworden? En betekent minder geluid ook minder overlast?

Einde van 'economische levensduur'

'Sinds de introductie van de straalmotor in de jaren vijftig zijn vliegtuigen 80 procent stiller geworden', zegt Joris Melkert, docent luchtvaarttechniek aan de TU Delft. 'Dat is behoorlijk spectaculair.' Luchtvaartmaatschappijen vernieuwen hun vloot alleen niet in één klap, maar geleidelijk. Een vliegtuig kost soms honderden miljoenen euro's en gaat tientallen jaren mee. Melkert: 'Maatschappijen kopen daarom pas nieuwe toestellen als de oude aan het einde van hun 'economische levensduur' zijn. Het in stand houden van een onderhoudsploeg voor een type toestel wordt dan bijvoorbeeld te duur.'

Bij een luchtvaartmaatschappij als KLM duurt het twintig jaar tot het einde van de economische levensduur is bereikt. Zulke maatschappijen vliegen daarom rond met verouderde motoren. Melkert noemt de Boeing 747-400 als voorbeeld. Van dat type rolde in 1988 het eerste exemplaar van de band. 'KLM vliegt nog steeds rond met zulke Boeings. De techniek in zo'n vliegtuig is al dertig jaar oud.'

Groter

Vliegtuigmotoren mogen dan stiller worden, de vliegtuigen worden ook groter, zegt luchtvaarteconoom Rogier Lieshout van onderzoeksbureau SEO. Op luchthavens met capaciteitsproblemen, zoals Schiphol, zetten luchtvaartmaatschappijen grotere toestellen in zodat zij meer passagiers kunnen vervoeren. 'Dat doet weer een deel van de geluidsreductie teniet, want grotere vliegtuigen maken meer lawaai.'

Geluid is bovendien wat anders dan geluidsoverlast. Het eerste is een objectief en het tweede een subjectief begrip. Het is goed mogelijk dat omwonenden minder hinder ondervinden van één lawaaiig vliegtuig per half uur dan van twee iets minder lawaaiige vliegtuigen in datzelfde tijdsbestek. Toch gebruikt Schiphol de geleidelijke modernisering van de luchtvloot als argument om meer vluchten te verwelkomen.

Nieuwe generatie

Bij de maandag uitgelekte berekeningen over het aantal vliegbewegingen op Lelystad Airport is sprake van eenzelfde redenering. Vliegtuigen worden stiller, dús is er ruimte om meer vluchten uit te voeren. De sterke groei van de luchtvaart helpt een deel van de herwonnen stilte echter weer om zeep.

Het jaar 2043, waarin Lelystad naar verwachting het plafond van 45 duizend of meer vliegbewegingen bereikt, is nog ver. Tegen die tijd is er een nieuwe generatie vliegtuigen afgeleverd, maar ook dan zal de gemiddelde vloot een mix van oude en nieuwe toestellen zijn. Of zullen de luchtvaartmaatschappijen onder druk worden gezet om sneller met stillere - en vooral ook schonere - toestellen rond te vliegen? Melkert sluit het niet uit. 'Maar de luchtvaart legt zichzelf die druk niet op. De passagier is aan zet.'


Ministerie I&W verkent verhoging vliegplafond Lelystad Airport: mogelijk een derde meer vliegbewegingen

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat verkent de mogelijkheid van een plafond van 60 duizend starts en landingen voor Lelystad Airport. Het aantal vluchten van en naar Lelystad valt in een dergelijk geval mogelijk een derde hoger uit: tot nu toe gold 45 duizend vliegbewegingen als absolute limiet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden