Worden atollen onbewoonbaar?

Klopt dit wel?

Atollen worden onbewoonbaar.

Beeld Wikicommons

Stormen en zeespiegelstijging leiden ertoe dat vele atollen kopje onder gaan. Nieuwe modelberekeningen laten zien dat de grotere golven en hogere waterstanden tot tweemaal zoveel overstromingen leiden, zegt Edwin Elias, kustingenieur van kennisinstelling Deltares. 'Binnen enkele decennia zijn vele atollen onbewoonbaar'.

Atollen zijn ringvormige eilanden op koraal. De laaggelegen eilanden steken amper enkele meters boven de zeespiegel. Nu het klimaat verandert, stijgt het zeewater en nemen de stormen in aantal en heftigheid toe, dus de atollen gaan er het eerste aan. De dreigende verdrinking van de koraaleilandjes is koren op de molen van onheilsprofeten.

De studie van Deltares, uitgevoerd in samenwerking met de Geologische Dienst van de Verenigde Staten (USGS) en de Universiteit van Hawaï werd onlangs gepubliceerd in Nature. De berekeningen zijn uitgevoerd op atollen rond Hawaï, maar gelden voor alle atollen in de tropische oceanen, aldus de studie. Het nieuws werd vooral in Amerikaanse media als CBS opgepikt.

Maar klopt het wel dat de atollen ten ondergaan? Eerder dit jaar toonde Paul Kench van de Universiteit van Auckland, Nieuw-Zeeland, aan dat de atollen niet worden opgegeten door de zee, maar juist in omvang groeien. Kench en zijn collega's bestudeerden de atolarchipel rond Tuvalu, bekend symbool van de nakende verdrinking. Niet met modellen maar op grond van historische kaarten, luchtfoto's en satellietbeelden constateerden zij dat 18 van 29 eilanden de laatste tientallen jaren zijn gegroeid in plaats van afgekalfd. Kench noteerde een totale groei van 18 hectaren. De vorm van de eilanden veranderde wel in de loop der tijd.

De atollen groeien doordat stormen stukken koraal afbreken in de kustwateren voor de atollen. Het losgeslagen sediment wordt op de atollen afgezet. Kortom, weer eens het bewijs dat modellen te conservatief zijn en het in de praktijk allemaal wel meevalt. 'Niks van waar', zegt Elias van Deltares. 'Onze modellen zijn gevalideerd met waarnemingen op de Marshalleilanden.'

Volgens Elias is het zo klaar als een klontje dat atollen overleven, zij het op een geologische tijdschaal van miljoenen jaren. 'Eilanden moeten niet zozeer in de breedte, maar juist in de hoogte groeien om zeespiegelstijging te weerstaan. En dat laat de studie van Kench niet zien.' Nederland is ook in duizenden jaren gevormd door voortdurende overstroming van de zee, zegt hij. Het was er voor de mens lange tijd onmogelijk om te leven. Voor atollen geldt nu hetzelfde.

'Voortdurende overstromingen als gevolg van stormgedreven golfslag maken de atollen binnen enkele decennia onbewoonbaar. Niet alleen de bedreiging door het zeewater, maar ook de aantasting van de fragiele zoetwatervoorraad, leidt ertoe dat bewoners worden gedwongen om hun eilanden te verlaten.'

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.