Word wakker, de economische groei is te laag!

In eendrachtige samenwerking hebben het Planbureau voor de Leefomgeving en het Centraal Planbureau een studie gemaakt: Nederland in 2030 en 2050. Er gebeurde niets. Is het een gebrek aan voorstellingsvermogen, dat hierop zo lauw gereageerd wordt?

Frank Kalshoven
In eendrachtige samenwerking hebben het Planbureau voor de Leefomgeving en het Centraal Planbureau een studie gemaakt: Nederland in 2030 en 2050. Beeld anp
In eendrachtige samenwerking hebben het Planbureau voor de Leefomgeving en het Centraal Planbureau een studie gemaakt: Nederland in 2030 en 2050.Beeld anp

En wat gebeurde er nadat de toekomstverkenning werd gepubliceerd? Niets. Nada. Niente. Ja, hier en daar een piepklein krantenstukje. Is er dan niemand meer geïnteresseerd in de toekomst van Nederland? Jawel: u en ik namelijk. Gelukkig maar. We hebben missiewerk te doen.

Wat is er aan de hand? In eendrachtige samenwerking hebben het Planbureau voor de Leefomgeving en het Centraal Planbureau een studie gemaakt: Nederland in 2030 en 2050. Het gaat om de 'toekomstverkenning welvaart en leefomgeving', wat toch A-onderwerpen mogen worden genoemd. Deze toekomstverkenningen zijn voor ons burgers vooral inhoudelijk van belang (wat kunnen we verwachten?), maar zijn bovendien de komende jaren de wet in Den Haag. Politieke partijen kunnen hoog en laag springen, departementen kunnen tandenknarsen en stampvoeten, maar alles wat ze willen doen of laten wordt de komende tijd afgemeten aan de nu gepubliceerde 'referentiescenario's' voor de toekomst. Ik citeer: 'De scenario's fungeren zo als een basis om de effecten van nieuw beleid te toetsen.'

Wat staat er in? De planbureaus hebben twee scenario's gemaakt, Hoog en Laag. Deze zijn 'beleidsarm', wat wil zeggen dat het toekomstbeelden zijn waarin is verondersteld dat het huidige overheidsbeleid ongewijzigd wordt voortgezet (arm aan nieuw beleid dus). Ze zijn ook 'rustig', wat betekent dat de planbureaus verwachten dat de werkelijke ontwikkelingen zich ergens zullen afspelen binnen de bandbreedte die de twee scenario's aangeven. De scenario's zijn de grenzen van het waarschijnlijke.

Wat komt daar dan uit? Van alles natuurlijk, maar waar het mij nu vooral om gaat zijn de vooruitzichten voor de economische groei. In scenario Laag: 1 procent economische groei per jaar. In scenario Hoog: 2 procent per jaar. De planbureaus schrijven er expliciet bij dat dit veel lager is dan we gewend zijn: 'In de periode van 1980 tot de economische crisis in 2008 was de economische groei in Nederland gemiddeld 2,6 procent per jaar.' Met een beetje journalistieke overdrijving kan dus de kop zijn: ECONOMISCHE GROEI HALVEERT. En voor de goede orde: vóór 1980 groeide de economie nog veel harder.

Is het een gebrek aan voorstellingsvermogen, dat hierop zo lauw gereageerd wordt? Snappen mensen niet dat als 1,5 procent de trendmatige groei zou zijn, dat je dan in elke normale conjunctuurgolf krimpjaren hebt? Inleverjaren? Begrijpen mensen niet dat bij zulke groeipercentages uitgaven aan gezondheidszorg en onderwijs en natuurbehoud structureel onder druk komen te staan? Is het soms onbevattelijk dat als de groei zo laag is, dat je het dan op je buik kunt schrijven dat je de inkomenspositie van de pakweg 20 procent armsten in Nederland serieus kunt verbeteren?

En dit is dan allemaal nog nationaal, en dus het gemiddelde van het hele land. Regionaal gaat het veel harder. De scenario's van de planbureaus geven voor sommige provincies serieuze krimp aan de komende decennia. In bevolking én in economische groei.

Ja, dit kunnen we allemaal laten gebeuren. Maar willen we dat echt? Of duurde het alleen even voor we wakker werden?

De planbureaus schrijven: 'De scenario's zijn bedoeld om knelpunten zichtbaar te maken en om nieuwe beleidsvoorstellen en -maatregelen te analyseren.' Knelpunt nummer één is dus: de economische groei is te laag. Dit is geen partijpolitiek vraagstuk, maar een onderwerp van nationaal belang. Ruzie maken over het verdelen van de koek is alleen relevant als er koek is om te verdelen.

Nederland heeft dus een Nationale Groeiagenda nodig. Ik schreef er vorig jaar een boek over (Groeiland). Jaap van Duijn ook. McKinsey publiceerde een analyse. Het FD maakte er een heel thema van. Het leek er ook even op dat het kabinet een serieuze agenda wilde opstellen. Maar er is niets gebeurd.

Deze toekomstscenario's planten het groeivraagstuk weer waar het hoort: boven aan de lijst belangrijke onderwerpen. Voor links én rechts. Voor burgers én bedrijven. Voor rijk én arm. Ik zei al: we hebben missiewerk te doen. Vertelt u het verder?

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek.

Reageren?
frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden