Word rijk van de auteursrechten van dode schrijvers

In Duitsland kun je rijk worden van de auteursrechten van overleden schrijvers. Dit jaar wordt er voor het laatst verdiend aan Hitler en Goebbels.

Uitgaven van Mein Kampf in de Totalitarian Art Gallery te Amsterdam. Beeld ANP / Evert Elzinga

De Duitsers hebben er een mooi woord voor: Urheberrecht, auteursrecht. Net als in Nederland vervallen zeventig jaar na het overlijden van de maker de rechten op diens werk. Dat betekent dat in Nederland dit jaar het werk van een vergeten schrijver als Maarten Maartens (Vrouwen die ik heb gekend) vrijelijk kan worden uitgegeven.

In Duitsland vallen dit jaar de rechten vrij van twee 'schrijvers' die ietwat bekender zijn: Adolf Hitler en Joseph Goebbels. De rechten van Hitlers Mein Kampf liggen bij de regering van de deelstaat Beieren, en volgend jaar kan elke uitgever er dus over beschikken.

Hitlers' haatboek

Wie als wetenschapper of journalist uit Hitlers' haatboek citeerde, kon zijn gang gaan. Anders lag dat bij de werken van propagandachef Joseph Goebbels. De rechten van zijn dagboeken, gedichten en nog veel meer lagen jarenlang bij een Zwitserse bankier, François Genoud (1915-1996).

Interessante man, zo blijkt uit het een paar jaar geleden verschenen Der Schattenmann - Von Goebbels zu Carlos, van Willi Winkler. Zijn hele leven een fascist ('I loved Hitler'), een Holocaust-ontkenner die nazi's hielp ontsnappen naar Zuid-Amerika, de verdediging van Albert Eichmann financierde en ook nog eens Arabische terroristen steunde.

Anne Frank

Op vrij slinkse wijze kreeg de Zwitser ooit de rechten van het werk van zijn held Goebbels in handen. Elke keer als een tijdschrift of uitgever nadien uit diens werk citeerde volgde een rekening. Ongelooflijk maar waar, Genoud incasseerde in de loop der jaren vele honderdduizenden D-marken. Hij bleef tot zijn dood een aanhanger van Hitler en Goebbels. Net als zijn grote voorbeelden, koos hij in 1996 voor de Freitod. Hij pleegde, in het bijzijn van vrienden, zelfmoord. De rechten van Goebbels' werk gingen naar Cordula Schacht, de dochter van nazi-bankier Hjalmar Schacht.

'En toen actrice Iris Berben met teksten van Goebbels en Anne Frank het toneel opging, kon ze ook betalen. Niet voor die van Anne Frank, want daarvoor heeft ze toestemming gekregen van het Anne Frank Fonds, dat de auteursrechten bezit.'

Aan deze idiotie komt dit jaar een eind.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden