Word je oranje als je te veel wortels eet?

Over de invloed van voeding op onze gezondheid. Deze week: word je oranje als je te veel wortels eet?

Beeld Eline van Strien

In de tijd dat een zonnebankbezoek net zo gangbaar was als een VHS-recorder, trof je midwinter nog weleens enthousiastelingen op straat met een ietwat oranjebruine teint. Nu mateloos zonnen en zonnebanken naar het ongezonde verdomhoekje zijn verdreven, zijn de bezitters van een oranjekleurige huid meestal het slachtoffer van iets anders. Ze eten (te) veel wortels.

In dit geval is de uitspraak 'je bent wat je eet' wel heel letterlijk. Wie zich als een konijn dagelijks aan enkele wortels laaft, loopt al het risico van een overschot aan vitamine A en een lichte gelijkenis met het knolgewas.

Vitamine A maakt ons lichaam uit bètacaroteen dat in wortels (maar ook in diverse bladgroenten en bijvoorbeeld zoete aardappels) aanwezig is. Overtollige vitamine C, plas je uit, legt hoogleraar dermatologie Tamar Nijsten, van het Erasmus MC in Rotterdam uit. 'Maar vitamine A houden we vast, dat wordt opgeslagen in het vetweefsel.'

De oranje verkleuring van de huid heet carotenemie en komt niet zo heel vaak voor, aldus Nijsten. Althans, er komen in elk geval niet veel mensen met een oranje huid bij de dermatoloog terecht. 'Het kan namelijk geen kwaad, mensen merken het soms niet eens op.'

Goudoranje gloed

Een mooi voorbeeld is zijn eigen vrouw. 'Haar huid was misschien iets bruiner met een goudoranje gloed. Maar echt goed kun je het in de handpalmen zien. Die waren oranje in vergelijking met die van mij. Ze at elke dag wortels.'

Diverse studies in dermatologische vakbladen beschrijven het fenomeen carotenemie. Het komt relatief vaak voor bij zeer jonge kinderen. Vermoedelijk is potjesvoeding de boosdoener, concluderen de onderzoekers. Daar zit nogal vaak wortelpuree in verwerkt.

Japanse onderzoekers beschrijven in 2006 de casus van een 66-jarige vrouw die voor bloeduitstortingen in haar oogwit hoge hoeveelheden caroteensupplementen nam. Zij kwam 'oranjekleurig' op het spreekuur van haar arts.

In het geval van de vrouw kon de arts op tijd bijsturen, maar de onderzoekers in het artikel wijzen er wel op dat het slikken van te veel vitamine A in supplementvorm schadelijke bijwerkingen kan hebben. Zolang de vitamine A uit voeding komt, kun je er eigenlijk niet te veel van binnen krijgen (of je moet per dag vele kilo's wortelen en kilo's lever gaan eten), stellen de Japanse dermatologen. Maar met supplementen is een overdosis wel mogelijk.

Dat bevestigt Tamar Nijsten. 'Je hebt vitamine A nodig voor je huid, botten en ogen. Mocht je nu echt te veel binnen krijgen via supplementen dan zijn dat ook de plekken waar je problemen zult krijgen. Maar nogmaals, dat zien we eigenlijk nooit.'

De enige personen die wel goed op hun inname van bètacaroteen moeten letten zijn zwangere vrouwen, zegt Nijsten. 'Voor een ongeboren kind is een te veel aan vitamine A schadelijk, er kunnen ernstige botvergroeiingen optreden en het kan in uitzonderlijke gevallen zelfs tot een miskraam leiden.'

Maar dat gaat wederom om extremen, benadrukt de dermatoloog. 'Als een zwangere vrouw een uitgebalanceerd eetpatroon heeft, loopt haar foetus geen gevaar.'

Nijsten wijst wel nog op de categorie supplementen waarvan niet meteen duidelijk is dat ze ook vitamine A bevatten, zoals bepaalde middelen tegen ernstige acne.

Het gaat dan om de stof isotretinoïne (ook te verkrijgen onder de naam roaccutine). 'Daar zit vitamine A-zuur in. Je mag niet zwanger worden tijdens het gebruik ervan.'

De oranje verkleuring van de huid is dus vooral een kwestie van esthetiek. De vrouw van de dermatoloog besloot in elk geval te minderen met de wortels.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden