NieuwsCDA-lijsttrekker

Wopke Hoekstra moet verdeeld CDA uit slop trekken

Wopke Hoekstra wordt de nieuwe lijsttrekker van het CDA. Na zijn eerdere weigering moet de minister van Financiën nu de rust binnen de diep verdeelde partij zien te herstellen.

Minister Wopke Hoekstra van Financien (CDA) en Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) komen gebroederlijk naar buiten na afloop van de ministerraad in de Trêveszaal.  Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant
Minister Wopke Hoekstra van Financien (CDA) en Minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (CDA) komen gebroederlijk naar buiten na afloop van de ministerraad in de Trêveszaal.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Wopke Hoekstra moet het doen. Vanaf het moment dat Hugo de Jonge zijn vertrek aankondigt als lijsttrekker, is het voor de partijtop duidelijk dat de minister van Financiën nu dient te ‘leveren’. De toekomst van het CDA staat op het spel. Een weigering zal Hoekstra niet worden vergeven, zo is de nauwelijks verholen boodschap.

Hoekstra bevestigde vrijdagavond dat hij lijsttrekker wil worden. Ook Pieter Omtzigt, de nummer twee op de lijst, steunt hem.

Omtzigt is nooit benaderd om de positie van De Jonge over te nemen. Het bestuur ziet in hem nu niet de geschikte leider om de verdeelde partij te verenigen.

Het vertrouwen in Hoekstra is wél altijd gebleven, hoewel de minister van Financiën in juni juist het startschot gaf voor de maanden van onrust binnen de partij, door onverwacht te bedanken voor het partijleiderschap. ‘Ik vind dat ik uiteindelijk meer een bestuurder ben dan een beroepspoliticus’, zo luidde zijn uitleg destijds. ‘Ik wil dicht bij mezelf blijven.’

Hoekstra was tot dat moment de gedroomde leider binnen de partij. Niemand zou het tegen hem hebben opgenomen. Door zijn weigering kwam het alsnog tot de interne machtsstrijd die het CDA zo graag had voorkomen. Uiteindelijk won Hugo de Jonge nipt van Pieter Omtzigt tijdens een chaotische en vanwege technische mankementen omstreden lijsttrekkersverkiezing.

Het bleek een pyrrusoverwinning. De Jonges zege was zo weinig overtuigend dat hij zwaar gehavend aan de klus moest beginnen. Door alle problemen rond de aanpak van de coronacrisis had hij binnen het CDA amper tijd om orde op zaken te stellen. Dat de partij ook na zijn uitverkiezing bleef kwakkelen in de peilingen leidde tot steeds meer gemor en anonieme aanvallen in de pers. Hoe kon De Jonge het tij keren terwijl hij tegelijkertijd de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog moest zien te bezweren?

Door het vertrek van De Jonge is de partij weer terug bij af. De man waarmee de problemen begonnen, wordt nu gezien als de oplossing voor alle zorgen: Hoekstra moet alsnog lijsttrekker worden. Dat er eerder drie andere kandidaten waren tijdens een interne verkiezing, lijkt voor het CDA-bestuur niet meer relevant. Formeel kan het bestuur ook zelfstandig een nieuwe kandidaat voordragen.

Of de buitenwereld ook zo makkelijk meegaat in die logica valt te bezien. Tot voor kort bleef Hoekstra volhouden dat hij niet in de wieg gelegd was voor het lijsttrekkerschap. Dat hij zich nu bedenkt, roept ook vragen op over z’n geloofwaardigheid. Hoekstra wilde als bestuurder toch dicht bij zichzelf blijven?

En dan is er nog Omtzigt. Anders dan Hoekstra is de eigenzinnige econometrist destijds wel de arena ingestapt. Hij is de nummer twee op de lijst en verloor op een haar na de interne verkiezingen. Nu moet Omtzigt toch weer inschikken. Voor een deel van zijn achterban zal dat een bittere pil zijn.

Binnen het CDA bestaan desondanks hoge verwachtingen over het lijsttrekkerschap van Hoekstra. De partijtop en tal van prominenten zijn er van overtuigd dat de CDA-minister een geduchte concurrent van Mark Rutte kan worden. Hij wordt gezien als een premierskandidaat van ‘lubberiaanse statuur’.

Hoekstra is volgens zijn medestanders beter dan De Jonge in staat zijn om rechtse kiezers aan de partij te binden. In 2019 gaf hij een Schoo-lezing waarin hij pleitte voor een streng immigratie- en asielbeleid. Ook keerde hij zich toen tegen het ‘cultuurelativisme’ en zei hij op te willen komen voor de middenklasse. De VVD van premier Rutte gaat met een bijna vergelijkbare boodschap de verkiezingen in.

Hoekstra is al langer een van de populairste bewindspersonen. Daarnaast is hij uiterst competitief ingesteld. Anders dan 'coronaminister’ De Jonge kan zich als minister van Financiën veel nadrukkelijk in de campagnestrijd mengen. Een nadeel voor Hoekstra is wel dat hij gebonden is aan het regeringsbeleid. Dat maakt het moeilijk om de aanval op Rutte te openen.

Het is bovendien maar de vraag of het tot een echte confrontatie gaat komen. Rutte heeft al aangegeven dat hij geen campagne wil voeren, omdat hij te druk is met de aanpak van de coronacrisis.

Hoekstra zal eerst al zijn energie nodig hebben om de rust binnen zijn eigen partij, die in de peilingen is afgegleden, te herstellen. De voormalige consultant heeft daarbij ook de steun nodig van de eigenzinnige Omtzigt. De twee mannen hebben tot dusver vooral een zakelijke relatie.

Hoekstra zal snel aan de slag moeten. Op het partijprogramma en de kandidatenlijst heeft hij al amper invloed gehad, op de samenstelling van het campagneteam evenmin. Nog maar drie maanden tot de verkiezingen, maar Hoekstra moet nog beginnen om zijn stempel op het CDA te drukken.

Lees ook

Waarom de altijd optimistische Hugo de Jonge toch opstapte als CDA-leider
Hij wilde graag de leider worden, en dat lukte – al was het op het nippertje. Maar hij kwam als lijsttrekker van het CDA niet uit de verf. Niet alleen vanwege zijn drukke baan als minister van Volksgezondheid. Ook omdat er binnen de partij te veel weerstand groeide.

‘Het regent respect voor Hugo de Jonge, op de eerste zeikvrije dag in lange tijd’, schrijft Sheila Sitalsing

‘De Jonge diskwalificeert zichzelf. Als minister, welteverstaan’, stelt Kustaw Bessems in zijn column.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden