Wooster Group loopt vast in haar eigen mythe

The Finished Story, door de Wooster Group. Concept en regie: Liz Lecompte. Lunatheater, Brussel...

MARIAN BUIJS

De eerste speler ziet eruit als een stripfiguur. Haar hielen zitten met elastische banden vast aan haar middel en ze sjokt met gebogen knieën. Uit een paar boxen klinkt mechanisch gezoem en plots rukt ze een vliegenmepper tevoorschijn. Ze stampt met een knal op de grond, het gezoem stopt en we zien op hetzelfde ogenblik op twee monitoren een enorme vlieg, vastgeplakt aan de mepper.

Een tweede actrice verschijnt, gekleed als een wufte geisha. Zij posteert zich glimlachend aan de rand van het toneel. De tekst van Olga uit Drie Zusters van Tsjechov horen we door de microfoon. Om haar heen barsten spelers los in een woeste dans. Uitgedost als samoerais stampen ze op de vloer en draaien pirouettes.

Maar ineens klinkt er onvervalste Western-muziek, hun zwaarden worden gitaartjes en de hele vertoning verandert in een grap. Wat volgt is slapstick. Nu en dan duikt er een flard Tsjechov op en een bebaarde mond geeft op de video berichten door over de spelers: het zijn Japanse acteurs die nog wachten op een lading toeristen.

The Wooster Group uit New York heeft sinds twintig jaar een voorkeur voor de collage. Hun voorstellingen ogen als verzamelingen bits and pieces, gespeeld op een leeg toneel waar beeldschermen en microfoons de belangrijkste attributen zijn. Ze gaan er prat op dat hun produkties voortdurend evolueren, maar The Finished Story waarmee het gezelschap een serie voorstellingen in Brussel opent, bestaat goeddeels uit oud materiaal.

Het zijn fragmenten uit Brace Up!, in 1991 in Amsterdam te zien geweest, en Fish Story dat drie jaar geleden in Brussel stond. Samen vormden die een bewerking van Tsjechovs Drie Zusters, aangevuld met allerlei ander materiaal. Bij wijze van sluitstuk heeft regisseuse Liz Lecompte uit die twee voorstellingen nu de highlights geplukt.

William Dafoe oogt als Buddy Holly: de vetkuif opgeborsteld tot babykrul, een zware zwartgerande bril, het lijf in een onmogelijke kramp. Zo spreekt hij de tekst van Andrej, de broer van Tsjechov's zusters, die zich afvraagt wat er toch met zijn jeugd is gebeurd. De oudere man op de video naast hem lacht vet; hij weet het ook niet.

Acteurs en videobeelden zijn volstrekt gelijkwaardig. Spelers poseren, terwijl hun tekst meestal wordt gesproken door anderen, die rond de speelvloer zitten, achter de apparatuur. Soms lijken de acteurs zomaar wat te rommelen op het toneel, maar ondanks hun ontspannen aanwezigheid, de rust, houden ze de spanning vast. Alles is haarscherp gechoreografeerd en wordt in grote ernst uitgevoerd.

The Finished Story is een bizar stripverhaal, maar ook een afscheid van Ron Vawter, de formidabele acteur uit de groep die vorig jaar aan aids overleed. In Brace Up! speelde Vawter een onvergetelijke Wersjinin, de luitenant die zijn geliefde Masja ten slotte verlaat. We zien hem nu op video, in dat hilarische fragment uit Fish Story waarin de acteur telkens zijn tekst onderbreekt en vraagt om glycerine omdat hij tranen wil plengen.

Het lukt niet, er komt een zakdoek aan te pas. Een ogenblik later ontroert hij moeiteloos met Tsjechov's tekst: 'Het leven is moeilijk . . . maar het wordt steeds lichter en de tijd is niet ver waarin het een en al helderheid zal zijn.' Nu wij weten dat Vawter's afscheid definitief was, krijgt zo'n fragment een bijzondere lading. Wersjinin én Vawter zijn weg en deze Finished Story is zijn 'in memoriam'.

Het is ook een beetje een afscheid van de unieke positie van de Newyorkse groep. Ik kreeg het gevoel dat ze vast dreigt te lopen in de mythe die ze inmiddels is geworden. Wat we zien is een herhaling van eerdere successen. Voor wie de groep nooit eerder zag blijft dat genieten. Maar zo langzamerhand wordt ze op voorhand heilig verklaard: in Brussel heerste een gewijde stilte. Hopelijk is dat anders bij hun twee volgende produkties waarmee ze in Brussel te zien zijn.

Marian Buijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden