Woorden

SHEILA SITALSING

Geïntrigeerd en langdurig heb ik in de krant van gisteren de grafiek zitten bestuderen van de woorden die een team van cultureel antropologen aan de universiteit van Bristol bij elkaar heeft gezocht uit vijf miljoen Engelstalige boeken en waaruit dit moet blijken: de stemming die oprijst uit de literatuur, gemeten in het aantal woorden dat verdriet, vreugde, walging, boosheid, verrassing of angst uitdrukt, is een spiegel van de tijd. Heerst er buiten op straat boosheid en verdriet, dan pennen schrijvers boze en verdrietige woorden neer; boeken uit vrolijker perioden tellen meer 'woordcombinaties die gerelateerd zijn aan vreugde'. Lachen, gieren, brullen met boeken tijdens de Roaring Twenties en wanhoop en droefenis tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ik ging er sceptisch van fronsen, een emotie die niet in het rijtje staat. Zelf herinner ik me voornamelijk tranen en treurigheid bij het lezen over de onvervulde levens uit The Great Gatsby, de grote roman van de jaren twintig van de vorige eeuw waarin Daisy, verslagen door desillusies, haar dochtertje toewenst: 'And I hope she'll be a fool - that's the best thing a girl can be in this world, a beautiful fool.' Maar misschien is dat geclassificeerd als reuze vrolijk.

Er zijn nog niet voldoende boeken uit de nieuwe eeuw gedigitaliseerd om iets over onze tijd te kunnen zeggen. Wel is er het werk van mede-woordenturver Vasileios Lampos, die druk in de weer is met tweets waaruit hij de sfeer in de samenleving destilleert. Omdat hij denkt dat onze gemoedstoestand niet enkel valt af te meten aan de bereidheid tot het doen van een grote aankoop, maar ook aan de woorden waarmee we op twitter hengelen naar erkenning of elkaar fatale ziektes toewensen.

Of Lampos meeweegt dat tweets met de woordcombinatie 'sterf, trut' doorgaans bedoeld zijn als gebbetje weet ik niet, maar op zijn webpagina valt van dag tot dag de getwitterde stemming in het Verenigd Koninkrijk te volgen. Er is de laatste tijd een bovengemiddeld gebruik van boze en angstige woorden en weinig vrolijkheid.

Een verbluffende overeenkomst met het chagrijn dat oprijst uit de stemmen des volks op mijn twittertijdlijn. Gek is dat niet, als je nagaat welke woorden Lodewijk Asscher gistermiddag wist te persen in een radiofragment van nog geen 10 seconden: 'drama', 'enorme stijging werkloosheid', 'zeer zorgelijk'.

Gek is het evenmin als je nagaat hoe vaak de open brief is rondgetwitterd die de Irak-veteraan Tomas Young richtte aan George W. Bush en Dick Cheney, de mannen die hem de oorlog instuurden. 'Twee dagen na de aanslagen van 11 september ging ik in het leger [... ] omdat ik wilde terugslaan naar diegenen die drieduizend mede-burgers hadden vermoord. Ik ging niet in het leger om naar Irak te gaan, een land dat part noch deel had aan de aanslagen. Ik ging niet in het leger om Irakezen te 'bevrijden' of om verzonnen massavernietingswapens te vernietigen. Ik ging niet in het leger om een preventieve oorlog te voeren. Preventieve oorlogen zijn illegaal volgens internationaal recht. Op elk niveau - moreel, strategisch, militair en economisch - is Irak een mislukking. En het was u, heren Bush en Cheney, die deze oorlog begon. U moet de gevolgen dragen.'

Ik vroeg me af of de woordentellers zouden kunnen nagaan hoeveel 'woorden die gerelateerd zijn aan woede en verdriet' deze brief telt.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden