reportage

'Woonde die klootzak hier nog maar'

Een jaar nadat de Oekraïense president Janoekovitsj vluchtte, wordt zijn landgoed nog steeds bezet. Door de betogers van toen en door vluchtelingen. 'Het is hier geweldig.'

Petro Olejinik in het jachthuis: 'Ik zorgde er voor dat niemand er met de huisraad vandoor ging.Beeld Yuri Kozyrev/ Noor

Voor de poort van het landgoed Mezjgiria staan de jongens die een jaar geleden de ingang forceerden. Toen stond er een woedende menigte, nu staat er een kassa. De entree is 20 hryvnia (70 eurocent). Kinderen en pensioengerechtigden betalen de helft.

Druk is het er niet in de voormalige residentie van de gevluchte president Viktor Janoekovitsj. Een groepje toeristen uit West-Oekraïne wacht op een golfkarretje, anderen gaan zelf op pad. Met plattegrond, want het landgoed is bijna zo groot als Monaco. Buurtbewoners komen met plastic zakken langs. In de kassen die het hele jaar door de president voorzagen van tomaten en komkommers worden nu paprika's, rucola en kwarteleieren verkocht.

In het jachthuis, een enorme houten villa van vijf verdiepingen, woont Petro Olejinik. Hij slaapt in het bed van de president, wast zich in marmeren badkamer met gouden kranen, ontbijt in de biljartzaal en ademt de lucht die nog altijd door een ingenieus filtersysteem gaat.

'Het was beter geweest wanneer die klootzak hier nog zou wonen', zegt hij. 'Dan was het misschien geen oorlog geweest, en leefden al die vrienden misschien nog.' Nog altijd draagt hij de zwart-rode vlag van de Oekraïense ultranationalisten. Als cape. De kleine koning in het enorme verblijf. Zelfs de liftdeuren zijn met briljanten bekleed. 'Je moet wel overschoenen aantrekken', zegt hij streng. 'Hier, 17 verschillende houtsoorten liggen er hier ingelegd in de vloer.'

Alles is piekfijn bijgehouden. De planten krijgen water, de ivoren biljartballen liggen nog netjes op formatie. De kaketoes in de wintertuin kijken iedere bezoeker aan met de hoop dat het oude baasje misschien weer terug is. 'Vanwege die luchtfiltering hier is er bijna geen stof. Met een schoonmaakster, Ljoeba, houden we het hier op orde.'

In de eerste dagen moest Olejinik er voor zorgen geen van de betogers hun gram zou halen bij de peperdure residentie. Het moest bewaard blijven als een monument voor de megalomane corruptie. 'Ik zorgde ervoor dat niemand op de vloer zou schijten, dat niemand er met de huisraad vandoor ging op trofeeëntocht', legt hij uit. Dat is niet helemaal gelukt, het afgelopen jaar is er toch een hoop gestolen. 'Daarom hebben we de dure schilderijen maar aan een museum gegeven.' Geld voor het onderhoud verdienen ze door entree te heffen.

Geen vetpot. Toch geven de betogers van toen de residentie niet op. Ze wantrouwen de nieuwe overheid als de vorige. 'Ze hebben het gas al afgesloten, in de gastenverblijven moeten we hier soms hout hakken om te kunnen stoken', legt Olejinik uit. 'Het is één pot nat. Iedereen is corrupt in Oekraïne, dat is het probleem.'

Vluchtelingen uit Donetsk wonen in de personeelsverblijven.Beeld Yuri Kozyrev/ Noor

Zo moet een gastenverblijf een paar kilometer van de hoofdresidentie een revalidatiecentrum worden. Tenminste, als het aan Nikolaj ligt - de ondercommandant van het terrein. In een jeep jakkert hij routineus op hoge snelheid heen en weer. 'Onze soldaten hebben met hun eigen leven ons land verdedigd, die hebben hier recht op', zegt hij. 'Niet een of andere bureaucraat die meent dat al het staatseigendom van hem is.'

De stand off duurt, een jaar later, gewoon door. Als tussenoplossing wordt het enorme complex gebruikt als trainingsbasis voor verschillende bataljons die in het oosten van het land vechten. Nikolaj stopt bij een garage. Over een paar honderd vierkante meter staan 32 auto's en een handvol motoren. Ze zijn miljoenen waard. Drie fonkelnieuwe Mercedessen, een antieke Ford, verlengde Amerikaanse Chevrolets, legervoertuigen uit WO II, ieder model Sovjet-auto en vier antieke Sovjet-limousines. 'Er zaten ook een paar gepantserde wagens tussen, maar die hebben we naar het front gestuurd', lacht Nikolaj.

In de personeelsverblijven zitten honderden vluchtelingen die van het front naar Mezjgiria zijn gekomen. De vertrekken zijn bescheiden vergeleken met de weelde van het presidentiële gebouw, maar een luxe voor vluchtelingen.

'Het is hier geweldig', zegt de moeder van Aina, Sofia en Tamerlan, drie Tsjetsjeens-Oekraïense kinderen. 'Ze gaan naar het zwembad, ze gaan naar school. Men zorgt goed voor ons. Naar Donetsk kunnen we voorlopig niet meer terug.'

In het gebouw klinkt gehuil. Een pasgeboren baby van een gezin dat gevlucht is van de Krim, het schiereiland dat Rusland na de opstand een jaar geleden annexeerde. Ondercommandant Nikolaj lacht. 'Dat had die ouwe Janoekovitsj vast niet kunnen bedenken, dat er hier nog 17 kinderen zouden worden geboren.'

Overal monumenten, nergens daders

Overal in Kiev liggen bloemen, branden kaarsjes en zijn kleine monumentjes opgetrokken voor de slachtoffers van de schietpartij op het Onafhankelijkheidsplein.

Na maanden van protest kwam het vorig jaar februari tot een slachting in het centrum van de stad. De rubber kogels werden ingeruild voor echte patronen. In totaal lieten 110 betogers en 18 politieagenten het leven.

Wat er precies speelde op 19 en 20 februari is nog altijd onduidelijk. Niet alleen de politie, ook de rechts-radicalen schoten met scherp. Tientallen personen kwamen om het leven door scherpschutters.

'We hebben bewijs dat Vladislav Soerkov, adviseur van de Russische president, de organisatie van een groep buitenlandse scherpschutters in handen had', liet president Petro Porosjenko vrijdag weten.

Twijfelachtig, want het onderzoek is tot op heden op niets uitgelopen. De rechtzaak tegen de oproerpolitie is volgens advocaten een showproces. Sommige verdachten zijn inmiddels gevlucht, en de politieke wil om de waarheid op tafel te krijgen lijkt te ontbreken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden