Reportage Molukse wijk

Woning Molukse wijk Maastricht beklad en vernield: ‘Alleen voor Molukkers’

‘Dit is de Molukse wijk. Alleen voor Molukkers!’, staat op de ramen van een leegstaande rijtjeswoning in de Diederik van Havertstraat in Maastricht geschreven. Tevens zijn de ruiten ingegooid en beklad. De woningcorporatie nodigde een aantal niet-Molukse gezinnen uit voor een bezichtiging, en dat valt niet in goede aarde bij de bewoners van de wijk.

Met witte verf bekladde voorgevel en vernielde ruit aan woning in de Diederik van Havertstraat 6 in Molukse wijk. Beeld Harry Heuts Photography

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

De sociale huurwoning is eigendom van Woonpunt, maar een woordvoerder van de wooncorporatie weet maandag nog niet of er aangifte wordt gedaan van de bekladding en vernieling. Die reactie is tekenend voor de gevoeligheid. Want dit is niet zomaar een huis. Dit huis staat in de Molukse wijk van Maastricht: drie of vier straten met 129 huurwoningen aan de zuidoostkant van de stad, in 1961 ontworpen door architect Frans Dingemans.

De afspraak is dat Molukkers voorrang krijgen als er een woning vrijkomt in de Molukse wijk. Dat is al decennia zo – en geldt grosso modo ook voor de andere 45 Molukse wijken in Nederland. Volgens de wooncorporatie hadden zich wel twee Molukkers gemeld, maar die voldoen niet aan de voorwaarden qua samenstelling van het huishouden of inkomen.

‘Je gaat geen alleenstaande in een huis met drie slaapkamers zetten, of een gezin met vijf personen in een studio’, aldus de woordvoerder. ‘En een huurder mag niet een te hoog inkomen hebben, want het zijn wel sociale huurwoningen. Ook mag het inkomen niet te laag zijn, ten opzichte van een te hoge huur van de woning.’

Kwaad bloed

Dus nodigde de woningcorporatie ook wat niet-Molukse gezinnen uit voor een bezichtiging, en dat heeft kwaad bloed gezet in de wijk. Een groep van negentien Molukse jongeren sloeg alarm en verspreidde, onder meer via Facebook, een brandbrief. Daarin wordt de Molukse gemeenschap opgeroepen ‘niet te tolereren dat onze Molukse wijk zomaar wordt overgegeven aan andere culturen’.

Ze roepen iedereen op de woningcorporatie ‘ter verantwoording te roepen voor hun achterbakse beleidsvoering jegens de Molukse gemeenschap’. Ze willen ‘de identiteit van de wijk die door onze ouders, grootouders en overgrootouders is opgebouwd, beschermen en behouden’.

Maandagmiddag staan enkele Molukse jongeren op straat te praten, niet ver van het bekladde huis. Het is verder rustig en zonnig in het vriendelijke wijkje tegen de snelweg A2 – sommige bomen staan al uitbundig in bloei. Ze willen niet met hun naam in de krant, zeggen niets te weten van de bekladding en verwijzen naar de open brief.

Maar ze schetsen wel de gevoelens die bij hen leven. Begin jaren vijftig werden de Molukse KNIL-militairen die met de Nederlanders hadden meegevochten in de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd, met de boot naar Nederland gehaald. Ze zouden hier maar tijdelijk blijven, maar dat liep anders, tot teleurstelling en woede van veel Molukkers.

Troostprijs

Ze woonden eerst in woonoorden, later werden speciale woonwijken en -wijkjes uit de grond gestampt. In de Molukse wijken konden ze hun eigen identiteit en cultuur behouden. Ze hadden een speciale status en hadden eigen regelingen, zoals de regel dat er alleen Molukkers mochten wonen.

De eigen wijk was de troostprijs, zeggen de Molukse jongeren op straat in Maastricht, en nu proberen ze ons dat ook nog af te pakken. Ze geloven er niets van dat er niet meer Molukse gegadigden zijn voor de huurwoning. Ze kennen zo enkele vrienden of kennissen die er ook wel zouden willen wonen. Maar die wisten het niet.

Dat komt onder meer omdat de bewonerscommissie vorig jaar is opgeheven. Daardoor is de communicatie met de wooncorporatie verslechterd. Er is ook geen wijkraad meer, sinds de voortrekker daarvan tien jaar geleden overleed. ‘Bovendien kregen alle bewoners vroeger een brief van de wooncorporatie als er ergens een woning vrijkwam’, vertelt een Molukse man in het buurthuis. ‘Maar tegenwoordig wordt dat alleen op de website van huurdersvereniging Woonbelang gezet, en daar kijkt bijna niemand op.’

Hij vindt de bekladding en vernieling van de huurwoning ‘waardeloos’. Maar hij kan wel begrip opbrengen voor de brandbrief van de jongeren. ‘Oud-premier Lubbers heeft destijds een convenant gesloten met de RMS-regering in ballingschap dat de Molukkers in hun eigen wijken konden wonen, die altijd zouden blijven bestaan en exclusief voor Molukkers zouden zijn’, vertelt de man.

Niet-Molukkers

Toch zijn de regels in de loop der jaren wel wat aangepast. In de begintijd mochten vrijkomende huizen alleen door Molukkers uit de wijk worden ingenomen. Later werd dat verbreed tot mensen uit de hele Molukse gemeenschap in Nederland. En sinds een aantal jaren geldt de regel: als er geen geschikte Molukse kandidaten worden gevonden, dan kan de woning ook aan een niet-Molukker worden verhuurd.

Die laatste optie leidt echter vrijwel altijd tot ophef en rumoer. Twee jaar kwamen de Molukkers in de Noord-Limburgse gemeente Gennep in opstand tegen de toewijzing van een woning in de Molukse wijk aan niet-Molukkers. Vijf jaar geleden werd een tussenwoning in Hoogeveen, hartje Drenthe, eveneens beklad: ‘Molukse wijk, alleen Molukkers’. Ook in Oost-Souburg (Zeeland) was er verzet.

Hoeveel niet-Molukkers inmiddels in Molukse wijken wonen, is niet bekend. Een inventarisatie is lastig, omdat aangetrouwde niet-Molukkers wel zonder morren worden toegelaten. Ook in de Molukse wijk van Maastricht wonen via huwelijk of relatie meerdere niet-Molukkers.

De jongeren op straat onderstrepen dat het niets met discriminatie of gebrek aan integratie te maken heeft. Ze voelen zich allemaal geïntegreerd in Nederland. Zeker de helft van hun vrienden en kennissen heeft een relatie met niet-Molukkers, zeggen ze. Maar het gaat om respect voor identiteit en cultuur, vooral ook voor de eerste generatie Molukkers in Nederland, en het nakomen van afspraken. In de open brief schrijven ze: ‘Het behoud van onze wijk heeft een grote culturele betekenis waarin de geschiedenis van onze eerste generatie ouders verankerd zit.’

In het Molukse buurthuis wordt nog deze week een bijeenkomst over de kwestie belegd. Wooncorporatie Woonpunt zegt in een reactie: ‘Wij gaan in gesprek met de buurt. Voor het betreffende huis is nog geen huurcontract getekend.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.