Wonen en niet 'psychiatriseren' voor schizofrenen

Twee slaapkamers, ruime badkamer en open keuken. Het gaat bij het Acomplex in de eerste plaats om wonen. Personeel moet 'slechts' stevig in de schoenen staan....

De koopwoningen van de overburen staan al in de steigers, aan de andere kant van de busbaan komen scholen en winkels.

Buiten leggen werklui de laatste hand aan het trottoir, binnen zijn schilders en timmermannen bezig met de afwerking van het Acomplex. Anna Zanstra wijst de woning van haar zoon aan: twee slaapkamers, beneden een ruime badkamer, een lichte open keuken.

Zanstra heeft slechte ervaringen achter de rug met de zorg voor haar zoon. 'Ik ben in het verleden tientallen keren met mijn kop tegen de muur gelopen.' Bij familievereniging Ypsilon hoorde ze jarenlang de verhalen aan van andere ouders die het beste voor hun (volwassen) kinderen wilden maar door behandelaars op een zijspoor werden gezet.

Vijf jaar geleden schreef ze het plan voor de speciale woongroep. De gemeente Almere en woningcorporatie Wonen Voor Allen (WVA) reageerden enthousiast. De huizen waren snel vergeven, er is inmiddels een wachtlijst. Voor de binnentuin, nu nog een kale vlakte, hebben studenten tuin- en landschapsinrichting van de Hogeschool Larenstein uit Velp een ontwerp gemaakt, met gangen die worden omlijst door hoge heggen, bomendaken en ondergrondse verlichting. Bij gebrek aan financiers kan voorlopig alleen de basis worden aangelegd.

Twee hoekwoningen zijn tijdelijk gereserveerd als dagactiviteitencentrum (dac), met internetcafé en hobbyruimtes. Marian Josten, hoofd van de stichting dac Almere, zegt dat het accent zal komen te liggen op werkbegeleiding, waar mogelijk buiten de deur.

'We hopen dat de bewoners in de toekomst terechtkunnen bij de fietsenmaker of de bakker. Het gaat erom dat ze hun leven zinvol kunnen indelen.' Het dac is bedoeld voor alle inwoners van Almere en verhuist binnenkort naar de overzijde van de weg.

De gemiddelde leeftijd van de bewoners is 38 jaar. Ze kampen allemaal al ten minste tien jaar met de ziekte schizofrenie. Grote voordeel, zegt Zanstra, is dat ze elkaar niets hoeven uit te leggen, bij elkaar symptomen herkennen en de hulp op hun behoeften kan worden afgestemd.

Anders dan in een ggz-instelling waar patiënten met allerlei ziektebeelden bij elkaar wonen. Zanstra: 'Als je zelf probeert om greep op je leven terug te krijgen, kan het heel storend zijn om bijvoorbeeld met een manische bewoner te moeten samenwonen.'

Een behandelcentrum is het Acomplex beslist niet. Personeel ondersteunt de bewoners en houdt het medicijngebruik in de gaten maar gaat, zoals bestuurslid Dick de Haas zegt, 'niet zelf psychiatriseren'.

De persoonlijk ondersteuners van de bewoners maken met hen en hun belangenbehartigers een ondersteuningsplan waarin ook staat wat te doen als het tijdelijk minder goed gaat. Het personeel komt opmerkelijk genoeg van een zorginstelling voor verstandelijk gehandicapten. 'Die sector is gewend om samen te werken met ouders', verklaart De Haas. TriAde heeft 22 medewerkers aangenomen die lang niet allemaal ervaring in de psychiatrie hebben, zegt regiomanager Miriam van der Laan. 'Sommigen komen uit de horeca, anderen houden van musiceren of van tuinieren. Kenmerk is dat ze stevig in hun schoenen staan.' Ze krijgen scholing van het UMC Utrecht. Dat ziekenhuis zal in de toekomst als vraagbaak voor personeel fungeren.

Angst voor vervelende reacties van omwonenden is er niet. Het bestuur van het Acomplex heeft overal voorlichting gegeven, potentiële huizenkopers mogen Zanstra bellen voor informatie. Zanstra: 'Mijn boodschap is: je kunt beter mensen bij elkaar laten wonen met goede ondersteuning dan te maken krijgen met een buurman die uit de rails loopt en geen hulp krijgt.'

Gevoelens van onveiligheid en eenzaamheid blijken voor bewoners de belangrijkste redenen om in het Acomplex te komen wonen. Josten weet hoe de buitenwereld reageert op afwijkend gedrag. Veel bewoners hebben jarenlang te maken gehad met afwijzingen en agressie.

Om de vriendschap tussen bewoners te bevorderen heeft een selectiecommissie met alle gegadigden gesproken en gelet op overeenkomsten in belangstelling. Van der Laan: 'We wilden weten of het Acomplex past bij hun wensen. '

Het Acomplex biedt zo niet alleen de bewoners maar uiteindelijk ook hun ouders rust. De Haas, vader van een zoon met schizofrenie, weet dat ouders wakker kunnen liggen van de vraag wat er met hun kinderen gebeurt als zij er ooit niet meer zijn. 'Het is schrijnend om te zien hoeveel zorg hoogbejaarde ouders nog verlenen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden