Wondertjes

De nominaties voor de Louis d'Or, Theo d'Or en de Toneelpublieksprijs zijn deze week bekend gemaakt; op 10 juni worden ze uitgereikt tijdens het Toneelgala in het Amsterdamse theater Carré....

MB

Het is in het theater elke keer weer hopen op momenten van schoonheid, ontroering en op een verhelderend inzicht in de verwarrende wereld om ons heen. Want als dat gebeurt, is het feest. Even word je dan boven de dagelijkse dingen uitgetild en maak je samen met anderen een wondertje mee.

Zo'n wondertje was de Midsummernights dream van Dirk Tanghe. Een uitbundige ode aan de liefde in al zijn gedaantes. De vervoering, het redeloze verlangen en de ellende die daar zo vaak op volgt. De kitsch nam ik met plezier voor lief: ik sloot die voorstelling meteen in mijn hart. Net als het publiek dat zichtbaar genoot. Want dat is het eerste wat je van toneel mag verwachten.

Waarom blijft een voorstelling je bij? Soms door momenten van pure schoonheid, waarin tekst, acteur en beeld samenvallen. Zoals in Schijn bedriegt van De Tijd met twee formidabele acteurs die subtiel lieten zien wat voor streken deze oude mannen elkaar leveren. Van hetzelfde kaliber was Een goed hoofd van 't Barre Land. Hogeschoolacteren op de vierkante centimeter met de charme en het onverwachte van alles wat er plots kan ontstaan in het repetitielokaal. Soms is het een verrassende tekst die precies de juiste vertolking krijgt, zoals Alles.

Maar wat kwam de wereld dit seizoen weinig aan bod. Alsof het allemaal te onoverzichtelijk is geworden en men liever de ogen sluit en wegduikt in gratuit amusement of de eigen zieleroerselen. Dat is raar, want toneel is - omdat het beelden combineert met tekst - bij uitstek de kunstvorm die enige ordening aan kan brengen in de chaos waarmee we dag na dag worden bestookt.

Hoe zeldzaam ook, ze waren er wel, voorstellingen die het aandurfden verder te gaan dan de eigen achtertuin. Zoals Coriolanus van Aluin, waarin op een aanstekelijke manier de wisselvallige gunst van het volk jegens hun leider werd getoond. Een week later kwam Dood Paard met hetzelfde stuk. Maar daar werd de inhoud totaal verdoezeld door kwajongensachtige vondstjes en ideetjes.

Gagarin's Way was bijzonder omdat de schrijnende kloof werd aangetoond tussen de haves en de have-nots. Plus de onmacht en het geweld die daar het gevolg van zijn.

Ineens kon je enig begrip opbrengen voor alle zinloze gewelddaden waarover hoofden worden geschud zonder dat iemand zich afvraagt waar die agressie vandaan komt. Op een heel andere manier leverde ook Leonce en Lena kritiek op de huidige tijdgeest. Verveeldheid, desinteresse en de arrogantie waar we ons onbedoeld schuldig aan maken.

In alledrie ontbrak gelukkig ook de humor niet. Want een bevrijdende lach is onmisbaar. Als die hand in hand gaat met tragiek is toneel op zijn best. Het Vervolg in Maastricht durfde het aan om Psychose van Sarah Kane, het laatste bericht van een wanhopig mens voordat ze een eind aan haar leven maakt, op dezelfde avond te laten volgen door het hilarische Koken met Elvis. Een gedurfde combinatie die veel emotie opriep .

Soms lijkt een voorstelling louter gemaakt voor de lach, zoals Onder Vrouwen. Maar dan zo uitdagend, ongegeneerd en persoonlijk dat het lachen je telkens verging.

Net als in de muizenvoorstelling Pi, Po, Pu, Pa & Pé van Carver. Gemaakt met een perfectie die bewondering afdwong. Hier durfden de spelers het aan om het publiek te betrekken in hun maakproces: elke avond was de voorstelling anders.

De noodzaak van het zoeken werd voelbaar. En dat de muizige asielzoekers hun onderdrukker uiteindelijk te lijf gingen, was niet mis te verstaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden