Wonderschool tovert met leerlingen

Vijftien jaar geleden leek het gedaan met de Openbare Basisschool Overvecht. Maar deze week kreeg ze het predicaat excellent. Hoe kan een school in een achterstandswijk zo goed zijn?

UTRECHT - Klein van stuk als Beyza (10) en Jossof (11) zijn, ze groeien zichtbaar als ze hun kanariegele pet opzetten. Want dan zijn ze 'mediators' op hun Openbare Basisschool Overvecht. Met nog tien leerlingen uit groep 7 en 8 hebben ze bij toerbeurt de taak ruzies tussen leerlingen op te lossen. Tijdens pauzes zijn ze beschikbaar in de speciaal ingerichte 'mediatiehoek' - een onderwijsvernieuwing van de Vreedzame School.


De jonge bemiddelaars treffen vandaag Ouafae (10) en Soraya (10), twee bedrukt kijkende hartsvriendinnen. Ouafae vertelt dat ze dacht dat Soraya over haar roddelde. Soraya dacht hetzelfde over Ouafae. Ook vond de een dat de ander haar 'van alles' de schuld gaf. en omgekeerd. 'Na gym', zegt Soraya, 'was ik erg verdrietig dat ik een conflict had.'


'Hebben jullie een oplossing?', vraagt Yossof. De meiden schudden zeer beslist het hoofd. Maar na even praten met de twee mediators komen ze toch nader tot elkaar. 'Willen jullie elkaar nu de hand schudden?', vraagt Beyza. Na de handdruk staan de twee meiden met opgeklaard gezicht op. Hun vriendschap is veiliggesteld.


OBS Overvecht was in 1998 de eerste basisschool die zich afficheerde als Vreedzame School. Het is een onderwijsconcept dat extra aandacht geeft aan burgerschap en conflictbeheersing. Het was het begin van de wederopstanding van deze basisschool, in een van de sociaal-economisch zwakste wijken van Utrecht. In combinatie met uitstekende Citoscores kreeg de school deze week het predicaat 'excellent' van onderwijsstaatssecretaris Sander Dekker, de kroon op 15 jaar hard werken.


Noodbarakken

De vlag hangt uit in de vier weinig florissant ogende vestigingen in de naoorlogse flatwijk. In de verouderde schoolgebouwen en noodbarakken krijgen 650 leerlingen van 34 nationaliteiten les. 'Zo'n predicaat geeft zelfvertrouwen', zegt directeur Marije Wassenaar. 'Een van de ouders zei vol ongeloof: een excellente school in Overvecht, dat kan niet. Dus wel.' Van de leerlingen spreekt 70 procent thuis een andere taal, veel ouders zijn laagopgeleid. Toch zijn de Citoscores veel beter dan je op grond van deze gegevens zou verwachten. OBS Overvecht betrekt met succes ouders bij de school. 'Iedereen komt naar de ouderavonden', zegt Brouwer. Het helpt ook als ouders de woorden leren waarmee de school het vocabulaire van hun kinderen uitbreidt, denken de directeuren. 'Dan kunnen ze daar thuis mee aan de slag.' Ook krijgen de ouders tips hoe ze spelenderwijs met hun kinderen kunnen rekenen, dan zijn bijvoorbeeld maatbekers tijdens het koken handig.


De opgaande lijn is eind vorige eeuw ingezet. Net als veel andere basisscholen in achterstandswijken had OBS Overvecht moeite om personeel te vinden. De leerkrachten hadden het vervolgens moeilijk de kinderen geconcentreerd in de schoolbanken te houden. De leerlingen groeiden op in een omgeving met werkloosheid, criminaliteit en hangjongeren. De veelheid aan nationaliteiten op een kluitje leidde bovendien soms tot wrijvingen.


Ideaal

'Mijn ambitie', zegt toenmalig schooldirecteur Caroline Verhoeff, 'was toen om deze kinderen democratische waarden bij te brengen en op te voeden tot goede mensen, die bereid zijn zich voor elkaar en de samenleving in te zetten.' Ze introduceerde het concept van de Vreedzame School, om dit ideaal te bereiken. 'Er was toen veel ruzie op school. Met het aanstellen van mediators wilde ik de kinderen aanleren dat een conflict is op te lossen door naar elkaar te luisteren. Het hoeft niet uit te lopen op ruzie.' Dankzij het succes hebben scholen in heel Nederland het concept overgenomen en is Verhoeff nu betrokken bij het creëren van 'Vreedzame Wijken' met wijkbewoners als mediators.


Natuurlijk, het is geen wondermiddel. Maar het werkt wel, zegt zowel Verhoeff als de huidige schoolleiding. Een paar jaar geleden lagen de leerlingen van OBS Overvecht geregeld in de clinch met die van de wittere Jenaplanschool in de buurt. Het is opgelost met gesprekken. Wassenaar: 'Kinderen leren elkaar aanspreken op hun gedrag. En wie het goed doet, krijgt een compliment. Een opsteker noemen wij dat.'


De kinderen geloven er in elk geval in. Nouhaila (11) vertelt hoe graag ze mediator wilde worden. 'Ik wil minder conflicten op school. Dan maken ze ruzie over wie de bal heeft. Soms schreeuwen kinderen of slaan ze elkaar. Het is geen leuke sfeer als iedereen boos doet.' Mediator Nassira (12): 'Als wij er niet zouden zijn, zouden sommige kinderen misschien worden geschorst.'


'Een keer', vertelt Nouhaila, 'kwam een meisje huilend naar mij toe. Een jongen had in de klas verteld dat ze verliefd op iemand was. Toen ik hem vroeg waarom hij dat had gedaan, zei hij dat hij dacht dat zij dat wel grappig zou vinden. Hij heeft haar zijn excuses aangeboden en gezegd dat hij het niet meer zou doen.'


Wanneer krijgt een school de eretitel excellent?


Staatssecretaris Sander Dekker (VVD) heeft afgelopen maandag 76 scholen de eretitel 'excellent'. gegeven. Het is het tweede jaar dat de predicaten zijn uitgereikt. Excellente scholen zijn scholen die zowel op de kernvakken rekenen en taal als daarbuiten uitstekende resultaten behalen. De jury die de predicaten uitdeelt, kijkt ook naar de aandacht die de school heeft voor leerlingen die het erg goed doen of voor leerlingen die juist extra hulp in de klas nodig hebben. 141 scholen hadden zich aangemeld om mee te dingen naar het predicaat.


Vorig jaar waren er nog 52 excellente scholen. Sinds zijn aantreden heeft staatssecretaris Dekker zich hard gemaakt voor uitblinkers onder scholen en onder leerlingen. 'Er zijn nou eenmaal goede en minder goede scholen in Nederland', zei hij maandag. 'Ik vind het hoog tijd dat de grijze deken van gelijkheid er eindelijk afgaat. Verschil mag er zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden