Nieuws

Wonderkind Kurz, de jongste Oostenrijkse kanselier ooit, verlaat de politiek volledig

De van corruptie verdachte Oostenrijkse ex-kanselier Sebastian Kurz verlaat de politiek. De geboorte van zijn zoon gaf de doorslag bij zijn besluit, zei Kurz donderdag. Tegen Kurz wordt een rechtszaak voorbereid. Ook zijn opvolger stapt nu op.

Remco Andersen
Sebastian Kurz tijdens de persconferentie op 2 december.  Beeld REUTERS
Sebastian Kurz tijdens de persconferentie op 2 december.Beeld REUTERS

‘Ik draag per direct het partijleiderschap van de Oostenrijkse Volkspartij (ÖVP) over, en zal de komende week op ordentelijke manier al mijn andere politieke functies overdragen’, aldus Sebastian Kurz (35) tijdens een onverwachte persconferentie donderdagochtend. ‘Ik zie ernaar uit, ook al duurt het jaren, om voor de rechtbank aan te tonen dat de beschuldigingen jegens mijn persoon vals zijn.’

Met Kurz’ vertrek uit de politiek komt een einde aan een carrière waarin Oostenrijks jongste kanselier ooit zich een politiek hemelbestormer toonde. Na een begin in de jeugdvleugel van de rechts-conservatieve ÖVP klom Kurz in 2013 op tot de jongste minister van Buitenlandse Zaken in de Europese recente geschiedenis. Hij was toen 27. Van 2017 tot 2019 leidde hij voor het eerst de Oostenrijkse regering, en opnieuw van januari 2020 tot zijn aftreden in oktober dit jaar.

Corruptie

Kurz trad af omdat hij wordt verdacht van corruptie. Zijn naaste medewerkers zouden met zijn medeweten overheidsgeld hebben gebruikt voor het manipuleren van nieuwsberichtgeving en opiniepeilingen. Kurz’ vertrouweling Alexander Schallenberg nam het hoogste ambt over. Kurz bleef echter aan als partijleider van de conservatieve ÖVP en als fractieleider in het parlement. Zo bleef hij de facto de op een na machtigste man in het land.

Enkele uren nadat Kurz’ zijn politieke afscheid aankondigde, maakte Schallenberg bekend op zijn beurt het kanselierschap op te geven. Volgens Schallenberg moeten kanselier en partijleider één en dezelfde persoon zijn, ‘en het was nooit mijn doel het partijleiderschap over te nemen’, aldus Schallenberg. Vrijdag praat het bestuur van de ÖVP over een nieuwe leider. Genoemd wordt de minister van Binnenlandse Zaken Karl Nehammer.

Kurz zelf zei af te treden omdat hij zijn enthousiasme voor de politiek de afgelopen maanden goeddeels heeft verloren door alle beschuldigingen waartegen hij zich heeft moeten verdedigen, en die zijn politieke carrière zijn gaan overheersen. ‘En aan de top moet je honderd procent inzet en enthousiasme kunnen geven.’

De geboorte van zijn eerste kind gaf volgens Kurz de doorslag: ‘Na tien jaar lang de klok rond te hebben gewerkt, heb ik de laatste dagen ingezien dat er ook een leven buiten de politiek is.’

Omkoping

Begin oktober vielen Oostenrijkse rechercheurs de kanseliersresidentie en het hoofdkantoor van Kurz’ conservatieve Oostenrijkse Volkspartij binnen, op zoek naar bewijzen van omkoping, misbruik van belastinggeld, en integriteitsschendingen. De misstanden zouden hebben plaatsgevonden van 2016 tot 2018, de periode waarin de nu 35-jarige Kurz opklom tot de jongste regeringsleider van Europa.

Een kleine kring van vertrouwelingen rond Kurz zou een opiniepeiler en de populaire gratis tabloid Österreich (met belastinggeld) hebben betaald voor positieve peilingen en gunstige berichtgeving over Kurz. De verdenkingen zijn gebaseerd op onderschepte chatberichten tussen mensen nabij Kurz. Mediamagnaat Wolfgang Fellner, eigenaar van Österreich, ontkent de beschuldigingen.

In Oostenrijk bestaan nauwe banden tussen politici en sommige media. Ook onder de vele vroegere sociaal-democratische regeringen was dit een publiek geheim. Volgens Justitie heeft de kring rond Kurz de praktijk echter naar een nieuw plan getild. Onderschepte berichten wijzen op een uitgekiende strategie om politieke invloed te vergaren door intriges, omkoping, en manipulatie.

Tijdens zijn toespraak, waarbij zijn stem soms oversloeg, benadrukte Kurz dat hij zich altijd heeft ingezet voor het landsbelang maar gaf hij ook toe dat hij niet nader omschreven ‘fouten’ heeft gemaakt. ‘Als je elke dag zoveel beslissingen moet nemen, dan zitten daar ook foute beslissingen tussen’, aldus Kurz. ‘Ik ben geen crimineel, noch een heilige, maar een mens met gebreken en goede kanten.’

Immuniteit

In november besloot het Oostenrijkse parlement de immuniteit van Kurz op te heffen, zodat hij kan worden vervolgd. Hij had eerder al gezegd zijn immuniteit zelf te willen opgeven, zodat zijn onschuld kan worden aangetoond. Ook donderdag benadrukte hij zijn onschuld.

Naar Kurz loopt ook een tweede gerechtelijk onderzoek, inzake een mogelijk valse getuigenis over het Oostenrijkse corruptieschandaal dat bekendstaat als ‘Ibiza-gate’. Deze oudere zaak draait om de partijleider van de rechts-populistische FPÖ, Heinz-Christian Strache. Hij figureerde in 2019 in een video opgenomen op het Spaanse eiland Ibiza, waarin hij enthousiast ingaat op corrupte voorstellen van een vermeende geldschieter. Op het moment van het schandaal was Strache vicekanselier in de toenmalige regering van Kurz. Die regering viel door Ibiza-gate.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden