Won Trump vanwege 'gorilla-achtige' eigenschappen?

'Ons stenen-tijdperkbrein heeft gekozen.' Zo reageert hoogleraar evolutionaire psychologie Mark van Vugt (VU) op de overwinning van Donald Trump in de race om het presidentschap. Zijn team van evolutionair-psychologen voorzag wat peilers misten.

'Gorilla-achtige' eigenschappen? Een Chinese aap die de verkiezingen moest voorspellen koos voor Trump. Beeld reuters

Al een jaar geleden stelde Van Vugts onderzoeksgroep al vast dat Trump, toen nog een van de vele kandidaten, een goede kanshebber was voor het presidentschap. De man heeft 'alle uiterlijke kenmerken van een leider', aldus Van Vugt. En dat zou ons oerinstinct aanspreken.

'Als mens heb ik een flinke kater', zegt Van Vugt, die op zijn afdeling 'veel liberale Amerikanen' heeft rondlopen. 'Maar als wetenschapper zeg ik: we zijn politieke dieren - letterlijk. Mensen baseren de keuzes voor hun leiders op gevoel. Daardoor hebben we een sterke voorkeur voor mannelijke leiders, over alles heen.'

'Gorilla-achtige' eigenschappen

De leiderschapstheorie die de psychologen onderzoeken, gaat ervan uit dat mensen gedeeltelijk op hun instinct stemmen, overigens zonder zich daarvan bewust te zijn. Bij dreiging van buitenaf zal men neigen tot stoere, mannelijke leiders; als interne problemen in de groep de boventoon voeren, maken vrouwen meer kans, als stereotype verzoeners en bruggenbouwers.

Toen Van Vugt en collega's een jaar geleden op verzoek van De Volkskrant de gelaatstrekken van de kandidaten analyseerden, ontdekten ze tot hun verrassing dat Trump sterk scoort op 'gorilla-achtige' eigenschappen: brede kaak, kleine ogen, lang, een zware stem. De genadeslag voor Clinton, voorspelde Van Vugt al in september, zou kunnen zijn als haar betrouwbaarheid een knauw zou krijgen - bijvoorbeeld door een nieuwe e-mail-affaire.

'Uit alle onderzoeken blijkt dat we vrouwen beoordelen als betrouwbaarder. Maar als er informatie komt waaruit blijkt dat de vrouw in kwestie onbetrouwbaar is, valt dat voordeel weg.' Dat kan Clinton de genadeslag hebben gegeven, denkt hij.

Meer lezen?

Donald Trump is gekozen tot de 45ste president van de Verenigde Staten. In dit liveblog leest u het laatste nieuws.

Amerika-correspondent Michael Persson zou eigenlijk een paar uur moeten gaan slapen, maar wordt op weg naar huis steeds aangeklampt. Door mensen die vragen hoe ze naar Nederland kunnen emigreren, door verblufte Clinton-medewerkers en door mensen die gewoon een therapeutisch sigaretje met hem willen roken. In dit interview maakt hij de eerste balans op.

Weddenschap

Vorig jaar zette De Volkskrant een ludieke weddenschap op tussen Van Vugt en de onderzoeksgroep van hoogleraar internationale betrekkingen Bertjan Verbeek van de Radboud Universiteit. Als politicoloog beziet Verbeek niet de individuen, maar het politiek-maatschappelijke krachtenspel rond de verkiezing. Zo schatte Verbeek onder meer correct in dat Bernie Sanders veel langer dan verwacht in de race zou blijven. Maar als de weddenschap een winnaar heeft, is dat 'team Van Vugt', erkent Verbeek.

Overigens zat Van Vugt er ook op een paar belangrijke punten naast. Zo verwachtte de groep dat de democraat Joe Biden en de republikeinen Ben Carson en Marco Rubio ver zouden komen. Ze vielen echter snel af. De kandidaten die tot het laatste toe stand hielden daarentegen - Sanders en Ted Cruz - achtten de psychologen op grond van hun uiterlijk kansloos. Zelf is Van Vugt verbaasd dat Trump het redde zonder opzichtig vertoon van beroemde vrienden.

'Wil je de alfa worden, moet je coalities kunnen sluiten. Een duidelijk zichtbaar netwerk hebben', vat Van Vugt de apentheorie samen. 'Maar kennelijk is leiderschap in de VS zo persoonlijk, dat de kiezer daar geen boodschap aan heeft.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden