Wollige debatten over Europese film

Het huidige filmbeleid smoort de Europese creatieve film, maar die kan tegelijkertijd wél zonder distributiesubsidie: het tweede 'Film Parliament' in Rotterdam muntte niet uit in duidelijkheid....

'Speaker of the House, honorable Members! Ik ben blij dat hier, anders dan in het echte parlement, nog niemand in slaap is gevallen.' In de Willem Burgerzaal van de Doelen vond zondag tijdens het Rotterdams filmfestival het tweede Film Parliament plaats.

Filmmakers, producenten, distributeurs, sales agents, beleidsmakers en festivaldirecteuren praatten er over de crisis waarin de kunstzinnige film zich bevindt. Sales agents en distributeurs die tot voor kort solide leken, hebben het moeilijk of vallen om. De publieke omroepen steken minder geld in de industrie, en betaaltelevisie loopt slecht in Europa.

Links op het podium stond de pro-tafel, rechts de contra-tafel, er tussenin zat in een comfortabele fauteuil de snedige discussieleider Nik Powell. Na afloop kon de zaal stemmen door groene of rode papiertjes op te houden.

De deelnemers was gevraagd provocerende, extreme stellingen in te nemen. 'Zwart of wit, géén grijs', benadrukte Powell. Sprekers die te lang van stof waren, sprak hij aan als 'Fidel Castro'.

's Ochtends was er een wollige discussie rond de stelling dat het huidige filmbeleid de productie van creatieve Europese films smoort. Alleen al de definitie zorgde voor veel consternatie. Na een hertelling (Powell: 'Too close to call') werd de stelling met 72 tegen 69 stemmen aangenomen.

In de middagsessie ging het over de vraag of de Europese filmindustrie haar problemen kan oplossen zonder distributiesubsidie. Ook hier bleek de stelling voor velerlei uitleg vatbaar. De tegenstanders van distributiesubsidie benadrukten dat er met meer geld nóg meer slechte films op de markt worden gebracht, waardoor de Europese film een nog slechtere naam krijgt en de Amerikaanse film nog vaster in het zadel wordt geholpen. 'Gekkenwerk', aldus de Britse distributeur Hamish McAlpine. 'Een distributeur die zegt dat hij geen geld wil. Ik klink vast als een kalkoen die verlangt naar het kerstfeest.'

De voorstanders wezen erop dat het allang niet meer alleen gaat om uitbreng in de bioscoop, en dat er beter gebruik gemaakt zou moeten worden van alternatieve distributiemogelijkheden zoals digitale projectie, dvd en e-cinema. Veel films zijn alleen te zien op festivals, en slagen er daarna niet in een publiek te bereiken, stelde sales agent Christa Saredi.

Zij pleitte voor minder gesubsidieerde films. Met het uitgespaarde geld kunnen distributeurs films beter uitbrengen. Maar leidt een lagere productie niet ook tot minder films die het publiek wil zien? Tja, dat wist Saredi ook niet. Desalniettemin luidde de einduitslag: 95 vóór, 45 tegen. Alle bijdragen aan het parlement worden gebundeld in een Rotterdam Manifesto, dat de filmlobby bij de Europese Unie, fondsen en de media kracht moet bijzetten. Het eerste parlement, in 1988, leidde tot het Hubert Bals Fonds, dat filmproductie in de Derde Wereld ondersteunt.

In Rotterdam werden ook De Nieuwe Lola's gepresenteerd - films die na het festival nog wél te zien zijn. Ze zijn namelijk gemaakt voor televisie, vertoning in de bioscoop is een leuk extraatje. De meest bijzondere Lola's zijn Langs de grote weg en De arm van Jezus. In de één speelt het Utrechtse toneelgezelschap 't Barre Land alle rollen, in de ander de Zaanse band De Kift.

Langs de grote weg is een vrije bewerking van een eenakter van Tsjechov, die 't Barre Land voor het eerst opvoerde op het Holland Festival in 1998. Het fraai gefotografeerde filmpje, over een aantal drankzuchtige lieden in een café in de provincie, wordt nadrukkelijk gepresenteerd als coproductie: 'Een film van David Lammers en 't Barre Land' staat op de titelrol.

De inbreng van De Kift in De arm van Jezus is niet minder groot. De bandleden tekenen voor de soundtrack én voor de hoofdrollen. Het surrealistisch drama over een vader en een zoon die beiden stranden in Rotterdam, is opgenomen in de competitie om de Tiger Awards. Een prijs betekent een bescheiden uitbreng in de Nederlandse bioscoop.

Die staat nu nog niet vast; het Filmmuseum, waar een groot deel van het gebruikte archiefmateriaal van afkomstig is, ziet er geen brood in. Het is niet het enige probleem van regisseur André van der Hout: de VPRO wil op 1 maart een 50 minuten-versie van De arm van Jezus uitzenden - langer kan niet, de uitzendschema¹s zijn onverbiddelijk. Dus moeten Van der Hout en editor Adri Schrover twintig minuten knippen uit een film die in de zeventig minuten-versie tot de beste van deze Tiger-lichting behoort.

Het beleid van de gesubsidieerde Nederlandse distributeurs, publieke omroepen en fondsen is voldoende stof voor een derde editie van het Rotterdamse Film Parliament.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden