Wolkers werd steevast tot vliegende keeper gebombardeerd

Wolkers was een hartstochtelijk voetballiefhebber. Hij leek te beschikken over een glazen voetbalbol.

Als Jezus Christus had gevoetbald, vond Jan Wolkers, al was het maar in het tweede van Bethlehem of bij de sabbatmiddagamateurs, dan was het hem door zijn streng gereformeerde vader nooit verboden geweest om op zondag de neuzen van zijn schoenen kaal te trappen tegen een bal.

Negeerde Jan het zondagse verbod, dan wachtte zijn vader hem op en sloeg hem met een wandelstok de trap op. Jan verbeet de pijn, liet zich op zijn zolderkamertje op bed vallen en dacht terug aan zijn watervlugge passeerbewegingen. 'Omdat er niet voldoende jongens waren om twee elftallen samen te kunnen stellen, werd ik steevast tot vliegende keeper gebombardeerd, omdat ik zo onwaarschijnlijk hard kon lopen dat ze een extra aanvaller aan me hadden.'

Wolkers is zijn hele leven een hartstochtelijk voetballiefhebber gebleven. Toen hij in Amsterdam woonde, kocht hij bij sigarenhandelaar Sacksioni in de Rijnstraat wekelijks kaartjes voor Ajax. Hij zag het kampioensteam ontstaan. Piet Keizer, de Rimbaud van het veld, was zijn held. 'En die Cruijff, die is enorm!' zei Wolkers in 1967. 'Als mijn vader doodging en er was een wedstrijd van Ajax, dan ging ik toch kijken.'

Mijn vader sprong op, afgelopen vrijdag, toen Nederland scoorde tegen Frankrijk. Na jaren waren we weer eens samen in het stadion. Bij voorbestemd toeval was het de dag na de dood van Johan Cruijff, de doorngekroonde verlosser van zijn generatie. Toen mijn vader juichte, moest ik denken aan die ene keer bij Ajax-Feyenoord, 16 april 1989. Olympisch Stadion, vak QQ. Ajax was beter, maar Feyenoord - mijn vaders club - opende de score. Hij sprong juichend op, keek om zich heen en zag zich louter omringd door woedende Amsterdammers. In één vloeiende beweging ging mijn vader weer zitten. Hij deed of er niets was gebeurd.

Als er voetbal op televisie was, raakte Wolkers op van de zenuwen. Hij schreeuwde naar het scherm: 'Godverdomme, dááár moet die bal heen - en dan gaat-ie er ook vaak heen.' En maar wijzen, opspringen, voordoen. Wolkers beheerste, al zigzaggend in zijn atelier, de schaar van Keizer.

Wolkers' voetbalhelden voerden hem rechtstreeks terug naar de straten en veldjes van Oegstgeest. Toen Cruijff 50 jaar werd, dichtte hij: 'Keihard ontroerend en vet raak als je het gras kan horen groeien / Voor je geboorte, prenataal, als de rooie en witte kolen / Elkaar over de toonbank koppen, de prei als cornervlag / Sidderend voor je ferme jongenskuiten...'

Johan was de zoon van een groenteman, Jan van een kruidenier. Beiden zagen zichzelf als jongen weerspiegeld in de winkelruit van hun vader. De mare gaat dat Johan die ruit eens aan diggelen schoot.

Wolkers leek te beschikken over een glazen voetbalbol. Op 1 juni 1971 noteerde hij in zijn dagboek over de aanstaande Europacupfinale: 'Gesprek met Sacksioni. Ik zeg dat Ajax met 2-0 gaat winnen van de Grieken.' Klopt. Panathinaikos verloor door goals van Dick van Dijk - na de schaar van Keizer - en Arie Haan. Anderhalf jaar voor zijn dood voorspelde Wolkers, gehuld in zijn azuren Italia-jack, op tv dat Italië die zomer wereldkampioen zou worden. En zo geschiedde.

Onno Blom werkt aan de biografie over Jan Wolkers. Voor V hield hij daarover een dagboek bij - waarvan we in zoveel delen de notities presenteren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden