Wolkenstaarders, verenigt u!

Onbekommerd nietsdoen heeft een naam. Deze week bracht de Brit Gavin Pretor-Pinney zijn vierde boek uit over de kunst van het wolken spotten. 'De kunst is om te herkennen wat ongebruikelijk, exotisch en mooi is in het alledaagse om ons heen.'

'Bij de Cloud Appreciation Society houden we van wolken, schamen we ons niet om ervoor uit te komen en hebben we genoeg van mensen die over wolken klagen. Als u het eens bent met waar we voor staan, sluit u zich dan bij ons genootschap aan.'


Het begon, vertelt Gavin Pretor-Pinney telefonisch vanuit Londen, als een grap. 'Een vriendin had me gevraagd een lezing over wolken te geven op een klein literair festival in Cornwall. Ik was bang dat er niemand op af zou komen, en dus besloot ik mijn lezing een opvallende titel te geven: Inaugurele rede van het genootschap ter waardering van de wolk. Dat werkte. Tot mijn verbazing kwamen er na afloop mensen op me af die vroegen hoe ze lid konden worden van de Cloud Appreciation Society.'


Een beetje verbaasd is Pretor-Pinney - hij studeerde natuurkunde, psychologie en filosofie in Oxford maar werd grafisch-ontwerper - nog steeds. Niet minder dan 29.335 leden heeft zijn wolkenvereniging inmiddels, elk met een eigen lidmaatschapscertificaat en een penning. Rond Pretor-Pinney is een compleet wolkenempirium ontstaan, met boeken, kalenders, wolkensokken en wolkenmokken, een website waar leden wolkenfoto's kunnen posten, en sinds deze week het fotoboek Clouds that look like things, een met Britse humor doorspekte ode aan de niksigheid. Want wat is er niksiger dan een beetje naar de wolken gaan zitten turen? Kijk daar, ik zie een hondje?


U heeft blijkbaar een snaar geraakt.

'De Cloud Appreciation Society is, om te beginnen, echt een product van het internettijdperk. Alleen online kan een idee zich zo viraal verspreiden als dit; internet is het perfecte medium voor laagdrempelige ideeën waaraan iedereen kan meedoen. We hebben nu leden in 94 landen, en het enige wat ze met elkaar gemeen hebben is hun interesse in de lucht.


'Maar afgezien daarvan: naar de wolken kijken is een tijdverdrijf zonder doel. Je bereikt er niets mee, het brengt je loopbaan niet verder, je communiceert er niet mee met je Facebookvrienden. En ik denk dat zulke activiteiten vandaag de dag belangrijker zijn dan ooit.'


Naar de wolken staren als manier om niets te doen, dus eigenlijk.

'Precies. Talloos zijn de activiteiten die we verzinnen om onszelf maar bezig te houden. Je moet je Facebookpagina updaten, je Twitterfeed bijwerken, je e-mail checken. Naar de wolken kijken of naar de golven staren - ik heb ook een boek over wave watching geschreven - zijn manieren om iets te doen zonder iets te doen. Net als meditatie. Het legen van je geest, het vertragen van je tempo. Dat is goed voor lichaam en ziel. De Griekse dichter Aristofanes noemde de wolken eens de beschermgodinnen van de nietsende mens.'


Ooit richtte u samen met de schrijver Tom Hodgkinson het jaarlijks verschijnende tijdschrift The Idler op. Een periodiek gewijd aan het niksen.

'Dat klopt. Ik ben wel geïnteresseerd in het zoeken naar manieren hoe je werk en andere activiteiten op zo'n manier kunt combineren dat het niet destructief is. Dus ja, er zit een filosofie achter, al maak ik er geen halszaak van. Maar met The Idler ben ik gestopt. Ik had er, ironisch genoeg, geen tijd meer voor.'


Voor iemand die ledigheid nastreeft heeft u het er inderdaad maar druk mee.

'Er is altijd het gevaar dat het bezig zijn met dit soort dingen gewoon werk wordt. Ik vind het nog altijd grappig dat wat begon als een raar idee is uitgegroeid tot dit genootschap. Maar de keerzijde is dat als ik een ongewone wolk zie, ik bij mezelf denk: lieve help, ik moet hem fotograferen, ik moet hem op Facebook zetten... Dat is verkeerd, vindt u niet?'


En dus ging u de draak steken met verzamelwoede. En schreef u The cloud collector's handbook, een spaarboek voor wolken.

'Dat was de grap: dat je wolken moet verzamelen en er punten voor kunt krijgen. De tegenstelling sprak me aan: over wolken kijken moet je zen-achtig zijn. Ik wil helemaal niet rondrennen, op zoek naar wolken, grabbelend naar mijn camera en statief om ze vast te leggen. Het meest interessante is natuurlijk het moment van het zien, het ervan genieten. En het laten gaan.'


Heeft u een favoriete wolk?

'Ik houd erg van de lenticularis. Dat is een wolk die je niet snel zult zien in Nederland, want hij komt vooral voor in berggebieden. Hij ziet eruit als een ufo. Maar onder sommige omstandigheden kan hij ontstaan boven hoge convectiewolken. Dan krijg je een soort deksel bovenop zo'n wolk, een zogenoemde pileus. Die zijn prachtig, en je zou ze soms boven Nederland kunnen zien, als een storm zich opbouwt. Hij is er maar kort. Ik houd erg van kleine wolken die je alleen maar ziet als je ernaar kijkt. Dat interesseert me meer dan... Kijk, ik ben nooit een storm chaser geweest, zo iemand die achter de heftigste tornado's aan moet. Geef mij maar de dingen die andere mensen over het hoofd zien.'


Is dat de essentie van het wolkenkijken?

'Ja. De kunst is om te herkennen wat ongebruikelijk, exotisch en mooi is in het alledaagse spul dat overal om ons heen is.'


Wat raadt u mensen aan die het ook eens willen proberen?

'Mijn advies is: neem je voor om iedere dag een paar minuten omhoog te kijken. Hoe vaker je dat doet, des te meer dingen je zullen opvallen. Ook heeft het beslist zin om een paar namen van wolkentypen te kennen. De menselijke geest werkt nu eenmaal zo dat we dingen sneller herkennen als we er een naam voor hebben. Dus de basiswolken leren maakt je meer bewust van wat zich afspeelt in de lucht.


'En probeer eens vormen te herkennen in de lucht. Je kunt geen vormen in de wolken zien als je onder druk staat en gestresst bent. De momenten waarop je je hoofd in de wolken hebt, helpen je mee met beide benen op de grond te blijven staan.'


CV GAVIN PRETOR-PINNEY

1968 Geboren in Londen


1986-1990 Studies natuurkunde, psychologie, filosofie; afgestudeerd als grafisch ontwerper


1993 Oprichting tijdschrift The Idler (De Nietser)


2004 Oprichting Cloud Appreciation Society


2006 The Cloudspotter's Guide


2010 The Wavewatcher's Companion: bekroond met de Winton-prijs voor wetenschapsboeken van de Royal Society


2011 The Cloud Collector's Handbook


2012 Clouds That Look Like Things


UIT HET MANIFEST VAN DE CLOUD APPRECIATION SOCIETY:

WIJ VINDEN dat wolken ten onrechte worden gedemoniseerd En dat het leven onnoemelijk veel armer zou zijn zonder hen.


WE ZIJN VAN MENING dat ze de poëzie zijn van de natuur En de meest rechtvaardige van haar uitingsvormen, omdat Iedereen fantastisch uitzicht op hen kan hebben.


WE BELOVEN het 'geen wolkje aan de lucht'-denken te bestrijden Waar we het aantreffen.


Het leven zou saai zijn als we dag na dag Omhoog moesten kijken naar monotone onbewolktheid


DAAROM zeggen we tegen iedereen die het horen wil: Kijk omhoog, verwonder je om de hemelse schoonheid En leef je leven met het hoofd in de wolken!


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden