Wolffensperger was liever minister geworden

Gerrit Jan Wolffensperger (53) wordt de nieuwe voorzitter van de NOS. Jarenlang stond hij te boek als de kroonprins van Hans van Mierlo als leider van D66....

DE BENOEMING van G.J. Wolffensperger bij de NOS, die vandaag wordt verwacht, zal binnen de gelederen van D66 met opluchting worden begroet. Niet dat ze daar een hekel aan hem hebben, maar het is goed dat Gerrit Jan netjes is ondergebracht. Aan een lange lijdensweg is toch een gelukkig einde gekomen.

Of de scheidend fractievoorzitter van de democraten dat in het diepst van zijn ziel zelf zo ervaart, is twijfelachtig. Liever was hij doorgestoten naar het ambt van minister. Dat dit niet is gelukt, mag worden gezien als een persoonlijk drama.

Wolffensperger was jarenlang de gedoodverfde opvolger van Hans van Mierlo als leider van D66. Bij de vorming van het paarse kabinet was hij favoriet voor het ministerschap op Justitie, en dat wilde hij ook dolgraag. Dat hij geen minister werd, had niets met zijn persoonlijke kwaliteiten te maken. Hij was nodig om de fractie te leiden.

Wolffensperger toonde zich in 1994 loyaal aan de partij. De kamerleden Nuis en Kohnstamm werden door de fractie niet als nieuwe leider gezien. Zij vertrokken naar het kabinet en Wolffensperger bleef in de Kamer achter. Als schrale troost kreeg hij applaus in de fractie.

In de politiek kunnen carrières snel worden gebroken. Wolffensperger, fractiespecialist op het gebied van verkeer en waterstaat en justitie, begon voortvarend aan het smeden van de groep onervaren D66-politici tot een hecht team. Maar in anderhalf jaar verspeelde hij zijn krediet.

De vrouw die 'zijn' ministerspost bezette, W. Sorgdrager, kwam door de gouden handdruk voor procureur-generaal Van Randwijck in politieke moeilijkheden. Wolffensperger stond erbij en keek ernaar. Hij zette de verdediging van de minister te laat in. Zij bleef maar net overeind. Het politieke geklungel werd Wolffensperger zwaar aangerekend.

Ook zijn optreden tijdens de algemene beschouwingen was verre van overtuigend geweest. Als woordvoerder van de kleinste regeringspartij had hij grote moeite zich staande te houden tussen zijn evenknieën van VVD en PvdA, Bolkestein en Wallage. Wolffenspergers gezag brokkelde steeds verder af.

Hij sloot zich op in zijn kamer, en etaleerde schichtigheid en frustratie over alle onbegrip die hem ten deel viel. Jongelingen als R. van Boxtel, vice-fractievoorzitter, en Th. de Graaf, fractiesecretaris, trokken het initiatief naar zich toe.

Wolffensperger, voormalig docent rechten aan de Universiteit van Amsterdam en oud-wethouder van die stad, gold bij zijn entree in Den Haag als een groot politiek talent. In 1990 werd hij vice-fractievoorzitter. Net als de partij zag ook hij zichzelf Van Mierlo opvolgen. Wolffensperger heeft het nooit aan persoonlijke ambities ontbroken.

In 1994, bij de vorming van paars, zei hij over zijn politieke toekomst: 'Na acht jaar kamerlidmaatschap had ik een grote voorkeur voor mijn eigen vak, waar ik verschrikkelijk veel van houd, voor Justitie. Wat ook een rol heeft gespeeld om naar Justitie te willen, is dat ik allergisch werd van het stigma dat ik zo nodig Hans van Mierlo moet opvolgen. Het is de tragiek dat dit stigma nu toch door de speling van het lot wordt bevestigd. Het is ook het schitterende van de politiek.'

Van Mierlo verloor de laatste jaren het vertrouwen in zijn kroonprins. Hun karakters botsen. Van Mierlo, de man met Fingerspitzengefühl, stond tegenover Wolffensperger, de technicus die leunt op zijn juridische achtergrond.

Steeds pregnanter kwam in het laatste jaar tot uitdrukking dat de rol van de fractievoorzitter was uitgespeeld. Van Mierlo kondigde eind maart van dit jaar aan dat hij geen lijsttrekker wenste te zijn bij de kamerverkiezingen. Sindsdien werd volop gespeculeerd wie het dan wel moest doen, maar zelden viel de naam Wolffensperger.

Ruim een half jaar werd gezocht naar een goed onderkomen voor de fractievoorzitter. Velen dachten dat hij in Utrecht commissaris van de koningin wilde worden. Maar Wolffensperger solliciteerde niet eens.

Dat hij onderdak heeft gevonden in Hilversum is niet verbazingwekkend. Hij was als wethouder in Amsterdam al belast met de mediaportefeuille. Ook als kamerlid hield hij die lang in zijn pakket. De NOS krijgt in hem een voorzitter met ervaring, kennis van zaken en kwaliteiten als bestuurder. Maar vooral ook een man vol zielenpijn over de Haagse jaren die achter hem liggen.

Frank van Zijl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden