7 oplossingen tegenherfststormen

Woeste wind rondom hoogbouw: dit is wat we ertegen kunnen doen

Harde wind kan leuk zijn, maar ook gevaarlijk, als er een dakdeel of gevelplaat van een hoog gebouw waait.Beeld Hollandse Hoogte

Wie in de buurt van een hoog gebouw woont of werkt weet dat het daar soms behoorlijk hard kan waaien. Hoe komt het dat valwinden zich zo vaak concentreren rondom hoogbouw? En wat is daar tegen te doen?

Niet alleen hoge bomen vangen veel wind. Ook hoge gebouwen staan erom bekend veel wind om zich heen te verzamelen. De Rabobank in Utrecht, het Strijkijzer in Den Haag, het Paleis van Justitie in Den Bosch en de Regent in Eindhoven staan allemaal hoog op het lijstje van beruchte windvangers.

Het ‘Elektro’-gebouw van de TU in Delft spant wellicht de kroon. Daar staat zelfs een paal met een oranje flitslamp die fietsende studenten moet waarschuwen voor rukwinden. Als het echt hard waait, worden er handhavers ingeschakeld die fietsers manen om af te stappen.

Waarom heeft wind de neiging om harder te waaien rondom hoge gebouwen? ‘Dat heeft te maken met het feit dat windsnelheid toeneemt met hoogte’, vertelt Gerard van Bussel, emeritus hoogleraar windenergie aan de TU Delft. ‘De windsnelheid aan het aardoppervlak is altijd nul en stijgt naarmate je hoger komt. Een hoog gebouw heeft dus bovenaan hogere windsnelheden te verwerken. Dat zorgt ervoor dat er heel veel druk op de gevel komt. Vanuit dat hoge drukpunt moet die lucht ergens naartoe. Onder aan het gebouw is veel minder hoge druk, dus daar wil die wind naartoe.’

Bert Blocken, civiel ingenieur en manager van de windtunnel van de TU Eindhoven, betreurt dat men in het verleden weinig rekening hield met mogelijke windhinder bij het ontwerpen van een gebouw. ‘Harde wind is niet alleen vervelend. Hij kan ook gevaarlijk zijn.’ Zo waaide tijdens een storm in 2018 een deel van het dak van het Science Park in Amsterdam. En viel in 2011 in Leeds een vrachtwagen door harde extreme valwinden op een passant. ‘Gelukkig zijn dat soort gevallen zeldzaam’, relativeert Blocken. ‘Vaak is windhinder net niet gevaarlijk genoeg om er veel aandacht aan te besteden bij het ontwerp van een gebouw.’

‘Je wil natuurlijk niet dat als het een keer hard waait, er meteen allemaal gevelplaten of een dakdeel van zo’n hoog gebouw afwaaien,’ stelt Van Bussel. ‘Bovendien kan een hoog gebouw nog tot honderden meters verderop het verloop en de kracht van de wind beïnvloeden. Als je een groot gebouw in de buurt van een windmolenpark zet, dan kan dat heel de bedrijfsvoering van die molens in de war gooien.’

Gelukkig is er door groeiende kennis steeds meer tegen windhinder te doen. Zeven oplossingen tegen harde wind rondom hoogbouw:

1. Meer hoogbouw

Eigenaardig is dat een hoge concentratie hoogbouw een remmend effect heeft op valwinden. Dat effect wordt – het laat zich raden waarom – het Manhattan-effect genoemd. ‘Als je veel hoogbouw dicht op elkaar zet, dan kan de wind daar nauwelijks doorheen’, legt Blocken uit. ‘Maar als je zoals wij in Europa, in wat oudere steden, allemaal laagbouw hebt en er priemen dan een of enkele torens bovenuit, dan krijgen die de volle laag.’ Gemeenten, planologen en projectontwikkelaars zouden windhinder dus kunnen voorkomen door losstaande hoogbouw te vermijden.

2. Luifels

Het plaatsen van luifels is een relatief voor de hand liggende oplossing. Een luifel moet wel groot en stevig zijn om daadwerkelijk effect te hebben, benadrukt Blocken. Een tentdoekje naast een gebouw spannen haalt dus weinig uit. ‘De windstoten die naar beneden komen zijn groot: eerder 10 meter dan 10 centimeter doorsnee. Bovendien moet je goed nadenken over waar je de luifels plaatst, zodat je niet ergens anders windhinder creëert.’

Tekst gaat hieronder verder

3. Afronden hoeken

Valwinden ontstaan door een hoge druk op de gevel. Je kunt voorkomen dat die druk te hoog wordt door het gebouw zo aerodynamisch mogelijk te maken. ‘Je moet zorgen dat het gebouw zo veel mogelijk ronde vormen bevat. Hoe meer een gebouw op een blok lijkt, hoe meer de wind eromheen zal waaien.’ Als perfect tegenvoorbeeld verwijst Van Bussel naar het gebouw van Elektrotechniek in Delft. ‘Zo’n blokkendoos is vragen om problemen.’

4. Buffer

Als je de onderste verdieping van een hoog gebouw wat breder maakt dan de rest van het gebouw, dan kan die ‘voet’ van de toren als een soort buffer de valwinden incasseren. ‘Je moet dan wel zorgen dat er geen mensen op die voet rondlopen. Je kunt daar geen terras neerzetten, want dan heb je een garantie voor ongevallen’, aldus Blocken.

5. Open verdieping

Een open verdieping is een vrij radicale concessie aan het ontwerp van een gebouw, maar wat Blocken betreft wel de beste manier om valwinden tegen te gaan. ‘Als je een open verdieping boven de voet van een gebouw maakt, dan stuw je de valwind als het ware door die open verdieping. Ook hiervoor geldt dat je dan uiteraard wel moet zorgen dat daar geen mensen lopen.’

6. Schermen of vegetatie

Het plaatsen van schermen of vegetatie kan helpen bij het tegengaan van windhinder, maar is eigenlijk een beetje mosterd na de maaltijd. ‘Het effect van aanpassingen in de omgeving is vrij beperkt. Daarbij komt nog dat het vaak moeilijk is om in te grijpen in de omgeving van een gebouw. Je hebt dan immers rekening te houden met verkeersstromen en andere gebouwen’, licht Blocken toe.

7. Omfietsen

‘De passant is wel het lijdend voorwerp in dit verhaal. Met een lange -ij’, lacht Blocken. ‘Als voorbijganger heb je eigenlijk weinig in te brengen tegen die wind. Tenzij je bereid bent om af te stappen of om te fietsen.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden