Woensdag gaan de varkentjes naar de slacht, voor de tosti's

De Tostifabriek is een podium voor discussie. 'Tegen boeren in De Peel zeggen wij: bouw een transparante megastal.'

'Nee! Die duiven! Ik zie daar gewoon ons brood wegvliegen!' Vera Bachrach rent naar het graanveldje aan het water en wappert de beesten weg die de korrels uit de halmen pikken. 'Sas, we moeten echt een luchtbuks.'


Bachrach (24) en Sascha Landshoff (..), in blauwe overalls en met bemodderde laarzen, staan op het terrein van hun zelfgebouwde boerderijtje, op de kade van een oud industrieterrein in het centrum van Amsterdam. In een grote van steigerhout gemaakte bak staat honderd vierkante meter zomertarwe te wuiven in de wind. Verderop eten twee koeien kuilgras uit een ruif en spelen twee varkens met een grote tennisbal. Alle ingrediënten voor een tosti zijn aanwezig - vandaar: De Tostifabriek.


Ze pakken het graan tussen hun vingers, ze knijpen in een korrel, ze kauwen erop. 'Nog net iets te zacht', zegt Bachrach. 'Nog een dag of zes', zegt Landshoff. 'Het is een warme zomer geweest.'


Ze lijken wel boeren. Bachrach, eigenlijk zonne-energieontwikkelaar, en Landshoff, net afgestudeerd aan de Kunstacademie, zijn twee van de zes stadse initiatiefnemers van hun kunstproject: een installatie die laat zien wat er nodig is om een tosti te maken (in de rubriek Spul in februari met vier sterren gerecenseerd). Inmiddels zijn ze met twintig tostiboeren. 'We wilden de landbouw aan den lijve ondervinden', zegt Bachrach. 'Neem het melken: dat je tegen zo'n koe aan gaat staan, haar kan ruiken, en dan iets uit haar trekt, dat heeft iets heel intiems. Het heeft mijn opvattingen en emoties echt verbreed.'


Woensdag gaan de twee varkentjes op transport, voor de slacht. Daar moet de ham vandaan komen. De twintigers doen alles zelf, behalve dat: slachten mag alleen de vakman, vanwege hygiëne en dierenwelzijn. Maar ze gaan wel kijken en filmen en zullen de dag erna het vlees gaan uitsnijden. Het vlees dat ze niet nodig hebben voor de tosti's - de bloedworst, de wangetjes - zullen ze op een braderie verkopen. Waar de film van de slacht ook te zien zal zijn.


'We zien er erg tegenop', zegt Bachrach. 'Maar het hoort erbij. Het gaat om de praktijk van alledag. Het gaat er ook niet om of wij voor of tegen vlees eten zijn, wij laten het alleen zien. Wij hebben geen standpunt, of althans, binnen de groep hebben we verschillende standpunten. Wij zijn vooral het podium voor de discussie.'


In de groep was er ook discussie over de vraag of de varkentjes niet toch moesten blijven leven. Maar uiteindelijk was iedereen om. Ze blijven er tot het laatst bij. Eén van de vegetariërs onder hen heeft zelfs gezegd dat hij voor het eerst in zijn leven een stukje vlees gaat proeven.


Bachrach en Landshoff zijn eerder koeienmensen, zeggen ze. 'Iedereen zegt dat varkens zo slim zijn - dat viel me tegen', zegt Bachrach. 'Het komt ook door Els', zegt Landshoff. 'Els had het moeilijk, daar ga ik me dan automatisch meer op richten.'


Els was de koe die in april zo hard loeide dat de buurt ging klagen. Haar kalf was bij haar vandaan gehaald - wat normaal is, ook in de biologische veehouderij - en dat viel haar zwaar. Later ademde ze raar. Landshoff: 'Dan denk je: is er iets? We hebben er een veearts bij gehaald, maar onze zorg was stadse projectie. Er was niets. Een koe heeft ook weleens een slechte dag, of last van een strootje in haar keel.'


Het project heeft enorm veel aandacht gehad. Dat vonden ze zelf ook wel eens overdreven, voor zo'n klein lokaal dingetje. 'Maar we zijn ook veel in Brabant geweest', zegt Bachrach. 'We praten met veel boeren. Die zijn flabbergasted over de romantiek die wij zien. Dat zijn interessante discussies. Zij willen alles wegstoppen, wij willen juist alles laten zien. Tegen boeren in De Peel zeggen wij: bouw een transparante megastal, laat zien wat je doet. Ik snap inmiddels ook dat efficiëntie belangrijk is. Ik ben economischer gaan denken. Als ik onze koe zie eten dan wil ik ook dat daar zoveel mogelijk melk uit komt.'


Even later, bij een bol staande kaas: 'Die staat op ontploffen! Dat zuur is gaan reageren. Hopen dat de andere kazen wel goed gaan, anders worden het karige tosti's.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden