nieuws Spaanse Hooggerechtshof

Woede over jarenlange gevangenisstraffen voor Catalaanse separatisten

Negen prominente Catalaanse separatisten zijn in Madrid veroordeeld tot jarenlange gevangenisstraffen. Voormalig vicepresident Oriol Junqueras kreeg met dertien jaar cel de zwaarste straf. Acht anderen gaan negen tot twaalf jaar achter de tralies. Duizenden Catalanen zijn uit protest de straat opgegaan.

Een vrouw houdt tijdens een demonstratie portretten omhoog van de Catalaanse separatisten Oriol Junqueras en Jordi Cuixart. Beeld AFP

Het vonnis vergroot de crisis in het land alleen maar meer. De Catalaanse president Quim Torra sprak van ‘een belediging voor de democratie’ en in Barcelona gingen mensen direct uit protest de straat op.

De Catalaanse politici en activisten werden berecht voor de demonstraties die zij organiseerden, het houden van een verboden verklaard onafhankelijkheidsreferendum, en het uitroepen van de onafhankelijkheid van de deelstaat. Dat is een daad van rebellie, meende de onderzoeksrechter, een misdaad waar in Spanje zware straffen op staan. Er werd maar liefst 25 jaar cel geëist tegen Junqueras, maar dat kreeg hij niet. Om van rebellie te kunnen spreken moet er volgens de Spaanse wet geweld zijn gebruikt, en volgens het hof is dat niet het geval.

Duizenden mensen protesteren op het Catalonië Plein in Barcelona tegen de lange straffen voor de separatisten. Beeld EPA

De negen separatisten werden veroordeeld wegens opruiing en burgerlijke ongehoorzaamheid. Volgens het Hooggerechtshof wilden zij ‘met een tumultueuze opstand beletten dat de wet zou worden nageleefd’. Drie anderen werden alleen schuldig bevonden aan burgerlijke ongehoorzaamheid, en kregen een boete.

Olie

Het vonnis werkt als olie op een smeulend vuur, want voor veel Catalanen zijn gekozen politici, die alleen maar de wil van het volk hebben uitgevoerd, onterecht veroordeeld. In een televisietoespraak eiste Torra maandag de onmiddellijke vrijlating van de gevangenen. ‘We vragen amnestie voor iedereen die is vervolgd’, zei hij.

Dat zal zeker niet gebeuren. De Spaanse premier Pedro Sánchez liet maandagmiddag weten dat het uitgesproken vonnis moet worden uitgevoerd. De aanhang van de conservatieve Spaanse partijen hoopte juist op veel zwaardere straffen.

In 2017 was het Carles Puigdemont, de toenmalige Catalaanse leider, die na het referendum de onafhankelijkheid uitriep. Hij vluchtte naar België om aan vervolging te ontkomen, en zei daar later dat het alleen maar ‘een symbolische daad’ was, een ‘kreet naar Madrid om ernstig genomen te worden’. Maandag reageerde hij boos op het vonnis, ‘100 jaar in totaal. Een schande’, schreef hij op Twitter. ‘Het is tijd om te reageren als nooit tevoren.’

Ook andere Catalanen zijn geschokt. In de steden Lerida, Gerona en de Catalaanse hoofdstad Barcelona kwam het maandagochtend direct tot spontane protesten tegen het vonnis. Duizenden mensen gingen met onafhankelijkheidsvlaggen de straat op, blokkeerden een aantal doorgaande wegen en scandeerden leuzen als ‘we doen het nog een keer’, een verwijzing naar het illegale referendum. ‘Dit is geen gerechtigheid, dit is wraak’, riepen ze woedend. Voor de komende tijd zijn er meer acties aangekondigd.

Demonstranten op de weg naar de luchthaven El Prat bij Barceona. Beeld AFP

De regering heeft duizenden agenten naar de regio gestuurd om de orde te handhaven. De Spaanse justitie heeft het Europese arrestatiebevel tegen Puigdemont opnieuw uitgevaardigd. Dat werd in juli 2018 ingetrokken omdat Duitsland, waar de leider vanuit België naartoe was gereisd, hem weigerde uit te leveren.

De rust zal zeker niet snel weerkeren, mede omdat er nationale verkiezingen voor de deur staan. Op 10 november moet Spanje voor de vierde keer in vier jaar tijd naar de stembus. De zware straffen en de vraag of de separatisten amnestie moeten krijgen zullen tijdens de campagne belangrijke thema’s worden.

Krijgen de Catalaanse separatisten een eerlijk proces? Correspondent Maartje Bakker heeft de vraag voorgelegd aan Spaanse juristen. ‘Een heel groot deel van de Spanjaarden wil het de ­Catalaanse leiders betaald zetten.’

De Catalaanse oud-president Carles Puigdemont vluchtte naar België om te ontkomen aan de Spaanse justitie. Correspondent Maartje Bakker sprak daar met hem. ‘De Catalaanse strijd is verloren, maar nog lang niet voorbij.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden