Woede over afluisteraffaire, maar geen strafmaatregelen

Ondanks de grote woede en ophef over de Amerikaanse afluisterpraktijken besloten de Europese regeringsleiders donderdagavond niet tot strafmaatregelen tegen de Verenigde Staten. Integendeel, onder druk van bondskanselier Merkel en de Britse premier Cameron wordt aanscherping van de Europese privacybescherming uitgesteld tot 2015.

Beeld afp

Tijdens hun topontmoeting in Brussel drong geen van de EU-leiders aan op vergeldingsacties, zoals het opschorten van verdragen met de VS of het stopzetten van de onderhandelingen over een vrijhandelsakkoord. Na circa anderhalf uur discussie over de spionageactiviteiten van de Amerikaanse inlichtingendienst, spraken premier Rutte en zijn EU-collega's daar alleen hun zorg over uit. De relaties tussen de VS en de EU moet gebaseerd zijn op wederzijds respect, aldus de leiders

Uit door klokkenluider Snowden verspreidde documenten blijkt dat de NSA op massale schaal telefoon en dataverkeer in Europa onderschept. Verder worden gebouwen van de EU en de lidstaten afgeluisterd, evenals telefoons van politici. Zo zou de mobiele telefoon die Merkel tot 2009 gebruikte, zijn afgetapt.

Spioneren onder vrienden
De bondskanselier - die bij de top kwam aanrijden in een zwarte Audi met nummerplaat 007 - zei dat spioneren onder vrienden uit den boze is. Ze benadrukte dat het wederzijdse vertrouwen door de VS is geschaad en opnieuw moeten worden opgebouwd.

Premier Rutte noemde het afluisteren van Merkels telefoon - 'mocht het waar zijn' - bijzonder ernstig. Hij zei geen aanwijzingen te hebben dat zijn eigen mobieltje is gekraakt door de NSA. Zijn Belgische collega Di Rupo haalde eveneens hard uit naar 'de systematische spionage' door de Amerikanen. Hij riep op tot Europese actie tegen de NSA.

 
Bondskanselier Angela Merkel kwam bij de top kwam aanrijden in een zwarte Audi met nummerplaat 007
Beeld epa
Beeld afp

Vragen om opheldering
Die bleef uit. Apart overleg tussen Merkel en de Franse president Hollande - die eerder deze week had gezegd de NSA-kwestie in Brussel aan te kaarten - had als resultaat dat de twee de Amerikaanse president Obama om opheldering zullen vragen. Andere EU-landen kunnen zich bij dit initiatief aansluiten.

Een gezamenlijk Europees optreden tegen de NSA-werkwijze - waarom Di Rupo en het Europees Parlement vroegen - was niet haalbaar. Een dergelijke actie wekt de indruk dat het waarborgen van de veiligheid van burgers en bedrijven - nu een nationale bevoegdheid - een EU-competentie wordt, een idee waarvan de meeste leiders gruwen. Daarbij spioneren Europese inlichtingendiensten zelf ook, getuige de Britse infiltratie bij de in België gevestigde organisatie die het Europese bankverkeer beheert.

Opvallend genoeg hield Merkel - samen met de Britse premier Cameron - een betere bescherming van de privacy tegen. Duitsland en Groot-Brittannië vroegen en kregen meer tijd voor discussie over het Commissievoorstel dat internetbedrijven verbiedt zonder toestemming van de rechter data van hun Europese klanten aan de NSA af te staan. Het Commissieplan voorziet ook in boetes tot 100 miljoen euro als bedrijven de regels overtreden en zou in 204 moeten ingaan.

Berlijn en Londen vrezen voor extra administratieve lasten voor het bedrijfsleven. Door hun opstelling kan de aanscherping van de privacyregels worden goedgekeurd vóór het europarlement op verkiezingsreces gaat (eind maart). Daarmee is uitstel tot 2015 onvermijdelijk.

Beeld epa
Beeld reuters
Beeld afp

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden