Woede na dood Russische asielzoeker

Russische activisten hebben verontwaardigd gereageerd op de dood van de Russische asielzoeker Aleksander Dolmatov in een Rotterdamse cel. De Nederlandse advocaat van Dolmatov vermoedt dat hij is bedreigd door de Russische veiligheidsdiensten.

MOSKOU/AMSTERDAM - Het Ministerie van Justitie stelt een onderzoek in naar de zaak. In de afscheidsbrief aan zijn moeder, die gisteravond laat in Rusland openbaar werd, schrijft Dolmatov: 'Ik vertrek omdat ik niet terug wil komen (naar Rusland, red.) als een verrader die iedereen en onze familie schande brengt.' Dolmatov werkte als ingenieur in een Russische raketfabriek en de Russische oppositie is het afgelopen jaar steeds afgeschilderd als een stel verraderlijke paljassen van het Westen. Dolmatov was een prominent lid van de oppositie.


De Rus pleegde deze week zelfmoord in een uitzetcentrum in Rotterdam. Hij ging vorig jaar naar Nederland, toen de autoriteiten hem na deelname aan een demonstratie wilden oppakken.


Zijn asielverzoek werd in december afgewezen, omdat de IND inschatte dat hem ten hoogste een boete boven het hoofd hing, zegt zijn advocaat Marq van Wijngaarden. Hij zou geen officiele leider zijn en daarmee geen groot risico lopen. De nog lopende vervolging van achttien activisten voor hun aandeel in die demonstratie logenstraft deze veronderstelling.


'Ik begrijp niet waarom Nederland hem asiel weigerde', zei de Russische mensenrechtenactiviste Ljoedmilla Aleksejeva. 'Begrepen ze niet dat hem een lange gevangenisstraf in Rusland boven het hoofd hing?'


Dolmatov was woensdag naar een uitzetcentrum in Rotterdam gebracht, hoewel het beroep op zijn procedure nog liep. Hij zou afgelopen weekend in het asielzoekerscentrum waar hij verbleef een zelfmoordpoging hebben gedaan en naar een politiecel zijn gebracht. In het uitzetcentrum belandde hij op een afdeling voor mensen met psychische problemen, waar hij donderdagochtend zelfmoord pleegde


De advocaat vermoedt dat Dolmatov is bedreigd. 'In november zag ik hem voor het laatst. Hij zei niet meer te willen verklaren over de veiligheidsdiensten omdat het publiceren van staatsgeheimen een ernstig misdrijf is en zeer zwaar wordt bestraft in eigen land. Terwijl hij eerst heel open was.'


Tegenover Wijngaarden ontkende Dolmatov dat hij werd bedreigd en het lukte de advocaat daarna niet meer contact met hem te krijgen.


Jevgeni Archipov, de Russische advocaat van Dolmatov, zegt er alles aan te zullen doen om ervoor te zorgen dat de Nederlandse autoriteiten hun verantwoordelijkheid erkennen voor Dolmatovs dood. 'Ze wisten dat Aleksander vervolgd werd. Hij had een waterdichte zaak om politiek asiel te krijgen. Maar hij is in een gevangenis gestopt waar sociaal gevaarlijke types uit derde landen vastzitten, wachtend op hun deportatie. Ze hebben omstandigheden geschapen waarin een persoon zelfmoord pleegt.'


In het algemeen is de afwijzing van Dolmatovs asielaanvraag en diens latere zelfmoord in oppositionele kringen in Rusland met ongeloof en verontwaardiging ontvangen.


Bij de Nederlandse ambassade hebben activisten de winterse kou getrotseerd om bloemen te leggen. Ze zien een politiek motief achter de afwijzing van Dolmatovs asielverzoek.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden