Woede in Duitsland: 'Obama is een onruststoker'

De Amerikaanse geheime dienst NSA luistert de mobiele telefoon van bondskanselier Angela Merkel af, zo meldde Der Spiegel gisteren. Een woedende Merkel belde direct met de Amerikaanse president Obama en de woordvoerder van de president haastte zich te zeggen dat Amerika 'nu niet en ook in de toekomst niet' haar telefoon zal aftappen. Hoe wordt er in Duitsland gereageerd?

Volgens bronnen zou de mobiele telefoon van Angela Merkel zijn afgeluisterd door de Amerikaanse geheime dienstBeeld ANP

Merkel heeft tijdens het telefoontje met Obama laten weten dat als de informatie van Der Spiegel juist is Duitsland de actie 'afkeurt' en 'volstrekt onaanvaardbaar' vindt, aldus de regering in een officieel persbericht. Regeringswoordvoerder Steffen Seibert: 'Het afluisteren van bondgenoten is onacceptabel. We leven niet meer tijdens de Koude Oorlog.'

De Amerikaanse ambassadeur in Duitsland is inmiddels ontboden door de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle. En SPD-voorzitter Sigmar Gabriel liet weten dat een vrijhandelsakkoord moeilijk voor te stellen is als Amerika de burgerrechten schendt.

Rolf Bos, Volkskrant-correspondent in Duitsland, legt uit dat de zaak allerminst nieuw is. 'In augustus al bleek uit berichten in Der Spiegel dat de 'handy' van Merkel waarschijnlijk zou zijn afgeluisterd door de Amerikaanse geheime dienst. Dat was ook toen al een rel in Duitsland en vooral de piratenpartij haakte daar op in. Maar door de partij van Merkel werd het in de aanloop naar de verkiezingen toch een beetje weggewuifd onder het mom van: 'de relatie Amerika-Duitsland is een groot goed'.'

In het grote zomerinterview met de Duitse zender ARD zei Merkel nog dat haar niets bijstond van het mogelijk afluisteren van haar telefoon. 'Haar ontkennende antwoord klonk toen meer alsof ze het wantrouwen van de journalist in kwestie nogal overdreven vond', schrijft Robert Roßman in het commentaar van de Süddeutsche Zeitung. 'Maar vandaag zou de bondskanselier dat antwoord liever uit de boeken wissen. (...) Obama is geen Nobelprijs voor de Vrede-winnaar, maar een onruststoker.'

Veelzeggend telefoontje
Het is niettemin veelzeggend dat Merkel een telefoontje pleegt naar Obama, aldus Bos. 'Met die nieuwe berichten in Der Spiegel is het nu vrijwel zeker dat haar telefoon gehackt is geweest. Van kanselier Merkel is ook bekend dat ze een zeer fervent smartphonegebruiker is.'

Waarom de discussie nu opnieuw zo hevig oplaait, komt waarschijnlijk door de manier waarop Frankijk heeft gereageerd op de recente berichten over afluisterpraktijken, denkt Bos. 'Omdat de Fransen er zo'n punt van maken, kan Duitsland natuurlijk niet achter blijven. Amerika heeft een eigen militaire basis en er zijn geruchten over een directe toegang tot het grootste internetknooppunt van Europa in Frankfurt. En als je weet dat de daders van 9/11 een tijd lang in Hamburg hebben gewoond en in het Ruhrgebied een paar duizend salafisten wonen, wordt wel duidelijk waarom de Amerikanen extra op Duitsland letten.'

Demonstraties tegen de afluisterpraktijken van de NSA in juniBeeld ANP
Amerikaanse president Barack ObamaBeeld ANP

Fikse vertrouwensbreuk
'Een dergelijke actie zorgt voor een fikse vertrouwensbreuk tussen Duitsland en de Verenigde Staten', zegt fractieleider Michael Grosse-Brömer van CDU/CSU, de partij van Merkel, tegen Die Welt. 'Deze actie van de Amerikaanse geheime dienst moet veroordeeld worden. Ze moeten met een volledige en heldere volledige verklaring komen.'

Ook Wolfgang Bosbach, CDU-woordvoerder veiligheid, sprak van een 'geweldige vertrouwensbreuk' als de berichten waar zijn. Volgens Bosbach heeft Amerika zich nu 'niet alleen de verdenking op de hals gehaald het volk te bespioneren, maar zelfs onze bondskanselier'.

De veiligheidsman van de SPD, Michael Hartmann, voorziet dat Amerika 'z'n gezicht kan verliezen'. De voorzitter van de parlementscommissie die toeziet op de Duitse geheime diensten, de SPD'er Thomas Oppermann, zei in Berlijn dat de zaak 'onmiddellijk en tot op de bodem uitgezocht moet worden'.

De fractievoorzitter van die Linken, Gregor Gysi vindt dat de 'brutaliteit van de Amerikanen' moet worden gestopt. 'Amerika is geen macht die de wereld bezit.'

Sceptisch
De Groenen zijn sceptisch over de actie van Merkel. Konstantin von Notz van de oppositiepartij Die Grünen in Handelsblatt Online: 'Het is schandalig dat de regering zich op de achtergrond heeft gehouden na alle berichtgeving rond het afluisterschandaal van de NSA. Maar nu, als het gaat om eigen vertrouwelijke informatie, roept Merkel ineens president Obama persoonlijk op het matje.'

'Het bericht dat ook de telefoon van Merkel zou worden afgeluisterd geeft nog maar eens aan hoe bizar de politieke poging was om het debat over de monitoring van binnenlandse communicatie afgerond te verklaren', aldus de Duitse privacy-waakhond Peter Schaar in de Mittelbayerischen Zeitung.

Rainer Wendt, chef van de Duitse politie reageert voorzichtig op de laatste beschuldigingen aan het adres van de Amerikaanse geheime dienst: 'Tot nu toe zijn het alleen beschuldigingen en geruchten rondom de technische mogelijkheden van de NSA.' Maar de affaire is alles behalve afgesloten. Dit is pas het begin, besluit Die Welt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden